Hà Nội đề xuất thay đổi chiến lược giảm ô nhiễm nếu không muốn đối mặt với rủi ro sinh kế chưa từng có

UBND thành phố Hà Nội vừa trình Hội đồng Nhân dân thành phố dự thảo nghị quyết về Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, nhằm thúc đẩy các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại trung tâm thủ đô. Trong đó, chính quyền đề xuất nhiều điều chỉnh quan trọng nhằm hạn chế phương tiện giao thông gây ô nhiễm, đồng thời cân nhắc tới tác động xã hội của các biện pháp này.

Trong bản dự thảo mới, Hà Nội khuyên khích xe máy xăng, cả trong kinh doanh lẫn không kinh doanh, hạn chế hoạt động chứ không cấm hoàn toàn. Đồng thời, thành phố bổ sung các loại phương tiện nằm trong danh sách cấm hoạt động theo khung giờ tại các khu vực thí điểm vùng phát thải thấp, nhằm giảm thiểu tối đa ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Cụ thể, giai đoạn 1 dự kiến bắt đầu từ ngày 1.7 đến 31.12, tập trung tại khu vực trung tâm phố cổ Hoàn Kiếm, bao gồm các phố Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ. Trong khu vực này, từ 19 giờ đến 24 giờ vào ngày thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật hàng tuần, sẽ cấm toàn bộ các phương tiện giao thông đường bộ, gồm xe mô tô, xe máy, ô tô các loại.

Khu vực thứ hai, bao quanh bởi các tuyến phố Tràng Thi, Phùng Hưng, Hàng Đậu, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Tràng Tiền, Hàng Khay, mở rộng trong phố cổ, sẽ tiếp tục cho phép lưu thông các phương tiện có giấy phép hợp lệ, đồng thời khuyến khích các xe công nghệ sử dụng nhiên liệu sạch, thân thiện môi trường. Các phương tiện hiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động theo nền tảng ứng dụng công nghệ cũng được khuyến khích chuyển đổi năng lượng sạch.

Về xe ô tô, đặc biệt là nhóm xe chở học sinh, xe buýt, xe chở cán bộ, công nhân viên, thành phố khuyên dùng xe đạt chuẩn khí thải mức 4 trở lên. Riêng xe ô tô trên 16 chỗ, điển hình như xe chở học sinh và xe buýt, sẽ bị cấm hoạt động trong khung giờ cao điểm từ 6 đến 9 giờ sáng và 16 giờ đến 19 giờ 30 phút mỗi ngày, trừ khi có sự chấp thuận bằng văn bản của công an TP Hà Nội. Các dòng xe này được khuyến khích chuyển sang sử dụng năng lượng sạch, xanh.

Tuy nhiên, các nhà quản lý cũng lo ngại về rủi ro sinh kế khi áp dụng cấm đột ngột xe máy xăng hoạt động trong khu vực trung tâm. Theo UBND Hà Nội, việc cấm đột ngột sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới gần 4.000 tài xế công nghệ, hơn 1 triệu giao dịch mỗi tháng, cùng hơn 350.000 người dùng cuối và hơn 1.000 đối tác nhà hàng, thương nhân. Chính vì thế, chính quyền đề xuất thực hiện các bước thí điểm theo từng giai đoạn, bắt đầu từ tháng 7 này, kéo dài đến cuối năm 2029, với lộ trình mở rộng theo từng giai đoạn dựa trên khả năng chuyển đổi của người dân và doanh nghiệp.

Giai đoạn 2 dự kiến diễn ra từ ngày 1.1.2027 đến 31.12.2027, mở rộng khu vực thí điểm đến các phường như Cửa Nam, Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông. Các quy định hạn chế phương tiện vẫn được duy trì, đặc biệt là đối với xe không đạt chuẩn khí thải mức 4 và xe máy xăng không thuộc nền tảng công nghệ vận tải.

Trong giai đoạn cuối, từ ngày 1.1.2028 đến 31.12.2029, toàn bộ Vành đai 1 sẽ trở thành vùng phát thải thấp. Các quy định hạn chế tiếp tục được duy trì, trong đó chú trọng đến việc cấm xe máy không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải từ mức 3 trở lên, nhằm hướng tới môi trường trong sạch hơn.

Dự kiến, nghị quyết về Đề án này sẽ trình HĐND thành phố vào ngày 2.6 tới để xem xét. Trước đó, vào ngày 11.5, kỳ họp của HĐND chưa xem xét do hồ sơ chưa đủ điều kiện cần thiết. Chính quyền thành phố cam kết tiếp tục nghiên cứu nhằm đưa ra các giải pháp hợp lý, đảm bảo cân bằng giữa mục tiêu môi trường và sinh kế của người dân.