CUỘC ĐÀM PHÁN LỊCH SỬ GIỮA MỸ VÀ IRAN MỞ RA triển vọng hòa bình mới?

Cuộc đàm phán cấp cao tại Thụy Sĩ nhằm tìm kiếm giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột Mỹ – Iran đã chính thức kết thúc vào sáng qua, với sự đồng thuận thành lập “cơ chế giảm xung đột” và tiến trình đạt thỏa thuận trong vòng 60 ngày, theo AP dẫn lời tuyên bố chung từ hai nước trung gian Pakistan và Qatar.

Hai phái đoàn, do Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu, đã bước vào vòng đàm phán dựa trên khuôn khổ thương thuyết kéo dài hai tháng, bắt nguồn từ thỏa thuận sơ bộ đạt được tại Islamabad tuần trước. Các cuộc họp kỹ thuật sẽ tiếp tục diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock, Thụy Sĩ trong tuần này.

Theo truyền thông địa phương cùng các hãng tin quốc tế, vòng đàm phán này diễn ra theo hướng tích cực và mang tính xây dựng. Đặc biệt, hai bên đã đồng ý thành lập một ủy ban cấp cao để giám sát tiến trình thương thuyết, từ đó xây dựng các lộ trình rõ ràng hướng đến thỏa thuận cuối cùng. Một trong những điểm cộng lớn của vòng đàm phán là việc thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ các hoạt động liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, các lệnh cấm vận, và giải quyết tranh chấp.

Ngoài ra, Mỹ và Iran cũng thỏa thuận thiết lập đường dây giảm xung đột nhằm hạn chế xung đột tại Lebanon và giữa các bên liên quan. Hệ thống liên lạc trực tiếp cũng được thiết lập để tránh hiểu lầm, giảm thiểu rủi ro căng thẳng tại eo biển Hormuz.

Trong phản ứng ban đầu tại Iran, truyền thông nhà nước đưa tin phái đoàn đàm phán đã rời Thụy Sĩ để về nước sau 18 giờ căng thẳng, trong khi nhóm kỹ thuật do Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi dẫn đầu tiếp tục đàm phán tại địa phương. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ca ngợi các nỗ lực của Pakistan và Qatar, gọi đó là những bước tiến quan trọng trong việc chấm dứt tình trạng xung đột tại Lebanon. Ông nhấn mạnh các thành quả đạt được gồm dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu dầu mỏ, chấm dứt phong tỏa, giải ngân tài sản bị đóng băng, và kế hoạch tái thiết đất nước. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng phép thử thực sự chính là cơ chế giảm xung đột cho Lebanon mới là bước quyết định.

Các nhà phân tích Iran cảnh báo rằng kết quả này có thể tạo ra những thay đổi chiến lược đối với chính sách của Israel, vốn lâu nay duy trì nguyên tắc kiểm soát vùng lãnh thổ Liban. Thỏa thuận mới có thể làm thay đổi cách tiếp cận của Tel Aviv, buộc Israel phải thích ứng với thực tế mới. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz khẳng định nước này sẽ không rút quân khỏi các vị trí chiến lược như lâu đài Beaufort, dù có thể có những điều chỉnh phù hợp với diễn biến mới.

Giá dầu thế giới đã phản ứng ngay sau kết quả đàm phán tại Thụy Sĩ với đà giảm mạnh. Đến đầu giờ chiều ngày 22.6, giá dầu Brent giảm 1,68 USD (tương đương 2,09%), còn 78,89 USD một thùng, từ mức giá cao nhất ban đầu 82,30 USD. Các nhà phân tích nhận định, đà giảm này phản ánh sự lạc quan ngày càng tăng về khả năng đột phá ngoại giao giữa Mỹ và Iran, mở ra triển vọng tích cực cho thị trường dầu mỏ toàn cầu.