BỘ CÔNG AN ĐỀ XUẤT MỞ RỘNG QUY ĐỊNH GIÁM SÁT PHƯƠNG TIỆN KINH DOANH VẬN TẢI

Trong bối cảnh quản lý, xử lý vi phạm và nâng cao an toàn giao thông, Bộ Công an vừa đề xuất sửa đổi các quy định về lắp đặt thiết bị giám sát đối với xe ô tô kinh doanh vận tải. Theo đó, ngoài quy định bắt buộc lắp đặt camera giám sát hành trình và ghi nhận hình ảnh người lái xe cho các xe từ 8 chỗ trở lên, dự thảo đề xuất mở rộng phạm vi này cho các loại xe dưới 8 chỗ ngồi và xe vận tải nội bộ.

Cụ thể, Bộ Công an đề nghị bổ sung quy định bắt buộc lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh trong khoang hành khách đối với các xe hoạt động trong lĩnh vực vận tải hành khách, nhằm tăng cường công tác quản lý, phòng ngừa vi phạm và củng cố an toàn trật tự xã hội. Trong đó, các xe dưới 8 chỗ kể cả xe vận tải nội bộ cũng sẽ phải lắp đặt thiết bị giám sát hình ảnh người lái.

Lý do đề xuất này được Bộ Công an nhấn mạnh nhằm đảm bảo theo dõi sát sao hơn về hành vi của tài xế, từ việc sử dụng điện thoại khi lái, chở quá số người quy định, không thắt dây an toàn đến các hành vi tiêu cực khác như buông tay khỏi vô lăng hay sử dụng chân điều khiển. Việc ghi nhận hình ảnh còn giúp phát hiện các hành vi vi phạm về trật tự, an toàn xã hội như hành hung giữa hành khách và tài xế hay các hoạt động phạm pháp trên phương tiện.

Dữ liệu từ các thiết bị này đã chứng minh rõ hiệu quả trong việc xử lý các trường hợp sử dụng điện thoại khi lái xe, góp phần nâng cao ý thức của tài xế và bảo vệ quyền lợi hành khách. Với đề xuất mở rộng, việc kiểm soát và quản lý các xe nhỏ hơn sẽ dễ dàng hơn, giúp các cơ quan phối hợp theo dõi tình hình thực tế một cách chính xác, minh bạch hơn.

Một số ý kiến cho rằng, hành khách đôi khi gặp phải những hành vi không phù hợp hoặc phản ánh về chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, việc thiếu bằng chứng đã hạn chế khả năng xử lý triệt để. Phỏng vấn nguyên Phó chánh văn phòng Ủy ban an toàn giao thông quốc gia, TS Khương Kim Tạo nhận định rằng nếu quy định này được thực thi, các tình huống như hành xử thiếu văn hóa hoặc bất ngờ phát sinh trên xe sẽ dễ dàng làm rõ qua hình ảnh, video từ các thiết bị giám sát.

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng của Đoàn luật sư Hà Nội cũng khẳng định, việc lắp đặt camera ghi nhận hình ảnh khoang hành khách là rất cần thiết trong công tác phòng chống vi phạm pháp luật, như mua bán người, vượt biên trái phép hoặc truy tìm các hành khách có hành vi phạm pháp đang trên đường trốn chạy.

Việc bảo vệ quyền riêng tư của hành khách trong quá trình lắp đặt cũng là vấn đề được nhấn mạnh. Theo chủ tịch Nguyễn Văn Quyền, nhiều doanh nghiệp vận tải đã chủ động lắp đặt thiết bị giám sát, nhưng quy định bắt buộc cần được khảo sát và đánh giá kỹ về tác động và khả năng thực thi. Các chuyên gia còn đặt ra câu hỏi về ảnh hưởng của việc lắp camera đối với quyền riêng tư và vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân. Theo TS Khương Kim Tạo, trong môi trường xe khách vốn là không gian công cộng, việc lắp đặt thiết bị giám sát nhằm mục đích chung, không xâm phạm đời tư cá nhân, nhưng dữ liệu phải được quản lý chặt chẽ theo các quy định pháp luật.

Các ý kiến đồng tình cho rằng, việc công khai thông báo cho hành khách về camera, bố trí biển báo rõ ràng và thông báo trước khi khởi hành là cần thiết để bảo đảm sự minh bạch và tôn trọng quyền riêng tư. Ngoài ra, chỉ nên ghi hình khu vực chung, tránh các vị trí nhạy cảm hoặc riêng tư, và có thể hạn chế việc ghi âm nhằm giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực tới quyền cá nhân.

Trong tương lai, việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng về quản lý dữ liệu ghi hình là một yêu cầu cấp thiết nhằm tránh lộ lọt, lợi dụng hoặc sử dụng sai mục đích. Các luật sư đều nhấn mạnh rằng, các dữ liệu này chỉ được sử dụng khi có yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền, tuyệt đối không dành cho mục đích cá nhân hoặc đưa lên mạng xã hội trái phép.

Việc mở rộng quy định này không chỉ giúp nâng cao công tác kiểm soát, phòng ngừa tiêu cực trong ngành vận tải mà còn góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh hơn trong cộng đồng.