BỘ GIÁO DỤC ĐẠT ĐẾN MỤC TIÊU CÔNG BẰNG TRONG KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT 2026

Chiều ngày 12.6, tại buổi họp báo về kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, nhiều ý kiến đã được đề cập liên quan đến việc ra đề thi môn văn và mức độ phù hợp với thí sinh từ các vùng miền khác nhau. Trong đó, ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), nhấn mạnh rằng công tác xây dựng đề thi luôn là nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục.

Ông Hà khẳng định Bộ GD-ĐT luôn hướng tới việc đảm bảo “5 đúng” trong công tác đề thi, trong đó một trong các tiêu chí quan trọng là đúng về tính chất vùng miền, nhằm đảm bảo công bằng cao nhất cho mọi học sinh trên toàn quốc. Đặc biệt, với môn ngữ văn, có những thay đổi mang tính bước ngoặt nhằm phù hợp hơn với mục tiêu phân hóa và đánh giá đúng năng lực của thí sinh.

Ý kiến về câu hỏi và nội dung nghị luận xã hội cũng được ông Hà chia sẻ rõ ràng. Theo ông, nội dung này đã được bàn bạc kỹ lưỡng trong quá trình soạn đề thi, nhằm giúp phân loại trình độ học sinh một cách công bằng hơn. Năm nay, phần nghị luận xã hội chỉ chiếm 2 điểm, thấp hơn so với năm ngoái, để thể hiện rõ tính phân hóa và hướng tới việc đánh giá khả năng hiểu biết, lập luận của học sinh.

Ông còn nhấn mạnh rằng đề thi đã được thiết kế rõ ràng, kết hợp cả kiến thức đã học và ngữ liệu trong phần đọc hiểu. Trong lệnh hỏi, các em không cần ghi nhớ quá nhiều chi tiết, mà tập trung vào phân tích, hiểu ý nghĩa của các phép ẩn dụ như “Steve Jobs Việt Nam” – một cách so sánh nhằm kiểm tra khả năng hiểu và vận dụng kiến thức của thí sinh. Từng câu hỏi đã qua quá trình chắt lọc kỹ lưỡng, nhằm phân biệt rõ ràng các mức độ tiếp cận đề của học sinh.

Ngoài ra, ông cũng nhấn mạnh môn ngữ văn vốn vừa mang tính khoa học lại vừa có yếu tố nghệ thuật, yêu cầu người học phân tích, cảm nhận và tưởng tượng. Đề thi năm nay còn gửi gắm thông điệp về đổi mới, sáng tạo trong lĩnh vực khoa học công nghệ, qua các tác phẩm như của Nguyễn Đình Thi và nội dung nghị luận xã hội.

Về phần chấm thi tự luận, Bộ đã tổ chức họp với 34 giám đốc sở GD-ĐT để quán triệt quy trình chấm thi nhằm nâng cao tính khách quan. Nổi bật trong lần đổi mới này là việc áp dụng hệ thống rubric – bảng mô tả tiêu chí chấm điểm chi tiết. Đây là bước tiến lớn giúp giảm thiểu tác động chủ quan của người chấm, đồng thời giúp giáo viên và học sinh rõ ràng hơn về các yêu cầu cần đạt để hoàn thiện bài làm.

Rubric đã được tập huấn trên toàn quốc, với ý nghĩa là một công cụ tiêu chuẩn hóa chấm thi, đem lại sự minh bạch và công bằng trong đánh giá. Trước đó, PGS Bùi Mạnh Hùng cũng từng đề xuất xây dựng rubric làm cơ sở cho các đề mở trong môn ngữ văn, giúp giảm chênh lệch kết quả giữa các tỉnh thành qua các buổi chấm mẫu được tổ chức bài bản, đúng tiêu chí.