Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cảnh báo: Chuyển đổi mô hình thuế hộ kinh doanh không làm tăng gánh nặng thuế và mang lại nhiều lợi ích thực tiễn

THAY ĐỔI PHƯƠNG PHÁP THUẾ KHÔNG TĂNG GÁNH NẶNG

Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam Nguyễn Thị Cúc khẳng định rằng việc chuyển từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai không gây ra sự tăng thuế đối với các hộ kinh doanh. Chính sách thuế vẫn giữ nguyên, nếu nộp thuế theo doanh thu nhân với tỷ lệ, thì tỷ lệ thuế vẫn không thay đổi; còn nếu hỗ trợ theo thu nhập tính thuế theo tỷ lệ, cũng không cao hơn so với hiện hành. Thậm chí, mức miễn thuế đã được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng, mang lại lợi ích rõ ràng.

Ví dụ điển hình là hộ cá nhân cho thuê nhà với doanh thu 500 triệu đồng trước đây phải nộp 50 triệu đồng thuế nay không còn phải nộp thuế, thể hiện xu hướng giảm gánh nặng thuế.

CHUYỂN ĐỔI DAO ĐỘNG TẤT YẾU CỦA THUẾ

Việc chuyển từ hộ khoán sang kê khai đã khiến nhiều hộ băn khoăn, tuy nhiên, đây là xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên số hóa, áp dụng trên toàn thế giới. Tương tự Nhật Bản, dù chỉ mua một sản phẩm nhỏ như một hộp tăm giá 10 yên cũng có hóa đơn đầy đủ. Việc này giúp các hộ kinh doanh yên tâm hơn, gọi là tạo dựng niềm tin và chứng minh rõ ràng các hoạt động tài chính.

Đồng thời, bà Cúc nhấn mạnh về các rủi ro pháp lý liên quan đến thuế. Theo Bộ luật Hình sự, từ điều 200, nếu cố tình trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên, có thể bị phạt tù tới 7 năm, kèm theo những hình phạt tài chính. Ngoài ra, Nghị định 49 quy định cá nhân nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên có thể bị cấm xuất cảnh. Những rủi ro này là rất lớn và cần được cảnh báo rõ ràng để các hộ kinh doanh nhận thức đúng đắn.

ƯU ĐIỂM TỪ VIỆC CHUYỂN SANG TỰ KHAI

Khi chuyển sang chế độ kê khai, nhiều hộ lo ngại về thủ tục và sổ sách, nhưng theo Thông tư 152, hệ thống sổ sách còn đơn giản, gồm 4 loại. Việc ghi chép giúp các hộ nắm rõ tình hình kinh doanh, biết rõ vốn, doanh thu, chi phí, từ đó có điều chỉnh phù hợp. Điều này sẽ mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả hoạt động.

KHÓ KHĂN VÀ VẤN ĐỀ THỰC TẾ

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều hộ vẫn gặp trở ngại trong quá trình thực hiện. Mô hình kinh doanh đa dạng phức tạp như vừa kinh doanh chợ truyền thống, cho thuê nhà, bán hàng online, livestream, khiến việc quản lý thuế trở nên khó khăn. Ví dụ, người livestream đăng ký kinh doanh sẽ phải nộp thuế khoảng 7%, còn không đăng ký thì thu nhập từ hoa hồng bị đánh thuế từ 5 đến 35%, gây nhiều lo lắng và lúng túng.

Việc xuất hóa đơn đúng thời điểm cũng là vấn đề lớn khi nhiều sàn thương mại điện tử khấu trừ thuế nhưng không nhận hóa đơn, làm chậm quá trình xuất hóa đơn của người bán. Đặc biệt, có những hộ đã có doanh thu nhưng chưa xuất hóa đơn do thiếu hướng dẫn cụ thể, gây khó khăn trong thực thi.

Vấn đề về hàng hóa đầu vào trước năm 2025 cũng khiến các hộ khó khăn, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn như khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng, khi tài sản cố định đã khấu hao nhiều năm, chưa rõ ràng trong việc xác định giá trị còn lại để tính thuế.

Đề xuất và cảnh báo

Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đề xuất rằng các hộ có tài sản lớn nên thuê công ty định giá, lập bảng kê gửi cơ quan thuế để xác định giá trị khấu hao còn lại, tránh thiệt hại không đáng có.

Nhiều hộ lo lắng về truy thu thuế sau khi bắt đầu khai thuế, đặc biệt là những trường hợp doanh thu thực tế cao hơn nhiều so với mức khai trước đó. Cơ quan thuế khẳng định không truy thu trừ khi có hành vi gian lận, trốn thuế. Tuy nhiên, các ý kiến cho rằng cần có hướng dẫn thống nhất giữa các cơ quan như thuế, quản lý thị trường để tránh xung đột trong xử lý.

Hộ kinh doanh cần chủ động nâng cao nhận thức pháp luật, tận dụng các dịch vụ hỗ trợ như đại lý thuế, phần mềm kê khai, để thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi, minh bạch hơn. Bà Cúc nhấn mạnh tầm quan trọng của ý thức tự giác, xây dựng văn hóa kinh doanh trung thực và tuân thủ pháp luật, vì làm giàu hợp pháp mang lại lợi ích dài lâu, còn trốn thuế sẽ gây hậu quả nghiêm trọng.

Chủ tịch VTCA kêu gọi các hộ kinh doanh cố gắng làm giàu chính đáng, hợp pháp, đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ để tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang chính sách thuế mới thành công và thực chất.