MÊ HOẶC VỚI MÙI CHOCOLATE: BÍ MẬT MỚI ĐÀO DẠO TRONG HIỆU SUẤT TẬP LUYỆN?

Trong nhiều năm, chiến lược tối ưu hóa hiệu suất tập luyện chủ yếu xoay quanh các yếu tố dinh dưỡng và bổ sung như protein, creatine, caffeine hay các loại pre-workout. Hàng tỷ đô la được đổ vào thị trường thực phẩm bổ sung nhằm giúp người tập tăng cân nhanh hơn, nâng cao khả năng chịu đựng hoặc hoàn thành nhiều lần lặp hơn trong phòng gym. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ Đại học Malaya (Malaysia) đem lại một góc nhìn hoàn toàn khác: Có thể chính mùi hương mới là thứ làm nên sự khác biệt.

Ngửi chocolate để tăng sức bền?

Trong bài công bố trên tạp chí Frontiers in Physiology, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra rằng chỉ cần ngửi mùi chocolate trước và trong quá trình tập luyện chân, người tham gia có thể hoàn thành nhiều lần lặp hơn hẳn so với khi không tiếp xúc mùi nào cả. Điều kỳ lạ này nghe có vẻ như một mẹo truyền miệng trên internet, nhưng thực chất lại xuất phát từ một thử nghiệm khoa học có kiểm chứng.

Các nhà nghiên cứu đã tuyển chọn 23 nam giới trẻ khỏe, yêu cầu nhịn đói qua đêm trước mỗi buổi thử nghiệm. Trong các phiên tập khác nhau, nhóm đối tượng này lần lượt được tiếp xúc với mùi chocolate đen 90% cacao, chocolate sữa 60% cacao hoặc chỉ là nước không mùi làm mẫu đối chứng. Các người tham gia không biết rõ môi trường thử nghiệm của mình, nhằm hạn chế các ảnh hưởng về tâm lý.

Sau đó, họ thực hiện bài tập leg extension với cường độ khoảng 80% mức tạ tối đa có thể nâng 10 lần (10RM) và tiếp tục cho đến khi không thể thực hiện nổi nữa. Kết quả khiến nhóm nghiên cứu bất ngờ: khi ngửi mùi chocolate đen, số lần lặp trung bình tăng thêm khoảng 18 lần so với điều kiện không có mùi. Chiếc mùi chocolate sữa cũng tạo ra hiệu ứng tích cực, nhưng thấp hơn nhiều, chỉ vào khoảng 9 lần lặp.

Điều đáng chú ý là người tham gia không cảm thấy bài tập trở nên nặng hơn. Nghĩa là họ có thể làm được nhiều hơn mà cảm giác gắng sức gần như không đổi, cho thấy mùi hương có thể giúp duy trì hiệu suất mà không gây cảm giác mệt mỏi rõ rệt.

Nếu các kết quả này được xác nhận qua các nghiên cứu quy mô lớn hơn, nó mở ra một hướng đi mới trong lĩnh vực thể thao: tác động vào não bộ qua khứu giác thay vì chỉ dựa vào dinh dưỡng hay thuốc hỗ trợ. Theo tiến sĩ Mohamed Nashrudin bin Naharudin, người dẫn đầu nhóm nghiên cứu, con người từ lâu đã biết khứu giác có mối liên hệ chặt chẽ với các trung tâm điều khiển cảm xúc và cảm giác thèm ăn trong não. Tuy nhiên, chưa có nhiều nghiên cứu kiểm chứng rõ ràng về mối liên hệ giữa mùi hương, cảm giác đói và khả năng tập luyện.

Nhóm nghiên cứu suy đoán rằng mùi chocolate có thể đóng vai trò như một “tín hiệu dự báo”. Khi não nhận ra mùi của thực phẩm giàu năng lượng, nó có thể vô thức chuẩn bị cho việc nạp năng lượng sắp tới. Quá trình này khiến cảm giác đói giảm đi, tạo ra trạng thái “no dự đoán”, giúp người tập duy trì nỗ lực lâu hơn dù đang nhịn ăn.

Thực tế, các báo cáo của nhóm nghiên cứu cho thấy những người ngửi mùi chocolate đen cảm thấy đói ít hơn, cảm giác no nhiều hơn và có xu hướng ít thèm ăn hơn trước khi bắt đầu tập. Đây phản ánh một xu hướng ngày càng được các nhà khoa học quan tâm: não không chỉ phản ứng theo lượng calo tiêu thụ thực tế mà còn dựa trên các tín hiệu giác quan như mùi, hình ảnh hoặc kỳ vọng về thức ăn. Nghĩa là, hiệu suất vận động có thể bị ảnh hưởng bởi cách não bộ diễn giải môi trường xung quanh nhiều hơn những gì chúng ta nghĩ.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điều cần bàn luận. Các nhà khoa học cảnh báo rằng, dù nghiên cứu này mở ra khả năng khám phá mới, chưa thể khẳng định mùi chocolate có thể thay thế các yếu tố truyền thống như protein hay pre-workout. Nghiên cứu chỉ có quy mô nhỏ, gồm chủ yếu là nam giới trẻ khỏe, chưa rõ hiệu ứng này có áp dụng cho phụ nữ, người trung niên hay vận động viên chuyên nghiệp hay không. Thêm vào đó, toàn bộ thử nghiệm diễn ra khi các người tham gia đã nhịn đói khoảng 10 giờ, khác biệt khá lớn so với hoàn cảnh tập luyện thực tế mà người tập gym thường ăn nhẹ hoặc dùng các chất hỗ trợ trước khi bắt đầu tập.

Chưa kể, nghiên cứu chỉ khảo sát một bài tập đơn lập cho cơ đùi trước, và chưa có dữ liệu về tác dụng trên các bài tập compound như squat, deadlift hay trong các môn thể thao yêu cầu sức bền cao hơn như chạy hoặc đạp xe.

Các nhà nghiên cứu cũng thừa nhận đây mới chỉ là bước đầu khám phá. Họ kỳ vọng sẽ có nhiều thử nghiệm lớn hơn, đa dạng hơn về nhóm đối tượng và loại mùi hương để xác định xem đây có thể trở thành một phương pháp hỗ trợ tập luyện hiệu quả hay không. Trong tương lai, hiệu suất luyện tập có thể không còn phụ thuộc hoàn toàn vào chế độ dinh dưỡng hay giáo trình tập, mà còn đến từ những yếu tố nhỏ bé như mùi hương, ánh sáng, âm thanh và các tín hiệu giác quan khác mà não bộ tiếp nhận trước khi cơ bắp ra sức.

Trong bối cảnh này, có thể nói, khoa học đang mở ra những chân trời mới về cách tối ưu hóa hiệu năng thể thao bằng cách kích hoạt não bộ qua những tín hiệu nhỏ bé quanh ta.