ĐỀ THI NGHỆ THUẬT NGẮN GỌN, NHƯỢC ĐIỂM VÀ KHÓ KHĂN KHÔNG NGỜ

Mỗi mùa tuyển sinh, bên cạnh các đề thi môn Toán, Văn hay tiếng Anh dài dằn dặc, các trường nghệ thuật và kiến trúc tại Việt Nam lại gây ấn tượng bởi những đề thi vô cùng ngắn gọn, dễ gây nhầm lẫn cho nhiều người ngoài ngành. Gần đây, đề thi môn Vẽ Mỹ thuật 1 của Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội năm 2026 đã được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, mang đến nhiều tranh luận về tính chất, độ khó và sự đặc thù của loại kỳ thi này.

Nội dung đề thi chỉ gồm một yêu cầu duy nhất: “Anh/Chị hãy vẽ mẫu đầu tượng (đã bày sẵn) bằng bút chì đen trên tờ giấy thi được phát,” kèm thời gian làm bài lên tới 210 phút cùng chú thích: “Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.” Với nhiều người ngoài ngành, đây có vẻ là đề thi đơn giản, trực quan, không cần học thuộc công thức hay đáp án dài dòng, chỉ cần nhìn mẫu và vẽ lại. Tuy nhiên, đối với sinh viên ngành mỹ thuật, kiến trúc, họ hiểu rõ rằng những đề thi dạng này mới thực sự thử thách khả năng xử lý kỹ thuật, cảm nhận hình khối, tỷ lệ, bố cục, ánh sáng và cảm giác không gian của thí sinh.

Chỉ cần lệch tỷ lệ khuôn mặt, sai hướng sáng hoặc xử lý hình chưa chính xác, điểm số có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Chính vì vậy, nhiều người đùa rằng: “Khối nghệ thuật là kiểu biết đề cả năm nhưng vẫn trượt.” Các bình luận hài hước của sinh viên và cựu thí sinh cũng phản ánh rõ điều này, ví dụ như: “Đề ngắn vậy thôi chứ 210 phút xong, nhìn bài của mình vẫn muốn khóc,” hay “Dân ngoài nhìn tưởng chỉ cần chép tượng là xong.”

Khác với các kỳ thi văn hóa, các kỳ thi năng khiếu nghệ thuật đòi hỏi thí sinh phải thể hiện kỹ năng cá nhân, giữ phong độ trong suốt quá trình thi, đồng thời chịu đựng áp lực lớn của phòng thi. Các môn thi trong các trường nghệ thuật như hình họa, bố cục, trang trí hay vẽ tĩnh vật thường không có đáp án duy nhất, và đề thi có thể quen thuộc qua nhiều năm nhưng khả năng thể hiện của mỗi thí sinh mới quyết định kết quả.

Hơn nữa, các kỳ thi này hoàn toàn mang tính chủ động của mỗi trường, không dựa vào đề do Bộ Giáo dục đề ra. Các trường tự tổ chức, ra đề và chấm điểm riêng, thường diễn ra sớm hơn vài tuần hoặc cuối tháng để thí sinh có thời gian xét tuyển. Phương thức thi được chia thành nhiều đợt nhằm tạo cơ hội thi thở hơn cho thí sinh, kéo dài từ mùa xuân đến giữa mùa hè.

Tại mùa tuyển sinh năm nay, các trường nghệ thuật đã bắt đầu tổ chức thi từ rất sớm. Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội thi năng khiếu vào các ngày 23-24/5 (khối V) và 30-31/5 (khối H), trong khi Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM cũng thực hiện lịch thi tương tự. Trong khi đó, các thí sinh theo đuổi khối ngành nghệ thuật thuần túy như Mỹ thuật Việt Nam lại thi trễ hơn, vào giữa đến cuối tháng 6, với các bài thi chuyên sâu kéo dài nhiều ngày như hình họa, bố cục tranh màu.

Việc thi năng khiếu nghệ thuật đòi hỏi khả năng phản ứng linh hoạt, kỹ thuật vững vàng và cảm nhận nghệ thuật tinh tế, nổi bật hơn nhiều so với các kỳ thi tốt nghiệp phổ thông. Những đề thi này tạo ra thử thách không nhỏ nhưng lại mở ra cơ hội thể hiện năng lực cá nhân, chứng tỏ rằng thành công không chỉ dựa vào kiến thức lý thuyết mà còn phụ thuộc vào khả năng sáng tạo và kỹ năng thực hành của thí sinh.