NHỮNG NHÂN VẬT “ĐINH” GÓP NHẬN ĐẶC BIỆT QUYẾT ĐỊNH HỒI KÝ NGHỀ BÁO

Trong cuộc đời làm báo của mình, nhân vật để lại ấn tượng sâu đậm nhất không chỉ vì những vị trí hay những tác phẩm nổi bật mà còn vì câu chuyện về gia đình, nguồn cội và những giá trị truyền thống. Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm chính là nhân vật “đinh” tôi không thể quên, như một ánh sáng dẫn lối cho hành trình khám phá cuộc đời nhà báo Hải Triều. Ông là con trai của Hải Triều, một nhân vật huyền thoại trong nền báo chí cách mạng Việt Nam, và chính ông đã giúp tôi vượt qua lớp vỏ khô cứng của tư liệu để cảm nhận phần đời sống chứa đựng những câu chuyện chưa kể về người cha.

Tối cuối năm 2024, trong căn nhà cũ nơi Hải Triều từng sống cùng gia đình tại Vỹ Dạ, Nguyễn Khoa Điềm kể lại câu chuyện về cha mình bằng giọng Huế ấm áp, khiêm nhường. Ông chia sẻ rằng vì Hải Triều rời xa gia đình sớm để tham gia kháng chiến chống Pháp, việc hiểu về người cha đối với ông bắt đầu từ việc tìm đọc tư liệu, nghe kể của người thân và tự lần theo dấu vết của một nhà báo lớn trong thời kỳ cách mạng. Đặc biệt, những câu chuyện về gia đình, về bà nội là Đạm Phương nữ sử—một trong những nữ ký giả đầu tiên của đất nước—tất cả đều như những mảnh ghép góp phần hình thành nên bức tranh về nhân vật lịch sử này.

Chính câu nói của Nguyễn Khoa Điềm rằng “muốn hiểu thêm về cụ, chắc phải tiếp tục nghiên cứu, phải có thêm phát hiện” đã giữ tôi lại mãi trong hành trình này. Khi đối diện với khoảng trống tư liệu về những người làm báo thời kỳ đầu đấu tranh cách mạng, tôi nhận ra rằng nhiều câu chuyện chỉ còn tồn tại trong ký ức hoặc ký ức truyền miệng của người thân. Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã trở thành người kết nối những mảnh ký ức đó, giúp tôi hình dung rõ hơn về thế giới của những nhà báo kiên cường ngày xưa.

Tôi còn nhớ ngày nhận giải thưởng báo chí Hải Triều năm 2025 tại Huế, vòng tay trao giải chính là Nguyễn Khoa Điềm—người mà trước đó tôi đã nhiều lần tìm gặp để nghe kể về cha mình. Một vòng tròn đầy duyên nợ đã khép lại bằng những câu chuyện chân thành và cảm xúc sâu lắng.

NHỮNG NHÂN VẬT “ĐINH” KHÁC ĐÁNG NHỚ

Trong số những nhân vật “đinh” tôi từng gặp, thượng tọa Thích Huệ Vinh, trụ trì chùa Quán Thế Âm Đà Nẵng, là một trong những người đặc biệt. Trong loạt bài Bí ẩn Ngũ Hành Sơn đạt giải nhì năm 2023, tôi đã rong ruổi theo câu chuyện nửa thực nửa huyền của vùng đất linh thiêng này. Những ngày tháng leo núi, nghe ông kể về các truyền thuyết và tín ngưỡng gắn liền với danh thắng hàng trăm năm tuổi, tôi nhận ra rằng đề tài này cần một cách viết đặc biệt—không chỉ truyền tải câu chuyện dân gian mà còn giữ được hơi thở của đời sống và tín ngưỡng địa phương.

Thượng tọa kể về quá trình chọn người hóa thân Quán Thế Âm để diễn trong lễ hội, về những cô gái phải rèn luyện cả năm để xuất hiện đúng giờ trong lễ hội. Ông dẫn tôi ra sông Cổ Cò, chỉ nơi từng là bến ngự của vua Minh Mạng, để giúp tôi hình dung rõ hơn về những ký ức lịch sử và truyền thuyết đan xen trong đời sống của người dân. Câu chuyện về Huyền Trân công chúa, qua lời kể của ông, cũng trở nên gần gũi hơn với những ký ức truyền miệng—không phải để khẳng định đúng sai của lịch sử, mà để giữ gìn niềm tin và ký ức của cộng đồng.

Trong những nhân vật đặc biệt còn có Ra Pát Ngọc Hà, một chàng trai Tà Ôi ở A Lưới, người mang trong mình trách nhiệm gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc. Hà là biểu tượng của thế hệ trẻ giữ gìn nghệ thuật bản địa qua việc nghiên cứu và phục dựng những nhạc cụ cổ xưa như khèn, tù và. Những câu chuyện về anh khiến tôi hiểu rằng, ngay cả khi các nghệ nhân già dần biến mất, nét đẹp văn hóa vẫn có cơ hội tồn tại nếu còn có những tấm lòng đam mê và ý chí giữ gìn.

Những nhân vật “đinh” này chính là những điểm tựa vô giá trong hành trình của tôi. Họ không xuất hiện trên mặt báo như những tác giả tên tuổi, nhưng lại là cội nguồn của sự tin cậy và sự chân thực của mỗi bài viết. Những cuộc gặp gỡ này giữ cho tâm hồn tôi luôn mở rộng, thúc giục tôi tiếp tục hành trình khám phá, tìm kiếm những câu chuyện mới, những con người mới mang giá trị thật sự của nền báo chí.

Ký ức về những nhân vật “đinh” vẫn in đậm trong tâm trí tôi mỗi dịp 21.6 trở về. Chính họ—những con người âm thầm, kiên cường—đã giúp tôi hiểu rằng nghề báo không chỉ là truyền tải thông tin mà còn là việc gìn giữ chân giá trị, lòng tin và sự chân thực của cuộc sống. Và hơn hết, chính những cuộc gặp gỡ này đã thôi thúc tôi tiếp tục lên đường, đi tìm những câu chuyện đích thực của đời sống xã hội.