Người Thợ Đá Tự Tay Xây Dựng Lâu Đài Đá Lớn Nhất Việt Nam Trong 14 Năm
KHÁM PHÁ TÁI TẠO KIẾN TRÚC ĐỘC ĐÁO TỪ NGHỀ TRUYỀN THỐNG
Không qua trường lớp kiến trúc, ông Lương Văn Quang (SN 1973, Ninh Bình) đã tự mình thiết kế và xây dựng nên một kỳ công bằng đá quy mô lớn nhất Việt Nam, gây xúc động bởi ý tưởng sáng tạo và tâm huyết suốt 14 năm. Công trình này không chỉ là một tòa lâu đài độc đáo mà còn là một “bảo tàng sống” lưu giữ lịch sử, văn hóa dân tộc.
Công Trình Kỳ Vĩ Với Hơn 3.000 Tấn Đá
Tọa lạc ngay cửa ngõ vào khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, lâu đài đá nổi bật giữa vùng đất cố đô Hoa Lư, Ninh Bình. Diện tích khoảng 3.000 m², tòa nhà sử dụng gần 3.000 tấn đá xanh Ninh Vân, kết hợp cùng gỗ, bê tông, ngói đỏ và các loại đá trang trí từ miền Trung và Tây Nguyên. Toàn bộ phần móng, cột, dầm và tường đều ghép bằng những khối đá lớn theo kỹ thuật mộng-ngõng truyền thống, sử dụng vôi và mật mía làm chất kết dính để tăng độ bền và giữ gìn nét cổ xưa.
Tự Vẽ, Tự Trắng Ý Tưởng
Điều đặc biệt của công trình này là ý tưởng và thiết kế đều do chính ông Quang tự thực hiện, không qua sự thuê mướn của kiến trúc sư chuyên nghiệp nào. Ban đầu, ông thuê nhiều kiến trúc sư vẽ thiết kế, song các phương án không phản ánh đúng mong muốn về một công trình mang nét đặc trưng Việt Nam và nghề đá truyền thống. Vì vậy, ông quyết định tự tay thiết kế, chỉnh sửa dựa trên hơn 40 năm kinh nghiệm nghề gia truyền, cùng sở giúp của các nghệ nhân làng đá Ninh Vân.
Hành Trình 14 Năm Gian Nan
Trong suốt thời gian xây dựng từ 2006 đến 2020, nhóm thợ thường xuyên có từ 20 đến 30 người làm việc, cao điểm gần 100 người cùng chung tay. Ông Quang đã đổ gần 1.000 m³ đá, tương đương 3.000 tấn, để hoàn thành tòa lâu đài cao 27 mét, gồm 3 tầng chính cùng hệ thống tháp và vọng gác. Từ lối vào, hai bức tường dài gần 200 mét, cao 3 mét, chạm khắc phù điêu thể hiện tiến trình lịch sử Việt Nam qua các thời kỳ.
KIẾN TRÚC ĐỘC ĐÁO VÀ CỔ ĐIỂN
Lâu đài có hệ thống 21 cột đá nguyên khối, các phù điêu chạm khắc tinh xảo, mô phỏng các mốc lịch sử nổi bật như vua Đinh Bộ Lĩnh cưỡi trâu, dẹp loạn 12 sứ quân, xây dựng nước Đại Cồ Việt. Tầng hầm rộng gần 410 m², cao 2,65 m, được xây âm xuống mặt đất để bảo vệ công trình.
Không gian tầng hai dành cho sinh hoạt gia đình, rộng khoảng 410 m², cao 5 mét, xung quanh là 21 cột đá nguyên khối, các tấm vách đá lớn dày 35 cm, cao 4,6 mét, tạo nên không gian trang nghiêm và bề thế. Các cửa sổ được làm từ đá trắng, tạo độ thoáng và kết cấu chắc chắn. Tượng trống đồng, chim Lạc, cùng các họa tiết tái hiện nền văn hóa Văn Lang đều cảm hứng từ các biểu tượng truyền thống.
Bức phù điêu lớn nhất cao khoảng 7,5 mét đặt trên mặt tiền, là điểm nhấn quan trọng thể hiện khối đá lớn nhất của toàn bộ công trình. Tháp đá cao 27 mét, gồm khối phù điêu treo khánh hình chim Lạc, tháp Nghênh Phong mái vảy truyền thống, tạo cảm giác linh thiêng, uy nghi.
TẦNG TRÊN VÀ ĐỊA DANH CỦA BẢO TÀNG VĂN HÓA
Phần thi công trên cao là thử thách lớn nhất, vì tầng trên cùng có độ cao hơn 12 mét, phải dùng cần cẩu cỡ lớn để vận chuyển từng khối đá nặng hàng chục tấn. Trên đó, ông Quang xây dựng nhà khung gỗ và mái ngói kiểu truyền thống Việt, cùng vọng gác ba tầng hoàn toàn làm bằng đá, từ đó phóng tầm mắt ra toàn cảnh Tam Cốc – Bích Động.
Các họa tiết chạm khắc trên các điểm nhấn của lâu đài, từ phù điêu, cột đá, đến các chi tiết kiến trúc đều thể hiện sự tỉ mỉ, giữ gìn nét đẹp văn hóa cổ truyền. Trong khuôn viên có sân thượng rộng để du khách thưởng cảnh, tham gia các chương trình nghệ thuật, và trưng bày các tác phẩm mỹ nghệ đá cùng không gian giao lưu nghệ thuật.
Ý nghĩa Đời Sống Và Gửi Gắm Tình Cảm
Ông Quang chia sẻ, phần lớn các tầng trong lâu đài đều dành cho trưng bày nghệ thuật, mỹ nghệ đá, góp phần giữ gìn nghề thủ công truyền thống. Trong khi tầng hai là nơi sinh hoạt của gia đình ông. Công trình dự kiến mở cửa như một bảo tàng, giới thiệu lịch sử, văn hóa Việt Nam, đồng thời gìn giữ tinh thần nghệ thuật đá truyền thống cho các thế hệ mai sau.
Dù đã hoàn thành và khai trương vào năm 2020, nhưng do ảnh hưởng của dịch Covid-19, công trình tạm thời đóng cửa để bảo trì. Ông Quang hy vọng lâu đài đá sẽ trở thành một biểu tượng văn hóa, góp phần truyền tải giá trị lịch sử, nghệ thuật tới cộng đồng, đồng thời là minh chứng cho ý chí sáng tạo và tâm huyết của người thợ đá truyền thống.