MA TRẬN DẪN DỤNG TIỀN SỐ TINH VIẾT, TRÒ CHƠI LẬT ĐẨY LUẬT PHÁP

Trong những tháng gần đây, các hình thức lừa đảo liên quan đến tiền số và AI trading ngày càng trở nên tinh vi và khó lường. Các nhóm, hội nhóm trên mạng xã hội như TikTok, Telegram, Zalo, Facebook mọc lên như nấm, thu hút các nhà đầu tư mới bằng những hình thức “móc túi” lừa đảo trắng trợn. Ban đầu, họ tổ chức các buổi chia sẻ kiến thức, livestream miễn phí, rồi đưa ra các tín hiệu, gợi ý mua bán để tạo niềm tin. Nhưng chỉ khi người chơi nạp tiền thật, hệ thống bắt đầu “thắt cổ chai”: yêu cầu nộp phí xác minh, phí chống rửa tiền rồi cuối cùng là khóa tài khoản, gây tổn thất về tài chính.

Các mô hình này khá đa dạng, từ Ponzi, tức dùng tiền của nhà đầu tư mới để trả lãi cho người vào trước, đến các dự án quảng bá mức lợi nhuận “khủng”, tay trắng vẫn có thể “kiếm tiền” nhờ AI trading, copy trade. Thậm chí, nhiều nhóm còn tổ chức các “call lệnh” liên tục, thúc đẩy giao dịch để các nền tảng hưởng hoa hồng trên phí giao dịch. Đặc biệt, các hình thức này thường dùng chiến thuật quảng cáo lợi nhuận cao, hình ảnh tài khoản thắng lớn cùng các lời hứa “không cần biết tài chính vẫn có thể kiếm tiền”. Trong khi đó, thực tế nhiều hệ thống hoạt động theo cơ chế đa cấp, huy động vốn của người sau trả cho người trước, khiến cộng đồng dễ rơi vào cảnh “tiền mất tật mang”.

Bên cạnh đó, các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, đặc biệt là các nền tảng như Telegram hay các nhóm kín, để lôi kéo người dân tham gia các hoạt động giao dịch trái phép. Nhiều vụ việc liên quan đến huy động vốn, giao dịch tiền số ở các tỉnh như Phú Thọ, đều cho thấy mô hình hoạt động theo dạng đa cấp, lừa đảo, dùng tiền của người sau để trả cho người trước, rồi “biến mất” khi số lượng nhà đầu tư tăng quá nhanh hoặc bị nhóm chức năng phát hiện.

THEO DÕI LUẬT PHÁP VÀ CÁC RỦI RO CHO NGƯỜI ĐẦU TƯ

Luật sư Nguyễn Hồ Hiếu Thuận, Giám đốc Công ty luật TNHH Thuận Hồ, cho biết Nghị định 284/2026 vừa ban hành của Bộ Tài chính đã thiết lập khung pháp lý rõ ràng hơn về thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Từ ngày 1.9 tới, các nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản số qua các nền tảng chưa được cấp phép có thể bị xử phạt từ 30 đến 50 triệu đồng. Đây là bước tiến quan trọng, giúp đưa hoạt động giao dịch vào khuôn khổ pháp luật, hạn chế các hành vi lừa đảo trá hình.

Ông lưu ý rằng, trước đây, nhiều người chỉ chú trọng vào các yếu tố như phí thấp hay lợi nhuận cao, bỏ qua yếu tố pháp lý của nền tảng. Nhưng với Nghị định 284, việc lựa chọn nền tảng không chỉ dựa trên chi phí mà còn phải đảm bảo các tiêu chí pháp lý và khả năng bảo vệ người dùng. Một số nền tảng yêu cầu cung cấp nhiều loại dữ liệu nhạy cảm như CCCD, hộ chiếu, dữ liệu sinh trắc học, tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử. Nếu dữ liệu bị thu thập hoặc sử dụng trái phép, nhà đầu tư có thể đối mặt với nguy cơ bị giả mạo danh tính hoặc bị lợi dụng để thực hiện các hoạt động phi pháp.

Ngoài ra, các nền tảng hoạt động từ nước ngoài, đặc biệt khi pháp nhân hoặc máy chủ đặt tại quốc gia khác, việc giải quyết tranh chấp, khiếu nại lại rất khó khăn. Nhà đầu tư ít có khả năng đòi quyền lợi nếu gặp sự cố hoặc bị lừa đảo. Các cá nhân tham gia vào hoạt động quảng bá, giới thiệu hoặc hưởng hoa hồng trái phép cũng có thể bị xử lý theo pháp luật tùy theo mức độ phạm tội.

Luật sư Diệp Năng Bình nhận định rằng, sau khi nghị định có hiệu lực, thị trường tiền số tại Việt Nam bước sang giai đoạn quản lý có điều kiện. Người đầu tư cần phải thay đổi nhận thức, không chỉ dựa vào lợi nhuận hay chi phí giao dịch mà còn phải kiểm tra rõ tính hợp pháp của tổ chức cung cấp dịch vụ. Tham khảo các tiêu chí như đã được Bộ Tài chính cấp phép hay chưa, thông tin pháp lý rõ ràng về tổ chức, cơ chế vận hành và chính sách bảo mật dữ liệu. Các nền tảng chỉ hoạt động qua chat nhóm, không công khai thông tin pháp lý, hoặc yêu cầu chuyển tiền qua tài khoản cá nhân lập tức đặt ra dấu hỏi về độ tin cậy.

Các chuyên gia đều khuyến cáo người dân dành thêm thời gian tìm hiểu, kiểm tra kỹ các quy định pháp luật trước khi tham gia bất kỳ hoạt động đầu tư nào liên quan đến tiền số. Qua đó vừa giảm thiểu rủi ro mất tiền vừa tránh mắc vào các hành vi vi phạm pháp luật có thể dẫn đến xử phạt hành chính hoặc hình sự.

Việc cảnh báo sớm từ cơ quan chức năng và nâng cao ý thức tham gia thị trường phù hợp pháp luật là chìa khóa giúp người dân tự bảo vệ chính mình trong hành trình cạnh tranh khốc liệt của thị trường tiền số ngày càng biến động.