CẢNH BÁO NHIỄM MẶN, DÂN DỰA VÀO CHIẾN TRANH BẢO VỆ SẢN XUẤT TRƯỚC THIỆT HẠI TỪ DỰ ÁN MỞ RỘNG CẢNG HÀNG KHÔNG CÀ MAU

Ngày 7.5, ông Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, chủ trì cuộc họp với các đơn vị liên quan, chủ đầu tư và chính quyền địa phương nhằm xử lý tình trạng thi công dự án mở rộng và nâng cấp Cảng hàng không Cà Mau gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất của người dân trong khu vực. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh hàng loạt cá chết, hoa màu mất mùa do nước nhiễm mặn xuất phát từ hoạt động bơm cát thi công dự án, khiến cuộc sống của cộng đồng bị đảo lộn nghiêm trọng.

Trong phát biểu tại cuộc họp, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh rằng đây là trường hợp bồi thường thiệt hại chứ không phải hỗ trợ. Ông Sử cho biết, việc xác định thiệt hại phải dựa trên toàn bộ thu nhập của người dân trong mùa vụ, không chỉ dựa vào số lượng cây trồng hay vật nuôi chết tại một thời điểm. Tình trạng đất và nguồn nước bị nhiễm mặn khiến người dân không thể tái sản xuất ngay lập tức, đặc biệt là cá nước ngọt, trong khi tình hình nắng nóng gay gắt cũng làm trầm trọng thêm vấn đề.

Ông Sử cho biết: “Cá là cá nước ngọt, bây giờ nước đã nhiễm mặn thì người dân không thể quay lại nuôi liền được.” Phó chủ tịch tỉnh đề nghị xác định mức thu nhập bình quân theo từng nghề dựa trên dữ liệu do chính quyền địa phương, người nuôi và thương lái cung cấp, sau đó tính toán hệ số bồi thường phù hợp dựa vào tuổi cây trồng, vật nuôi tại thời điểm thiệt hại. Các khảo sát sơ bộ cho thấy, với diện tích 1.000 m2 nuôi trong 12 tháng, cá chình có chi phí khoảng 238 triệu đồng, lợi nhuận sau thu nhập khoảng 100 triệu đồng; cá bống tượng xấp xỉ 55 triệu đồng; còn lợi nhuận trung bình từ lúa khoảng 800.000 đồng/1.000 m2.

Trước các ý kiến cho rằng yếu tố thời tiết nắng nóng hoặc ô nhiễm nguồn nước tự nhiên trước đó có thể gây ra thiệt hại, ông Sử khẳng định không chấp nhận đổ lỗi cho yếu tố này. Ông nói rõ: “Nguồn nước trước đây vẫn được người dân sử dụng bình thường, trách nhiệm không để nước nhiễm mặn không thuộc về người dân. Muốn xác định tác động của nắng gắt thì phải có dữ liệu cụ thể.”

Cuộc họp cũng cảnh báo về việc xử lý chậm trễ có thể gây ra hệ lụy phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án trọng điểm. Ông Sử yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu phải nhanh chóng khắc phục các vấn đề đang diễn ra, đặc biệt là đảm bảo không để nước mặn rò rỉ, tràn ra các kênh hoặc thấm vào đất canh tác trong quá trình bơm cát. Các đơn vị liên quan cần cử người tham gia tổ công tác, kiểm đếm, kê khai thiệt hại, khảo sát vị trí đặt trạm bơm và tính toán mức thu nhập trung bình của các loại cây trồng, vật nuôi.

Về công tác khảo sát, sáng cùng ngày, Sở Nông nghiệp – Môi trường tỉnh Cà Mau đã phối hợp kiểm tra thực tế hiện trường. Kết quả cho thấy độ mặn trên kênh Đường Xuồng dao động từ 20 đến 22%, toàn bộ nước trong hệ thống đều là nước mặn, không thể dùng để rửa mặn hay tháo chua đất trồng. Nhiều đầu nối của đường ống bơm cát bị xì, gây rò rỉ cát và nước mặn trực tiếp tràn vào các khu vực sản xuất của người dân. Bờ bao giữa khu vực dự án và đất sản xuất còn thấp, làm cho nước từ khu vực san lấp dễ dàng chảy xuống kênh, làm trầm trọng thêm hiện tượng nhiễm mặn.

Sở Nông nghiệp đề xuất đặt hai trạm bơm tại đầu kênh Đường Xuồng và Kênh Chùa để bơm nước ra ngoài khi có mưa, giúp rút nước khỏi ruộng nhằm giảm bớt tình trạng nhiễm mặn, đồng thời đề nghị đặt một trạm tại kênh Cống Nhum gần Đoàn cải lương Hương Tràm để bơm nước mặn ra khu vực ngoài hệ thống. Tính đến thời điểm này, trong tổng số 92 hộ dân bị ảnh hưởng với hơn 85 ha diện tích đất trồng lúa, hoa màu và ao nuôi cá chình, cá bống tượng, đã có 39 hộ được kiểm đếm thiệt hại.

Chủ đầu tư và đơn vị thi công đề nghị tỉnh nhanh chóng đánh giá rõ nguyên nhân và xác định chính xác số hộ thiệt hại do quá trình thi công, đặc biệt là hoạt động bơm cát, đã trực tiếp gây ra sự cố nhiễm mặn. Đồng thời, cuộc họp nhất trí thành lập tổ công tác liên ngành gồm các cơ quan quản lý, đơn vị thi công và chính quyền địa phương để tiếp tục thu thập thông tin, xây dựng phương án bồi thường phù hợp cho từng nhóm đối tượng.

Theo chỉ đạo của tỉnh, sau khi phương án bồi thường hoàn thiện, sẽ lấy ý kiến từ các cơ quan mặt trận, đoàn thể và người uy tín, rồi tổ chức họp dân công khai để bàn bạc và thống nhất việc chi trả.

Dự án mở rộng Cảng hàng không Cà Mau diễn ra trên địa bàn khu dân cư và khu sản xuất nông nghiệp tại phường Tân Thành, gây ra nhiều ý kiến phản ánh về việc bơm cát làm nhiễm mặn vùng sản xuất, ảnh hưởng đến cây trồng và vật nuôi của dân. Hiện tại, sau rà soát, có 92 hộ dân chịu thiệt hại tổng diện tích hơn 85 ha, phần lớn do hoạt động thi công khả năng làm trầm trọng thêm tình trạng nhiễm mặn, gây thiệt hại nghiêm trọng cho sinh kế của cộng đồng địa phương.