NHÀ THỜ ĐỒNG TIẾN: KHOẢNG KHÔNG GIAN KHÔNG CỘT ĐẦU TIÊN Ở TP.HCM VẪN DÌU DẶT GIÁO DÂN GIỮ VÀI THẬP KỶ

Vào đầu tháng 5 năm 2026, từ ngã tư Bảy Hiền, phóng viên Thanh Niên đã men theo đường Lý Thường Kiệt, rẽ vào số 54 Thành Thái, phường Hòa Hưng (quận 10 cũ, TP.HCM) để khám phá một công trình kiến trúc đặc biệt chưa từng có trong lòng đô thị sầm uất. Đó chính là nhà thờ Đồng Tiến, nổi bật bởi tháp chuông cao vút trên đỉnh với biểu tượng Thánh giá hướng về trời. Khác với các nét truyền thống của các nhà thờ cổ, công trình này gây ấn tượng bằng sự tối giản, mở rộng và không cột trụ bên trong.

Toàn cảnh khuôn viên rộng hơn 11.000 m2, phủ bóng cây xanh mát, mang đến cảm giác bình yên và thư thái cho người dân lui tới. Phía trước nhà thờ là một công viên nhỏ, tạo không gian tự nhiên, thân thiện với cộng đồng. Điểm gây chú ý lớn nhất chính là lòng nhà thờ không có bất kỳ cây cột nào, một thiết kế táo bạo của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ và Lê Anh Kiên, thể hiện ý tưởng về một không gian mở, thoáng đãng.

Khác với những nhà thờ cổ ở TP.HCM thường có các hàng cột lớn chống đỡ mái vòm hoặc mái nhà, nhà thờ Đồng Tiến mở ra một không gian rộng rãi mà tầm nhìn không bị che khuất. Ánh sáng tự nhiên lan tỏa khắp nơi, giúp không gian trở nên nhẹ nhàng, gần gũi hơn. Theo Tổng giáo phận TP.HCM, điểm đặc sắc của công trình là không có cây cột nào chia cách lòng nhà thờ, khiến nơi này trở thành ngôi nhà thờ đầu tiên theo kiểu này trong toàn tổng giáo phận, phù hợp với nhịp sống hiện đại và vẫn giữ được sự trang nghiêm cần thiết.

Không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo, nhà thờ Đồng Tiến còn là một không gian cộng đồng xanh mát, nơi người dân có thể tụ họp, cầu nguyện hoặc đơn giản là thư giãn trong lòng thiên nhiên. Khi chúng tôi có mặt, dù chưa đến giờ lễ, đã thấy nhiều giáo dân tới đây để cầu nguyện, đọc sách hoặc nghỉ ngơi dưới bóng cây.

Bà Nguyễn Thị Sỹ, cư dân phường Diên Hồng, chia sẻ: bà đã gắn bó gần 40 năm với giáo xứ Đồng Tiến. Bà nói, dù đi nhiều nơi, nhưng cảm giác ngồi trong không gian rộng rãi, không cột che khuất tầm mắt ở nhà thờ Đồng Tiến luôn khiến bà thấy thân quen và dễ chịu. Bà tâm sự: “Ở đây, tôi có cảm giác gần gũi, yên bình nhất.”

Lịch sử hình thành của giáo xứ Đồng Tiến bắt đầu từ cuối thập niên 1950, khi khu vực còn chỉ là đất trống, có ít ngôi mộ cổ. Sau đó, do nhu cầu sinh hoạt tôn giáo ngày càng tăng, các cư dân cư ngụ ở các trại gia binh và cư xá đã góp công, góp của xây dựng ngôi nhà nguyện đầu tiên với diện tích khoảng 90 m2, mái tôn và vách ván gỗ. Đến năm 1960, nhà nguyện được nâng cấp thành ngôi nhà thờ lớn hơn, và đến năm 1965, dưới sự cố vấn của cha cố Giuse Đinh Cao Thuấn, công trình chính thức khởi công xây dựng nhà thờ hiện tại, đủ sức chứa khoảng 2.000 giáo dân.

Kiến trúc của nhà thờ Đồng Tiến được thiết kế bởi hai kiến trúc sư Ngô Viết Thụ – người nổi tiếng với các công trình hiện đại trong nước như Dinh Độc Lập, nhà thờ Phủ Cam – cùng Lê Anh Kiên. Công trình mang dáng vẻ của một ngôi nhà miền cao nguyên, đơn giản mà tinh tế, phản ánh sự hòa quyện giữa kiến trúc hiện đại và nét đặc trưng của vùng núi Tây Nguyên.

Giữa lòng TP.HCM ngày càng đắt đỏ, chật chội, khuôn viên của nhà thờ Đồng Tiến trở thành một minh chứng rõ nét của phong cách kiến trúc khác biệt. Dù trải qua hơn nửa thế kỷ, lòng nhà thờ không cột vẫn giữ nguyên giá trị, thể hiện một thông điệp sâu sắc về sự đoàn kết, không có ranh giới trong không gian thờ phụng; tất cả hướng về một trung tâm chung, tạo thành cộng đồng gắn bó, không chia rẽ.

Người dân địa phương, đặc biệt bà Sỹ, luôn trân trọng công trình này. Bà nói: “Không gian nhà thờ đẹp, thoáng đãng, giúp tôi cảm thấy gần gũi hơn với đức tin, với cộng đồng. Tôi thường xuyên đến đây để cầu nguyện, đọc sách, hoặc chỉ đơn giản là thư giãn trong không gian xanh mát này.”

Trong suốt hành trình lịch sử, nhà thờ Đồng Tiến không chỉ là nơi cử hành các nghi lễ tôn giáo mà còn trở thành biểu tượng của sự sáng tạo trong kiến trúc, là minh chứng cho khả năng thích nghi của cộng đồng giáo dân qua nhiều thế hệ. Và dù TP.HCM ngày càng đổi thay, lòng nhà thờ không cột vẫn đứng vững, như một dấu mốc ký ức và niềm tự hào của nơi đây.