TRỌNG TÂM DÀNH CHO TRẺ: TẠI SAO PHỤ HUYNH NÊN ĐỂ SÁCH TRANH GÒN TRONG TAY CON

Ngày 31.5, tại Thư viện Khoa học tổng hợp TP.HCM, lễ hội sách tranh thiếu nhi Việt Nam năm 2026 chính thức khép lại, mở ra một dấu mốc mới cho dòng sách tranh (picture book) tại Việt Nam. Đây là lần đầu tiên một sự kiện quy mô như vậy được tổ chức, không chỉ trưng bày nhiều tác phẩm tiêu biểu mà còn tạo không gian trao đổi, chia sẻ giữa các chuyên gia trong và ngoài nước nhằm phát huy giá trị của thể loại sách này.

Trong khuôn khổ lễ hội, anh Lê Thiện Trí, Giám đốc Chương trình phát triển ngôn ngữ của Room to Read Việt Nam, chia sẻ về vai trò của sách tranh trong việc hỗ trợ trẻ vượt qua các khó khăn tâm lý và cảm xúc. Anh nhấn mạnh rằng nhiều trẻ em phải đối mặt với cả các thử thách bên ngoài như thiên tai, dịch bệnh hay mất mát, lẫn các tổn thương nội tâm. Điều này tạo ra những đứt gãy trong ba lĩnh vực chính là cảm xúc, ngôn ngữ, kết nối xã hội và ý nghĩa cuộc sống của trẻ.

Anh Trí giải thích rằng sách tranh có thể trở thành phương tiện giúp trẻ cảm nhận, hiểu và diễn đạt cảm xúc của chính mình thông qua hình ảnh, màu sắc, bố cục và cách bố trí nội dung. “Sách tranh không làm hết khó khăn, nhưng giúp mở ra không gian để trẻ tự hiểu mình, kết nối và bước tiếp,” anh nói. Theo anh, nơi sách tranh cần có mặt nhiều nhất không phải chỉ trong nhà trường hay thư viện mà chính là trong bàn tay của người lớn – cha mẹ, thầy cô – những người biết cách sử dụng đúng cách để biến sách thành cầu nối trong tuổi thơ của trẻ.

Chị Nguyễn Hữu Quỳnh Hương, Trưởng ban Tổ chức lễ hội và cũng là Giám đốc Slowbooks, đồng tình quan điểm này. Chị cho rằng, nhiều phụ huynh vẫn còn thụ động trong việc xây dựng thói quen đọc sách cho con, và việc phụ huynh không đọc sách có thể khiến con thiếu cảm hứng và ý chí khám phá. “Chúng ta không nên chỉ tổ chức các sự kiện khuyến đọc, mà còn cần khuyến khích cả người lớn cùng tham gia, trở thành hình mẫu để trẻ bắt chước,” chị nhấn mạnh.

Trong cuộc trao đổi, một chuyên gia trị liệu tâm lý chia sẻ rằng nhiều phụ huynh cảm thấy bối rối khi đề cập đến việc đọc sách tranh cho con, đặc biệt trong thời đại số, nơi trẻ thường quen với màn hình và giải trí qua công nghệ. Họ cần được hướng dẫn và đào tạo lại kỹ năng này để đồng hành cùng con trong quá trình phát triển cảm xúc và ngôn ngữ.

Bà Soon Young Lee, Phó chủ tịch Hiệp hội Sách tranh và xuất bản Hàn Quốc, đưa ra ví dụ về cách sách tranh tại Hàn Quốc không chỉ đề cập những câu chuyện hồn nhiên mà còn phản ánh các vấn đề xã hội có tính gai góc như bình đẳng giới, chiến tranh, người tị nạn hay thân thể đã qua tổn thương. Bà cho biết, việc đưa các chủ đề này vào sách giúp trẻ cảm thấy không đơn độc và có thể học cách vượt qua khó khăn, xây dựng hy vọng từ đầu sách. Người lớn ít nhiều cũng bắt đầu để ý đến các thể loại sách này, thể hiện qua sự tăng trưởng về lượt mượn trong các thư viện, đặc biệt từ nhóm tuổi 40-60.

Dù hướng đến trẻ em, sách tranh còn mở ra một phần cuộc đối thoại giữa các thế hệ, góp phần mang lại cảm giác ấm áp, gần gũi và thấu hiểu. Khác với truyện tranh, thể loại này chú trọng tranh minh họa kết hợp ngắn gọn, mang tính nghệ thuật, phản ánh chân thực những khía cạnh của đời sống, cảm xúc và các thử thách của con người.

Kết lại, các chuyên gia đều đồng tình rằng để trẻ được hưởng lợi tối đa từ sách tranh, điều cốt yếu là phụ huynh và người lớn phải chủ động để chúng có thể tiếp cận và yêu thích thể loại này từ sớm. Chỉ khi đó, sách tranh mới trở thành công cụ góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, nâng cao hiểu biết và giúp trẻ vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống.