NHẬT BẢN VƯỢT QUA CẢM XÚC, BỨC TRANH PHẢN CHIẾU TB NĂNG ĐỊA CHÂU TRONG MÙA WORLD CUP
Phút bù giờ thứ 5 của trận đấu giữa Nhật Bản và Brazil, Gabriel Martinelli dễ dàng đệm bóng vào góc xa, ấn định chiến thắng 2-1 cho đội bóng Samba. Khi dàn camera quay quanh khán đài, hàng loạt khuôn mặt xúc động của cổ động viên Nhật Bản hiện lên rõ nét. Có người gục hẳn xuống ghế, có người ôm mặt không nói nên lời. Trên sân, các cầu thủ Nhật Bản đứng im trong giây lát rồi cùng cúi đầu thật sâu về phía khán đài, thể hiện sự cảm ơn và xin lỗi một cách chân thành.
Hình ảnh đó nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, khiến nhiều người thán phục và đồng cảm. Không chỉ ở trong sân, bên ngoài sân vận động Reliant, hàng nghìn cổ động viên Nhật Bản vẫn quanh quẩn, áo đội tuyển trắng đẫm nước mắt, ngồi gục trên vỉa hè, phản ánh rõ nét tâm trạng thất vọng và tiếc nuối.
Điều này làm nhiều người để ý hơn về cách người Nhật thể hiện cảm xúc, đặc biệt trong những khoảnh khắc quan trọng như thất bại thể thao. Trong đời sống hàng ngày, người Nhật thường nổi tiếng với tính cách điềm tĩnh, khả năng giữ bình tĩnh và tránh thể hiện quá mạnh mẽ cảm xúc nơi công cộng. Khái niệm “Honne” (cảm xúc thật) và “Tatemae” (cách thể hiện ra bên ngoài để giữ hòa hợp tập thể) luôn đồng hành trong văn hóa Nhật Bản, giúp họ duy trì sự cân bằng trong ứng xử xã hội.
Cùng với đó là khái niệm “Gaman” – tinh thần nhẫn nại, chịu đựng và giữ phẩm giá dưới mọi áp lực, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Phật giáo và Thiền. Chính vì vậy, công khai thể hiện cảm xúc như giận dữ hay tuyệt vọng trong đời thường thường bị xem là thiếu chừng mực.
Tuy nhiên, sân bóng đá lại là một môi trường đặc biệt, nơi mà “Honne” và “Tatemae” có thể hòa quyện. Một cầu thủ khóc sau khi cống hiến hết mình vẫn giữ được hình ảnh trách nhiệm và sự tận tâm. Những người cổ động viên thất vọng nhưng không bị xem là yếu đuối, bởi cảm xúc chân thật nơi đây được coi là biểu hiện của tình yêu và trách nhiệm với đội tuyển. Cảm xúc đó không bị phán xét như ở các môi trường khác, mà được chấp nhận như một phần của sự cống hiến.
Không phải lần đầu tuyển Nhật Bản rời World Cup trong nước mắt. Năm 2018 tại Nga, họ từng dẫn trước Bỉ 2-0 nhưng thua ngược 2-3 trong những phút cuối do bàn phản công của đối phương. Năm 2022 tại Qatar, họ hòa Croatia sau 120 phút thi đấu và thua trong loạt sút luân lưu nghẹt thở. Trong những thất bại này, cảm xúc của các cầu thủ và cổ động viên Nhật Bản vẫn thể hiện rõ ràng, không che giấu.
Điều đáng chú ý là, trong văn hóa Nhật, thất bại không phải là dấu chấm hết. Họ xem đó là một phần tất yếu của quá trình trưởng thành và hoàn thiện bản thân. Người Nhật có thể đau đớn trong thời gian dài, mang theo ký ức đó, nhưng rồi vẫn quay lại tập luyện, tiếp tục hy vọng và chờ đợi cơ hội mới. Chính tinh thần “Gaman” giúp họ vượt qua mọi thử thách, giữ vững ý chí để trở lại mạnh mẽ hơn sau mỗi vấp ngã.
Với người Nhật, thất bại trong thể thao hay cuộc sống đều không định nghĩa họ, mà chính cách họ đứng dậy sau đó mới là điều quan trọng. Những hình ảnh chân thật về cảm xúc sau trận đấu cứ thế trở thành biểu tượng cho sự kiên cường, ý chí không khuất phục. Có lẽ chính vì vậy, mỗi lần họ rơi vào trạng thái bị tổn thương, người ta lại thấy niềm tin vào khả năng phục hồi của người Nhật càng thêm bền chặt.