BỘ TƯ PHÁP ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN HỆ THỐNG CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ, TẠO SỰ RÕ RÀNG VỀ THẨM QUYỀN VÀ SỰ ĐỘC LẬP

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự án luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), do Bộ Công an chủ trì soạn thảo. Dự thảo này nhằm mục tiêu hoàn thiện tổ chức bộ máy của cơ quan điều tra phù hợp với mô hình tổ chức mới của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, đồng thời phân định rõ và đảm bảo sự độc lập, khách quan giữa hoạt động điều tra và công tố.

Trong nội dung dự thảo, một điểm nổi bật là đề xuất bỏ Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cùng với việc điều chỉnh các cơ quan điều tra cấp huyện và cấp tỉnh, nhằm giảm thiểu tình trạng chồng chéo, cồng kềnh của hệ thống. Cụ thể, Bộ Công an đề xuất không quy định Cơ quan điều tra Viện KSND tối cao, đồng thời giao cho bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy của các cơ quan điều tra thuộc từng ngành.

Ngoài ra, dự thảo còn chuyển thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện KSND tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra của Bộ Công an. Đặc biệt, cơ quan điều tra cấp tỉnh sẽ tiến hành điều tra các vụ án hình sự trong phạm vi quy định của Bộ luật Hình sự, nhất là những vụ thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền của các cơ quan điều tra trong lực lượng quân đội theo mô hình tổ chức mới, trong đó bỏ Cơ quan điều tra Viện kiểm sát Quân sự Trung ương.

Bộ Công an nhấn mạnh, việc tổ chức nhiều cơ quan điều tra trong các bộ ngành gây ra tình trạng chồng chéo, thiếu rõ ràng về thẩm quyền. Sự chỉnh sửa về tổ chức và bộ máy này nhằm giúp phân định rõ chức năng điều tra, truy tố và xét xử, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thiểu tiêu cực và chồng chéo trong hệ thống.

Hiện hành, luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự quy định Cơ quan điều tra của Viện KSND tối cao có thẩm quyền điều tra các tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, phạm tội về tham nhũng và chức vụ trong phạm vi các tội danh của Bộ luật Hình sự liên quan đến cán bộ, công chức, cơ quan tố tụng, thi hành án. Dự thảo sửa đổi này dự kiến sẽ trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai của khóa XVI để xem xét và thông qua.

Về thẩm quyền điều tra, Bộ Công an đề xuất nguyên tắc mới nhằm đảm bảo hoạt động thống nhất và toàn diện. Theo đó, nếu trong quá trình điều tra phát hiện hành vi phạm tội khác không thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra của mình, đơn vị này có thể quyết định điều tra toàn bộ vụ án trong các trường hợp đặc biệt để đảm bảo tính khách quan và không làm gián đoạn quá trình điều tra. Trong các vụ án xảy ra tại nhiều địa phương hoặc trên không gian mạng, cơ quan điều tra nơi phát hiện tội phạm sẽ có thẩm quyền điều tra toàn bộ hành vi phạm tội liên quan.

Dự thảo luật mới này thể hiện cam kết của Bộ Công an trong việc xây dựng một hệ thống điều tra hình sự rõ ràng, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu của tình hình mới, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.