GIẢI PHÁP NÀO CHO NGHẸN ĐƯỜNG VÀO GIÁO DỤC VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN MỚI?

Văn phòng Trung ương Đảng ngày 24.6 đã công bố Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm liên quan đến công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 và việc thực hiện nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục-đào tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rằng những kết quả đạt được trong thực hiện nghị quyết mới chỉ là bước đầu, còn nhiều vấn đề cần giải quyết để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Theo đó, công tác chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027 vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đề ra. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên ở nhiều nơi vẫn còn tồn tại như một điểm nghẽn lớn, gây ảnh hưởng đến hoạt động giảng dạy và học tập. Ngoài ra, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học còn nhiều thiếu sót, chưa theo kịp yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục.

Vấn đề chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh tiếp tục đặt ra áp lực lớn cho gia đình và xã hội. Tình trạng cạnh tranh vào trường công, trường chất lượng cao cùng với chênh lệch về chất lượng giữa các trường vẫn còn rõ rệt. Môi trường giáo dục còn tồn tại nhiều vấn đề về an toàn, văn hóa ứng xử và sức khỏe tâm lý học sinh. Bạo lực học đường diễn biến phức tạp, trong khi giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa có đột phá rõ nét. Quản lý giáo dục còn nặng về hành chính, ít chú trọng đến đổi mới và sáng tạo.

Trong kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề ra các nhiệm vụ quan trọng cho các cơ quan trung ương và ngành giáo dục. Theo đó, phải chấm dứt tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ, bảo đảm nguyên tắc “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”. Cần nghiên cứu chuyển đổi cơ chế giao chỉ tiêu, biên chế cứng sang linh hoạt, tạo điều kiện luân chuyển giáo viên giữa các trường trong cùng địa bàn.

Đặc biệt, Bộ GD-ĐT phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ báo cáo, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đề án cải cách chính sách tiền lương, sớm nâng mức lương cho nhà giáo. Đồng thời, xây dựng cơ chế đặc thù để thu hút các chuyên gia giỏi, nhà khoa học đầu ngành về giảng dạy, nghiên cứu, cũng như khuyến khích sinh viên giỏi, giáo viên giỏi từ thành phố, đô thị luân chuyển về các vùng nông thôn, vùng khó khăn.

Về chiến lược phát triển giáo dục-đào tạo, kết luận yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang quản trị phát triển giáo dục. Các quy định, định mức đã cũ, cần được rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện để giáo viên dành nhiều thời gian hơn cho chuyên môn và học sinh. Đồng thời, xây dựng dữ liệu giáo dục chính xác, thống nhất, cập nhật đầy đủ và minh bạch.

Trong bối cảnh mới, cần tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng học sinh phù hợp, đồng thời đẩy mạnh đổi mới giáo dục đại học, xây dựng các trường đại học tinh hoa và trung tâm đào tạo xuất sắc.

Về công bằng giáo dục, kết luận nhấn mạnh cần xây dựng chỉ số theo dõi sát sao sự công bằng giữa các vùng miền, nhóm dân cư và nhóm yếu thế. Chính sách hỗ trợ phải dựa trên nguyên tắc nơi khó khăn hơn sẽ nhận được nhiều hơn. Giáo viên làm việc ở vùng khó khăn cũng sẽ được đãi ngộ tốt hơn nhằm tạo động lực và giảm chênh lệch.

Ngoài ra, cần hoàn thiện cơ chế tài chính và phân bổ đầu tư theo hướng trọng tâm, trọng điểm, coi giáo dục là lĩnh vực phát triển bền vững. Việc tổ chức thực hiện nghị quyết phải được theo dõi chặt chẽ, các mục tiêu rõ ràng, có thể đo lường từ chỉ số đến nguồn lực, thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương.

Việc khen thưởng, biểu dương các tập thể, cá nhân và mô hình làm tốt phải diễn ra thường xuyên nhằm lan tỏa phong trào. Đồng thời, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực, gây lãng phí trong lĩnh vực giáo dục.

Các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp đều phải coi giáo dục là nhiệm vụ trung tâm, không để cho ngành Giáo dục “khoán trắng”, góp phần xây dựng một nền giáo dục công bằng, chất lượng và bền vững trong giai đoạn mới.