HÀNH TRÌNH SĂN TRÓC ĐIỂM SÀI TRONG KỲ THI THPT: BÁO CÁO TRÁI CHIỀU VÀ NHỮNG NGHĨA CỦA “ẨN ĐIỂM” TẠI TRUNG QUỐC

Sau kỳ thi đại học tại Trung Quốc, việc tra cứu điểm thi là thời khắc chờ đợi căng thẳng đối với hàng triệu học sinh. Không chỉ là lúc kiểm tra thành tích, mà còn là khoảnh khắc thể hiện tâm lý lo lắng, hồi hộp khi nhập số báo danh, mong đợi kết quả chính thức từ nhà trường. Trước đó, nhiều câu chuyện đã làm rúng động cộng đồng mạng về những thí sinh vô tình hoặc cố ý nhận được kết quả “0 điểm”, dẫn đến cảm xúc hoang mang tột độ hoặc khóc hận.

Nổi bật trong số đó là câu chuyện của nam sinh Diêu Phúc Tường ở Vân Nam năm 2021. Khi tra cứu kết quả, màn hình hiển thị số điểm “0”. Một số người khó tin bởi tình hình học tập xuất sắc của cậu, vốn đã có thành tích tốt, khiến tất cả đều nghĩ đây chỉ là lỗi hệ thống. Sau lần tra cứu thứ hai và đọc kỹ dòng nhỏ cuối trang, Diêu mới vỡ lẽ rằng điểm số thực tế của mình nằm trong nhóm top đầu của tỉnh, thông báo rõ ràng: “Thứ hạng của bạn nằm trong nhóm 50 thí sinh đứng đầu toàn tỉnh. Điểm số cụ thể sẽ được công bố vào ngày 27.” Thì ra, con số “0” không phản ánh kết quả thi mà là biểu hiện của việc hệ thống tạm thời ẩn điểm để bảo vệ danh tiếng của các thí sinh xuất sắc.

Chính sách “ẩn điểm” đã trở thành một hiện tượng phổ biến tại Trung Quốc, đặc biệt dành cho những thủ khoa hoặc thí sinh đạt thành tích vượt trội. Mục đích của cơ chế này là giảm áp lực tâm lý, hạn chế sự cạnh tranh không lành mạnh và tránh những tác động tiêu cực từ truyền thông, dư luận. Trong quá khứ, các thí sinh đạt điểm cao nhất thường trở thành tâm điểm của truyền thông, bị quấy rầy bởi các nhà tuyển sinh, trung tâm luyện thi, báo chí hay các doanh nghiệp với mục đích khai thác thành tích của họ.

Chính sách này còn giúp các trường đại học hạn chế việc săn lùng “thủ khoa” quá mức, thiếu khách quan trong việc tuyển sinh và tạo điều kiện cho thí sinh suy nghĩ kỹ hơn về nguyện vọng, tránh bị ảnh hưởng bởi lời mời gọi hoặc sự chú ý quá đà từ phía dư luận. Từ đó, kỳ thi đại học tại Trung Quốc hướng tới mục tiêu tuyển chọn nhân tài thực sự, đúng với ý nghĩa ban đầu của cuộc thi.

Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục cảnh báo rằng không phải tất cả các trường hợp hiển thị “0 điểm” đều mang ý nghĩa tích cực. Ngoài những thí sinh đạt thành tích xuất sắc, còn có những trường hợp bị xử lý vì vi phạm quy chế thi, như mang tài liệu vào phòng thi, sao chép bài hoặc sử dụng thiết bị gian lận. Những vi phạm này sẽ bị hủy kết quả thi và có thể gây hậu quả lâu dài về mặt học vấn, tuyển dụng hoặc các cơ hội trong tương lai.

Cơ chế “ẩn điểm” là một bước đi chiến lược để cân bằng giữa bảo vệ học sinh thành đạt và duy trì tính minh bạch, công bằng của kỳ thi. Đây là một biện pháp nhằm giảm thiểu căng thẳng, tạo điều kiện cho các thí sinh có thể chuẩn bị tốt hơn tinh thần và tập trung vào tương lai xa hơn. Nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về cách thức xử lý thí sinh thực sự vi phạm quy chế và ý nghĩa của việc phản ánh điểm số chân thực.

Trong bối cảnh đó, quan sát từ các nguồn tin như Ifeng News, Sohu chỉ ra rằng việc “ẩn điểm” không thể làm lu mờ vai trò của kỳ thi đại học trong việc phân loại và chọn lọc nhân tài. Đó còn là phép thử về đạo đức, sự công bằng và trách nhiệm của các nhà quản lý giáo dục trong việc xây dựng một môi trường thi cử minh bạch, lành mạnh.