KỲ THI NGỮ VĂN LỚP 10: ĐỀ THI KHơi Nguồn Tư Duy Phản Biện, Đánh Thức Cảm Nhận Sâu Sắc

Cô Hương Giang, giáo viên ngữ văn Trường THCS Archimedes, nhận định rằng đề thi ngữ văn năm nay của Hà Nội đã khéo léo kết hợp giữa tác phẩm ngoài sách giáo khoa và các câu hỏi đòi hỏi tư duy phản biện sâu sắc. Việc đưa vào bài thơ Trăng trong rừng và những đứa trẻ của Thanh Thảo giúp thí sinh thể hiện khả năng cảm nhận nghệ thuật và tư duy thẩm mỹ một cách tự nhiên và chính xác hơn.

Phần nghị luận xã hội về thực trạng người trẻ mất kết nối với cuộc sống xung quanh là điểm nhấn mạnh mẽ của đề thi. Cô Giang nhấn mạnh: “Đây là một vấn đề thời sự, gần gũi với lứa tuổi học sinh, đồng thời cũng là cơ hội để các em rèn luyện khả năng đặt vấn đề, lập luận và thể hiện chính kiến thuyết phục.” Bà cho rằng, đề thi không chỉ giúp học sinh hiểu về giá trị của văn học, mà còn định hình tư duy độc lập: Học văn không chỉ để thuộc lòng, mà còn để thấu hiểu và tạo ra những giá trị tích cực trong cuộc sống.

Dù tác phẩm trong đề không nằm trong chương trình chính, cô Giang khẳng định rằng các ngữ liệu thơ được chọn lọc đều rất gần gũi và phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh. Các câu hỏi được phân hóa rõ nét: phần nhận biết khá dễ nếu nắm vững thể thơ và từ vựng, còn phần hiểu vấn đề đòi hỏi các em phải thấu đáo ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh trăng, chiều sâu tâm sự của tác giả, cùng khả năng liên hệ bài thơ với các vấn đề đương đại.

Điểm đặc biệt của đề là câu 5 trong phần đọc hiểu, khi học sinh có sự lựa chọn giữa “bằng lòng với thực tại” hay “dấn thân khám phá chân trời mới.” Điều này không chỉ kích thích phản xạ tư duy, mà còn giúp các em thể hiện khả năng phản biện và quyền tự do suy nghĩ một cách rõ nét hơn.

Cô Giang chia sẻ, phần nghị luận xã hội phản ánh một vấn đề nhức nhối trong xã hội hiện đại, đặc biệt trong kỷ nguyên số, khi con người ngày càng phụ thuộc vào công nghệ. Tuy nhiên, đề thi không mang tính chỉ trích mà hướng vào việc thúc đẩy học sinh đưa ra giải pháp, ý thức trách nhiệm và hành động tích cực. Thay vì tạo ra áp lực, đề thi đặt ra một câu hỏi mở, khơi gợi suy nghĩ cho các em về trách nhiệm của mình trong tương lai.

Thầy Nguyễn Phi Hùng, giáo viên của Hệ thống giáo dục Học Mãi, cũng nhận định rằng cấu trúc đề thi quen thuộc, rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh. Trong phần đọc hiểu, các em cần thể hiện rõ quan điểm cá nhân, dùng lý lẽ và chứng cứ để minh họa, đồng thời trình bày rõ ràng, mạch lạc và chặt chẽ.

Với phần nghị luận, thầy Hùng nhấn mạnh: “Các em cần phân tích nhân vật, nêu bật nét đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng nhân vật và ý nghĩa của nhân vật đó đối với tác phẩm cũng như người đọc.” Bài viết về vấn đề xã hội yêu cầu sự sáng tạo trong cách đặt vấn đề, giữ gìn các kết nối tích cực trong cuộc sống. Sự phân hóa của đề thi thể hiện rõ qua khả năng cẩn thận, kỹ lưỡng trong trình bày cũng như cảm thụ tác phẩm một cách sâu sắc của các thí sinh.

Trong bối cảnh đề thi này, những người thi giỏi sẽ xuất hiện qua khả năng cảm thụ tinh tế, kỹ năng lập luận chặt chẽ và phong cách trình bày chỉn chu — những yếu tố quyết định thành bại trong kỳ thi năm nay.