HIỂU SAO CHO ĐÚNG VỀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ VIỆC KHÁI THÁC VÀ KINH DOANH TÁC PHẨM ÂM NHẠC

Làm rõ các quy định pháp luật về quyền tác giả và việc thu tiền bản quyền trong ngành âm nhạc đã trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm. Có thể nói, dù đã có luật từ lâu, nhưng cách áp dụng và thực thi vẫn còn nhiều điều cần làm sáng tỏ.

Theo ông Phạm Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, các quy định liên quan đến khai thác, sử dụng tác phẩm âm nhạc đều dựa trên các điều khoản của Luật Sở hữu trí tuệ, cụ thể là Điều 26 và Điều 33. Trong đó, các cá nhân, tổ chức khai thác sử dụng tác phẩm đều có nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình cũng như người biểu diễn.

Về việc thu tiền bản quyền tại nhà hàng, quán cà phê, quá trình thực hiện từ năm 2005 đến nay gặp nhiều khó khăn chủ yếu nằm ở hợp tác thỏa thuận về mức tiền. Nghị định số 17/2023/NĐ-CP đã quy định rõ và tạo cơ sở pháp lý mới nhằm xử lý các vấn đề còn tồn đọng này. Ông Tùng nhấn mạnh, trong trường hợp không thể thống nhất về mức phí, các bên có thể dựa vào căn cứ để thương lượng và tự thỏa thuận.

Các tổ chức quản lý tập thể như Trung tâm Bản quyền tác giả âm nhạc (VCPMC), Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) và Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc (APPA) đóng vai trò trung gian trong việc thu tiền bản quyền. Tuy nhiên, nếu tác giả hoặc nhà sản xuất chưa ủy quyền, các đơn vị khai thác phải liên hệ trực tiếp để xin phép.

Ngoài ra, quy định cũng nêu rõ, các tổ chức không phải là tổ chức quản lý tập thể vẫn có thể được ủy quyền thu tiền bản quyền. Để đảm bảo minh bạch, các tổ chức này phải công khai danh mục các tác phẩm, quyền được ủy quyền và thời hạn sử dụng. Đồng thời, các đơn vị khai thác phải chủ động tìm hiểu pháp luật, thường xuyên đối soát và thông báo cho các tổ chức quyền về danh mục và phạm vi sử dụng tác phẩm của mình để thuận tiện cho việc thương lượng cũng như thanh toán đúng mức.

LÀM SAO ĐỂ CÁC TỔ CHỨC QUẢN LÝ CÙNG ĐẾN MỘT ĐỊA ĐIỂM THU BẢN QUYỀN?

Trong thực tế, việc nhiều tổ chức cùng đến một địa điểm để thu tiền bản quyền đã từng gây không ít phiền hà. Ông Phạm Thanh Tùng chia sẻ, nghị định số 134/2023 khuyến khích các tổ chức, cá nhân tự thỏa thuận để tổ chức quản lý tập thể hoặc ủy quyền phù hợp nhằm tránh trùng lặp trong quá trình thu tiền.

Tuy nhiên, vì đây là vấn đề dân sự, không thể bắt buộc các tổ chức phải ủy quyền cho một bên duy nhất. Các tổ chức có thể tự do làm việc và thỏa thuận với các bên liên quan để thu tiền một cách minh bạch. Trong đó, việc công khai danh sách các tác phẩm, chủ sở hữu và quyền của từng tác giả là cần thiết để tạo thuận lợi cho quá trình rà soát, đối chiếu, tránh các tranh chấp không cần thiết.

Các quy định cũng đề cập đến xử phạt đối với các tổ chức không minh bạch hoặc vượt phạm vi ủy quyền. Ngoài ra, đề xuất sử dụng hệ thống tài khoản định danh cho người dùng nhằm thuận tiện kiểm tra, rà soát là một hướng đi tích cực. Ông Tùng cho biết, hiện tại, các cơ quan chức năng đang xúc tiến để Trung tâm Bản quyền tác giả âm nhạc hợp tác với các hiệp hội liên quan xây dựng cơ sở dữ liệu chung, giúp xác định rõ quyền sở hữu và đơn giản hóa việc thu tiền trong các hoạt động kinh doanh âm nhạc trong tương lai gần.

Về vấn đề thúc đẩy các tổ chức làm việc gần nhau hơn, ông Tùng khẳng định, cục vẫn thường xuyên tổ chức các cuộc họp, đề nghị các đơn vị hợp tác và ủy quyền cho một tổ chức đứng ra thu tiền. Tuy nhiên, để đạt được sự hợp tác này, cần có cơ sở dữ liệu thống nhất và cập nhật liên tục, vừa giúp giảm thiểu trùng lặp, vừa thúc đẩy việc phân chia quyền lợi rõ ràng hơn.

Cục Bản quyền tác giả đang tích cực thúc đẩy các phương án hợp tác giữa các tổ chức để tạo ra một hệ thống đồng bộ, minh bạch hơn trong việc thu tiền bản quyền âm nhạc. Việc này không chỉ giúp các chủ sở hữu tác phẩm được đảm bảo quyền lợi mà còn góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp âm nhạc phát triển bền vững, rõ ràng và minh bạch hơn trong tương lai.