KHI CON TRẢ LẠI GIÁ TRỊ TỪ CHA MẸ: NGỌN LỬA CỦA SỰ CÔNG NHẬN TRONG ĐÔI MẮT TRẺ

Một tấm bảng điểm đẹp đến mức đáng tự hào, với điểm số cao ngất ngưởng: Ngữ văn 8.7, Tiếng Anh 9.5, Tin học 10, cùng hàng loạt môn trên 9, kèm theo danh hiệu học sinh xuất sắc. Tuy nhiên, đối với nhân vật chính của câu chuyện này, đó lại trở thành một nguồn cảm xúc trái ngược.

Theo một nữ sinh lớp 6, khi em đem bảng thành tích khoe với mẹ, thay vì nhận được lời khen hay chia sẻ tự hào, câu đầu tiên mẹ em nói khiến em buốt giá lòng:

“Lớp 6 có gì khó, thử lên lớp 12 xem còn được học sinh xuất sắc không?”.

Hình ảnh cô bé chia sẻ: “Mình cảm thấy như mọi cố gắng đều trở nên vô nghĩa. Em không ghét mẹ, nhưng buồn đến mức bật khóc rồi tự hỏi: Nếu kể với bố mẹ mà không nhận được sự quan tâm, vậy còn ai để em chia sẻ?”.

Chỉ trong tích tắc, bài đăng về câu chuyện này nhanh chóng gây chú ý, thu hút hàng nghìn lượt tương tác. Nhiều người lớn nhận định rằng, với một học sinh lớp 6, thành tích này thực sự là điều bất thường, là kết quả của sự chăm chỉ, kỷ luật và cả áp lực đè nặng trên những đứa trẻ mới 11-12 tuổi.

Một bình luận chia sẻ: “Hồi lớp 6, tôi chỉ là học sinh giỏi, mà lớp tôi có 56 bạn, chỉ có vài người xuất sắc. Em như vậy đã quá tuyệt rồi.” Người khác nói thêm: “Ngày xưa cô còn suýt mất danh hiệu môn Văn, nên bảng điểm này thật sự đáng tự hào.”

Tuy nhiên, điều khiến nhiều người đồng cảm không chỉ là kết quả học tập, mà còn là cảm giác quen thuộc trong lòng của nhiều đứa trẻ: mong muốn nhận được sự công nhận từ cha mẹ, nhưng lại thường xuyên nhận về những lời so sánh hay phủ nhận.

Trong rất nhiều gia đình châu Á, lời khen dường như trở thành điều xa xỉ. Nhiều phụ huynh tin rằng, nếu khen con quá nhiều, chúng sẽ tự mãn hoặc lười cố gắng. Thay vào đó, họ chọn cách “nhắc nhở” bằng những câu như: “Lớp 6 rồi, có gì đâu mà tự hào”, hoặc “Lên lớp lớn rồi mới biết thế nào là cố gắng”.

Họ nghĩ rằng như vậy là cách để thúc đẩy con tiến bộ hơn, nhưng đôi khi lại vô tình làm đứa trẻ cảm thấy mình luôn chưa đủ tốt. Một đứa bé thức khuya học bài, hồi hộp chờ đợi điểm số, vui sướng khi thấy chữ “Xuất sắc” trên bảng điểm – Trong những khoảnh khắc ấy, điều duy nhất em cần chỉ đơn giản là câu nói: “Mẹ tự hào về con”.

Sức mạnh của lời cha mẹ phản hồi trong giai đoạn này là vô giá. Các chuyên gia tâm lý từng nhấn mạnh rằng, những phản hồi tích cực, thể hiện sự công nhận, sẽ giúp hình thành nên lòng tự tin và giá trị bản thân của trẻ. Trẻ thường xuyên nhận được sự ghi nhận sẽ dám cố gắng hơn, tự tin hơn trong chính khả năng của mình. Ngược lại, nếu mọi nỗ lực bị xem là chưa đủ, trẻ dễ rơi vào trạng thái tự ti, luôn cảm thấy mình chưa bao giờ là đủ.

Nhiều phụ huynh yêu thương con, tự hào về thành tích của con nhưng lại không biết cách thể hiện đúng đắn. Họ nghĩ rằng trẻ cần mạnh mẽ, chịu đựng áp lực để trưởng thành, rằng “đời còn dài”, nên chưa cần thiết phải quá đề cao thành tích hay cảm xúc hiện tại. Tuy nhiên, họ có thể quên rằng, trẻ nhỏ nhìn thế giới qua lăng kính khác, không giống người lớn. Đối với một học sinh lớp 6, được gọi là xuất sắc đã là một “đỉnh núi”.

Nếu ngay chính đỉnh núi ấy, đứa trẻ chỉ nhận lại sự thờ ơ, lạnh nhạt, thì trong lòng em sẽ hình thành cảm giác vô hình rằng mình chẳng đáng giá, chẳng đáng được công nhận.

Một phản hồi lan truyền sâu sắc dưới bài đăng này là: “Con cái không ngừng chia sẻ vì chúng không vô tâm, mà vì đã nhiều lần háo hức mở lời rồi lại phải cúp xuống.”

Điều này nhấn mạnh rằng, quan hệ giữa cha mẹ và con cái không phải vì thiếu yêu thương hay quan tâm, mà phần nhiều do cách chúng ta lắng nghe và thể hiện.

Lời khen đúng lúc, đơn giản nhưng chân thành, không làm con hư hay tự mãn. Một cái ôm, một lời công nhận có thể nuôi dưỡng lòng tự tin của trẻ, giúp con có đủ sức mạnh vượt qua những thử thách trong cuộc sống sau này. Nhiều đứa trẻ dù đầy đủ về vật chất, có học lực tốt, vẫn cảm thấy thiếu một thứ quan trọng nhất: cảm giác được “được nhìn thấy”.

Với trẻ nhỏ, việc cha mẹ công nhận nỗ lực của chúng còn quý giá hơn cả những tấm giấy khen, hơn bất cứ danh hiệu nào. Chính sự chân thành trong phản hồi sẽ hình thành nên nền tảng vững chắc cho tâm hồn và sự tự tin của trẻ, để chúng lớn lên không chỉ thành công mà còn trưởng thành trong lòng tự trọng và cảm giác an toàn.