Đề xuất tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học: Nên hay Không?

Sáng ngày 14.7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục thảo luận các nội dung quan trọng trong phiên họp thứ tư của kỳ họp Quốc hội khóa XVI. Trong phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh việc cần nghiên cứu kỹ hai quan điểm về tổ chức kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) nhằm đưa ra giải pháp phù hợp và hiệu quả hơn.

Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh cho biết, hiện nay việc tổ chức kỳ thi “2 trong 1” – gồm tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học – mặc dù tiết kiệm công sức và chi phí xã hội, nhưng đem lại không ít thách thức. Áp lực điểm số cao để xét tuyển khiến thí sinh dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, gia tăng khả năng tiêu cực trong thi cử.

Trong khảo sát ý kiến dư luận về việc có nên tách riêng hai kỳ thi này, đa số chọn phương án ủng hộ tách biệt hoặc tổ chức thành hai kỳ thi riêng biệt. Một số ý kiến đề nghị bỏ hoàn toàn kỳ thi tốt nghiệp THPT, chỉ tổ chức tuyển sinh đại học; hoặc kết hợp hai kỳ thi thành một kỳ thi đẳng cấp, độc lập, phục vụ mục tiêu giáo dục và tuyển sinh rõ ràng hơn.

PHÓ THỦ TƯỚNG NGUYỄN VĂN THẮNG CAM KẾT HÀNH ĐỘNG

Tại cuộc họp, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) cùng các cơ quan chức năng khẩn trương xác minh vụ việc tiêu cực liên quan đến kỳ thi tốt nghiệp tại Tuyên Quang. Ông nhấn mạnh, nếu phát hiện sai phạm, sẽ xử lý nghiêm minh theo pháp luật nhằm duy trì công bằng và niềm tin của người dân đối với ngành giáo dục.

Phó thủ tướng cũng cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo tổ chức cuộc họp rà soát, đề ra phương án xử lý phù hợp. Trong thời gian tới, Thủ tướng sẽ trực tiếp làm việc với UBND tỉnh Tuyên Quang để đề xuất các biện pháp xử lý vừa đúng quy định pháp luật, vừa đảm bảo công bằng cho thí sinh.

NÊN TÁCH RỜI KỲ THI TỐT NGHIỆP VÀ TUYỂN SINH ĐH?

Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ: Cần xem xét tách hai kỳ thi này để giảm áp lực và tiêu cực. Ông cho rằng, kỳ thi tốt nghiệp THPT nên tập trung đánh giá kết quả học tập của học sinh sau 12 năm học, phản ánh chất lượng giáo dục và làm cơ sở điều chỉnh chính sách phù hợp. Việc tuyển sinh ĐH nên do các trường tự tổ chức, sử dụng kết quả từ các kỳ thi năng lực và phương thức tuyển sinh riêng, đảm bảo tính khách quan và minh bạch.

Nếu tách bạch, ông tin rằng sẽ hạn chế tối đa các vấn đề tiêu cực xảy ra hiện nay, đồng thời nâng cao chất lượng và quyền tự chủ của các trường đại học.

VỀ HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC THI

Ông Nguyễn Đắc Vinh cho rằng tổ chức thi chỉ bằng hình thức trắc nghiệm, đặc biệt với môn toán, có thể làm hạn chế khả năng rèn luyện kỹ năng trình bày và tư duy mạch lạc của học sinh. Mặc dù có thể xây dựng đề thi trắc nghiệm phù hợp cho từng thí sinh, nhưng quá trình kiểm tra vẫn dễ bị can thiệp hơn so với đề thi có phần tự luận, đòi hỏi kỹ năng phân tích và phản biện.

Lịch sử tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT đến năm 2015 từng chứng kiến nhiều tranh luận gay gắt về mô hình thi “3 chung” (đề thi, đợt thi, kết quả sử dụng chung). Sau 13 năm, Bộ GD-ĐT quyết định tổ chức kỳ thi THPT quốc gia với hai mục đích rõ ràng: xét tốt nghiệp và tuyển sinh ĐH. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn cảnh báo về những hạn chế và tiêu cực từ mô hình này.

Ý KIẾN CHUYÊN GIA VỀ VẤN ĐỀ TÁCH KỲ THI

GS-TS Đào Trọng Thi, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Giáo dục của Quốc hội, khẳng định hai kỳ thi có mục đích khác nhau, khó có thể gộp chung thành một kỳ thi duy nhất. Ông đề xuất xây dựng trung tâm khảo thí độc lập để đánh giá khách quan, giao cho các trường ĐH sử dụng kết quả để tuyển sinh, còn kỳ thi tốt nghiệp nên do địa phương tổ chức.

TIẾP CẬN TỪ NHỮNG CHUYÊN GIA HÀNG ĐẦU

Tiến sĩ Quách Tuấn Ngọc, nguyên Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Bộ GD-ĐT, từng cảnh báo về việc tổ chức thi tại địa phương không thể đảm bảo độ tin cậy, đề xuất phân chia đề thi rõ ràng để giữ tính khách quan. Ông gợi ý, học sinh thi tốt nghiệp và thi ĐH có thể làm các phần riêng, thậm chí thi trong cùng một buổi, nhưng phải có sự phân biệt rõ ràng.

Nguyên Phó hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại thương Bùi Ngọc Sơn cũng từng gửi kiến nghị, cho rằng nên tổ chức kỳ thi ĐH riêng, loại bỏ hình thức xét tuyển dựa trên điểm trung bình học bạ do dễ dẫn đến tiêu cực. Ông nhấn mạnh, các trường nên tự chủ trong tổ chức kỳ thi tuyển sinh và không nên tổ chức thi tại địa phương như hiện nay.

Một số nhà chuyên môn khác, như Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Trung, cũng đề xuất, nên giữ một kỳ thi quốc gia phục vụ tuyển sinh và trao quyền tự chủ cao hơn cho các trường ĐH trong tuyển sinh.

NHỮNG VẤN ĐỀ CỐ TÌNH Bị che đậy: VẤN ĐỀ NGƯỜI VÀ CƠ CHẾ

Tiến sĩ Nguyễn Đức Nghĩa, nguyên Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, cho rằng việc giữ nguyên mô hình thi hiện tại phù hợp với Nghị quyết số 29-NQ/TW, giúp giảm áp lực, chi phí nhưng vẫn đảm bảo độ tin cậy chính xác trong đánh giá năng lực học sinh. Ông nhấn mạnh, rủi ro tiêu cực và gian lận không phải do mô hình thi, mà chủ yếu nằm ở cơ chế kiểm soát, giám sát yếu kém.

PGS-TS Đỗ Văn Dũng, nguyên hiệu trưởng Trường ĐH Kỹ thuật Công nghệ TP.HCM, cảnh báo gộp hai kỳ thi không giải quyết triệt để vấn đề tiêu cực, đồng thời nhấn mạnh yếu tố con người và cơ chế đánh giá mới là nguyên nhân chủ yếu của tiêu cực thi cử.

Trong khi đó, Trưởng phòng Đào tạo một trường ĐH tại TP.HCM đề xuất giữ một kỳ thi tốt nghiệp duy nhất và tăng cường quyền tự chủ cho các trường trong tuyển sinh để giảm thiểu chi phí, áp lực và tiêu cực trong thi cử.

Chuyên gia Nguyễn Ngọc Trung cho rằng, cần cải cách chính sách thi và xét tuyển triệt để để có thể hiểu đúng và phát huy hiệu quả của kỳ thi, thay vì chỉ thay đổi mô hình hình thức thi.

Ý kiến Từ Chuyên Gia Về Yếu Tố Con Người Và Cơ Chế

Các chuyên gia đều đồng tình rằng nguyên nhân sâu xa của các tiêu cực liên quan thi cử nằm ở yếu tố con người và cơ chế tổ chức. Việc nâng cao giám sát, xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả, minh bạch và công bằng mới là giải pháp thiết thực nhất để hạn chế tiêu cực, duy trì sự trung thực và công bằng trong giáo dục.