HÀNH ĐỘNG VÌ MỘI TRƯỜNG XANH, BIỂN ĐẢO BÌNH YÊN ĐANG LÊN IX

Nhân Ngày Môi trường thế giới (5.6) và Ngày Đại dương thế giới (8.6), toàn cầu cùng hướng về một thách thức cấp bách: mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên đang đứng trước những biến chuyển lớn, đòi hỏi cách tiếp cận mới về phát triển bền vững, trách nhiệm và hành động thiết thực. Môi trường an toàn, đại dương hòa bình, bền vững không chỉ là mục tiêu phát triển kinh tế, mà còn là yếu tố cốt lõi bảo đảm an ninh, công bằng xã hội, sự trường tồn của các quốc gia và dân tộc.

Thế giới ngày nay chứng kiến những thay đổi mạnh mẽ về sinh thái, trái đất nóng lên từng ngày, xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, cháy rừng, xâm nhập mặn, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm biển đảo. Những biến động này không chỉ tác động trực tiếp đến từng châu lục mà còn đẩy giới hạn của tự nhiên tới mức nguy hiểm, đặt ra câu hỏi lớn về khả năng duy trì mô hình phát triển hiện tại.

Trong bối cảnh đó, các nước đang đối mặt với câu hỏi: liệu sự phát triển bền vững có thể tồn tại khi nền tảng sinh thái vốn nuôi dưỡng sự sống đang bị bào mòn? Thực tiễn cho thấy, thành tựu của nhân loại trong các lĩnh vực công nghiệp, khoa học, công nghệ và đô thị hóa đã đi kèm với hậu quả môi trường đáng báo động do mô hình khai thác tài nguyên quá mức, tiêu thụ năng lượng hóa thạch và văn hóa tiêu dùng lãng phí.

Bảo vệ môi trường, theo quan điểm toàn diện, phải trở thành trách nhiệm tối quan trọng của quốc gia và mỗi cộng đồng xã hội. Một đất nước dù phát triển nhanh đến đâu nếu người dân sống trong ô nhiễm, suy thoái môi trường thì chưa thể gọi là tiến bộ bền vững. Để phát triển thịnh vượng, xã hội hiện đại phải biết làm giàu trong giới hạn sinh thái, sử dụng tài nguyên một cách trách nhiệm, xem thiên nhiên như tài sản quốc gia và di sản các thế hệ sau.

Đại dương, nơi chứa đựng những mối liên hệ chặc chẽ của nhân loại, càng làm rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường biển. Biến đổi khí hậu, bất ổn trong các vùng đại dương ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực, thương mại, năng lượng và sinh kế quốc tế. Bảo vệ đại dương không chỉ là nghĩa vụ môi trường mà còn là yêu cầu của hòa bình, hợp tác, luật pháp quốc tế và công bằng phát triển toàn cầu.

Riêng với Việt Nam, các vấn đề này có ý nghĩa đặc biệt. Đất nước có hơn 3.260 km bờ biển, hai đồng bằng lớn, hệ thống sông ngòi dày đặc, nhiều đô thị ven biển và hàng triệu ngư dân sinh sống. Do đó, Việt Nam dễ bị tổn thương trước các tác động như nước biển dâng, bão lũ, xâm nhập mặn, sạt lở, ô nhiễm và khai thác quá mức nguồn lợi thủy sản.

Trong nỗ lực thúc đẩy trách nhiệm toàn diện, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, giảm rác thải nhựa đại dương, phát triển kinh tế tuần hoàn và bảo tồn đa dạng sinh học. Các cam kết này xuất phát từ nhu cầu nội tại của đất nước, nhằm phát triển nhanh và bền vững dựa trên đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường sinh thái.

Truyền thống văn hóa Việt Nam từ lâu đã chứa đựng tinh thần hòa hợp với thiên nhiên. Trong thời đại mới, truyền thống ấy cần được nâng tầm thành các giá trị phát triển hiện đại như tôn trọng tự nhiên, tiêu dùng có trách nhiệm, sản xuất sạch, công nghệ xanh, xây dựng quản trị minh bạch và công bằng giữa các thế hệ. Chủ tịch Hồ Chí Minh từ sớm đã nhấn mạnh mối liên hệ giữa con người và thiên nhiên qua câu nói nổi tiếng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người.” Người cũng căn dặn về tầm quan trọng của rừng và biển, xem đó là vàng và bạc của dân tộc, đồng thời là phần tài sản do nhân dân làm chủ và có trách nhiệm bảo vệ.

Trong bối cảnh đó, vai trò của thế hệ trẻ cũng rất được coi trọng. Các hoạt động như làm sạch biển, trồng cây, tiết kiệm năng lượng và phân loại rác đã trở thành hành động thiết thực. Tuổi trẻ thành phố Hồ Chí Minh đã tích cực tham gia phong trào “Ngày Chủ nhật xanh,” góp phần xây dựng môi trường đô thị và biển đảo trong sạch, bền vững.

Từ tư tưởng đến hành động, Việt Nam chủ trương xác lập quan điểm chỉ đạo thúc đẩy phát triển xanh, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu như một trụ cột không thể tách rời của mô hình phát triển quốc gia. Muốn vậy, cần hoàn thiện thể chế quản lý dựa trên nguyên tắc coi thiên nhiên là nền tảng của phát triển bền vững, đổi mới chính sách và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong năng lượng, sản xuất và đô thị.

Chính sách phát triển kinh tế biển xanh, hiện đại, gắn kết bảo vệ chủ quyền, sinh kế của nhân dân và giữ gìn hòa bình trên biển cũng đóng vai trò trọng yếu. Việt Nam hướng tới mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ mới, dữ liệu biển, hệ sinh thái bền vững, hệ thống cảng biển xanh và các ngành công nghiệp biển hiện đại, đồng thời kiểm soát chặt chẽ nguồn lợi thủy sản, bảo vệ ngư dân khỏi khai thác bất hợp pháp.

Kết hợp với đó, đầu tư phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên, xây dựng năng lực thích ứng khí hậu là chiến lược dài hạn. Tăng cường phòng chống thiên tai, bảo vệ nguồn nước, đảm bảo an ninh lương thực, xây dựng đô thị phù hợp khí hậu góp phần nâng cao khả năng chống chịu của đất nước. Đồng thời, xây dựng nền quản trị dựa trên dữ liệu, công nghệ số và sự tham gia xã hội, thúc đẩy công khai minh bạch, giáo dục cộng đồng và nâng cao ý thức sinh thái.

Trong hợp tác quốc tế, Việt Nam kiên định thúc đẩy công bằng trong chuyển đổi xanh, hỗ trợ các nhóm dễ tổn thương, nâng cao năng lực và trách nhiệm của các nước phát triển. Chúng ta kêu gọi các quốc gia lớn hơn chia sẻ công bằng về tài chính, công nghệ và tri thức, nhằm xây dựng nền kinh tế xanh toàn cầu, bền vững và công bằng.

Các nhiệm vụ đó không chỉ đơn thuần là chính sách hay phong trào, mà còn là trách nhiệm của từng người dân. Mỗi người Việt Nam có thể bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như trồng cây, giảm tiêu thụ nhựa, tiết kiệm năng lượng, giữ gìn vệ sinh môi trường và yêu biển đảo quê hương.

Ngày Môi trường thế giới và Ngày Đại dương thế giới đến để nhắc nhở chúng ta về giới hạn của trái đất, sự tổn thương của đại dương và trách nhiệm của toàn nhân loại. Thời khắc này đòi hỏi sự chung tay, hành động thiết thực và lòng tin về một tương lai xanh, bền vững. Chính mỗi người dân, từ hành động nhỏ nhất, sẽ góp phần xây dựng Việt Nam không chỉ cường thịnh mà còn trong lành, bình yên và tràn đầy hy vọng.