Hàng Ngàn Mặt Bằng Đất Công Bỏ Hoang Ở TP.HCM: Thực trạng và Giải pháp

TP.HCM hiện có hơn 2.000 mặt bằng nhà, đất công đang bị bỏ trống, chưa được khai thác sử dụng trong thời gian dài. Tình trạng này gây lãng phí nguồn lực và làm giảm giá trị của các tài sản công, đồng thời làm ảnh hưởng đến cảnh quan và môi trường sống của cộng đồng.

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này đề cập đến các vướng mắc phức tạp về thủ tục pháp lý, quá trình rà soát và sắp xếp lại tài sản công theo quy định hiện hành. Nhiều khu đất ở vị trí đắc địa đã xuống cấp, trở thành nơi tập kết rác thải tự phát, gây mất mỹ quan đô thị.

Một số người dân địa phương phản ánh thực trạng này rõ ràng. Nguyễn Đức Huy chỉ ra: “Đi một vòng khu P. Vĩnh Hội là thấy nhiều khu đất tỏa giải tỏa bỏ trống, nhìn rất nhếch nhác. Ban đầu có rào tôn, nhưng lâu ngày thành nơi người ta đổ rác đủ thứ, ban đêm còn có xà bần, đồ cũ. Dân sống gần đó phản ánh hoài, nhưng chỉ dọn được vài hôm rồi đâu lại vào đó. Những khu đất này nằm ngay khu dân cư đông đúc, để hoang quá lâu khiến cảnh quan xuống cấp rõ rệt. Nếu chưa làm dự án thì ít nhất phải quản lý, vệ sinh thường xuyên hoặc tận dụng tạm thời chứ không thể để thành bãi rác tự nhiên như vậy. Đất công mà để như đất bỏ hoang vô chủ rất phản cảm, càng để lâu càng khó xử lý vì người dân coi đó là nơi đổ rác tự phát.”

Ng Thiết Dân cũng nhấn mạnh: “Nhà tôi sống sát một khu đất giải tỏa bỏ hoang gần 6 năm nay. Ban đầu chỉ nghĩ tạm thời, ai ngờ càng để càng tệ. Cỏ mọc cao ngang người, trông rất nhếch nhác. Các căn nhà quanh đó cũng bị ảnh hưởng; khách xem mặt bằng lần đầu sẽ chán vì cảnh này. Nhiều người mua nhà cũng lo ngại về môi trường sống xuống cấp. Người dân quanh khu vực mong muốn khu đất được dọn dẹp, quản lý tốt hoặc tận dụng tạm thời để改善 cuộc sống cộng đồng.”

Phạm Nhiên Khánh Nhi đặt câu hỏi: “Đất công nằm giữa trung tâm TP, giá trị chắc không nhỏ, vậy mà bị bỏ trống nhiều năm qua. Người dân chịu cảnh rác thải, cỏ mọc, muỗi mòng ngày đêm, còn cơ quan quản lý cứ nói đang chờ thủ tục… Nếu dự án chưa thể triển khai, sao không tận dụng làm công viên nhỏ, khu vui chơi tạm thời cho cộng đồng? Có nhiều khu vực thiếu chỗ sinh hoạt cộng đồng rõ ràng. Người dân chỉ cần có thông tin rõ ràng về khu đất, biết được đơn vị quản lý, vướng mắc ở đâu, chờ gì để tiến hành, thay vì cứ trồng rào, để cỏ mọc rồi bức xúc.”

Để giải quyết tình trạng này, một trong những vấn đề trọng tâm là nâng cao tính minh bạch và giám sát công khai thông tin đất công. Nguyễn Song Thành Nam kiến nghị: “Việc thu hồi, sắp xếp lại và sử dụng hiệu quả các mặt bằng đất công của TP là hợp lý, đặc biệt trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn hẹp và nhu cầu phát triển hạ tầng tăng cao.”

Lê Trung Nguyên đề xuất: “Các khu đất bỏ trống gần như không ai tiếp cận được thông tin đầy đủ. Nên có bảng thông tin công khai bên ngoài mỗi khu đất, ghi rõ diện tích, cơ quan quản lý, mục đích sử dụng và tiến độ xử lý. Điều này giúp người dân hiểu rõ hơn, giảm bức xúc vì chỉ thấy hàng rào tôn, cỏ mọc.”

Nguyễn Dương Quang Anh đưa ra giải pháp: “Chuyển đổi số trong quản lý đất đai là rất cần thiết. Nếu TP có hệ thống website công khai, mọi người có thể dễ dàng tra cứu các khu đất trống, đơn vị quản lý, tiến độ và dự kiến sử dụng. Việc này sẽ giúp giảm bớt dư luận bức xúc và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý.”

Bên cạnh đó, Đặng Thùy Vân nhấn mạnh: “Đất công sau giải phóng mặt bằng phải trải qua nhiều bước như rà soát quy hoạch, xác lập quyền sở hữu, xử lý tài sản, định giá, thẩm định rồi mới tiến hành đấu giá hoặc khai thác. Không thể muốn làm ngay lập tức. Cơ quan quản lý cần rõ ràng phân biệt thủ tục hợp lý với sự buông lỏng quản lý, và công khai tiến trình xử lý để người dân nắm rõ.”

Dù đã có nghị quyết 54/2017 về cơ chế đặc thù cho TP.HCM, nhưng quá trình thực hiện còn nhiều vướng mắc do thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị quản lý tài sản công. Để không cản trở sự phát triển của thành phố, cần phối hợp tháo gỡ các khó khăn này.

Nguyễn Hoàng Chương đề nghị: “Nếu xác định có hơn 2.000 mặt bằng đất công bỏ trống, nên công khai toàn bộ thông tin từng khu rõ ràng, chi tiết về vị trí, diện tích, ai quản lý, các vướng mắc còn tồn tại. Điều này vừa minh bạch vừa giúp tránh những suy đoán không cần thiết, tạo điều kiện để các cơ quan chức năng sớm đưa các khu đất vào khai thác hiệu quả.”