HIỆU ỨNG DOMINO GÂY SỤP ĐỔ THỊ TRƯỜNG TRANG SỨC ĐÁ QUÝ VIỆT NAM

Từ đầu tháng 7 năm 2026, thị trường trang sức và đá quý Việt Nam đã bất ngờ rơi vào trạng thái chao đảo sau vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương bị phát hiện. Khách hàng sở hữu kim cương bắt đầu hoang mang, dẫn đến hoạt động bán tháo diễn ra ồ ạt. Tại TP.HCM, các tiệm vàng nổi tiếng như Kim Lý, Ngọc Tâm, Kim Châu và Hoàng Thứ Jewelry đều tạm thời đóng cửa hoặc cắt giảm hoạt động kinh doanh để đối phó với tình hình khủng hoảng này.

Nhiều cửa hàng nỗ lực thanh khoản để giảm thiểu thiệt hại nhưng không thể tránh khỏi kết cục phải đóng cửa do làn sóng bán tháo quá lớn. Công ty Trang Sức Kim Cương PJA (quận Bàn Cờ, TP.HCM) đã phải gửi thư chia tay khách hàng sau 45 ngày cố gắng giữ vững hoạt động vì hơn 90% khách hàng bán lại kim cương đột ngột tăng cao, khiến thanh khoản gần như bị tắc nghẽn. Hệ thống khoảng 10 cửa hàng của thương hiệu Cashion tại các thành phố lớn cũng thông báo tạm ngưng hoạt động trong 2 tháng để thực hiện cơ cấu lại.

Sự lan rộng của tình trạng này không chỉ giới hạn tại TP.HCM mà còn xuất hiện tại nhiều địa phương khác như Cần Thơ, khiến các chợ lớn như Bến Thành, An Đông trở nên vắng vẻ, các tiệm vàng cửa đóng then cài, người kinh doanh và khách hàng đều rơi vào tâm lý bất an.

Thậm chí, các doanh nghiệp lớn trong ngành như Công ty cổ phần vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) cũng gặp khó. Trong quý 1 năm 2026, PNJ có gần 4.500 tỉ đồng trong các khoản tiền mặt, tiền gửi và đầu tư tài chính có tính thanh khoản, nhưng chỉ sau 18 ngày mua lại kim cương và trang sức của khách, doanh nghiệp buộc phải chuyển sang phương thức thanh toán hạn chế hơn. Từ ngày 21.7, PNJ áp dụng giới hạn thanh toán tối đa mỗi ngày và chia thành năm đợt trong vòng 120 ngày, kèm theo phương án linh hoạt kết hợp giữa chuyển đổi sản phẩm và nhận tiền.

Chịu áp lực lớn, các chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp nhận định rằng đây chỉ là giai đoạn thanh lọc, thử thách và chỉ những doanh nghiệp có phương án xử lý phù hợp mới có thể giữ vững niềm tin khách hàng cũng như duy trì hoạt động lâu dài. Ông Phan Quốc Công, Tổng giám đốc PNJ, chia sẻ: “Nguyên tắc của chúng tôi là có tiền sẽ thanh toán cho khách hàng sớm nhất có thể. Việc chi trả phụ thuộc khả năng dòng tiền của doanh nghiệp, và chúng tôi muốn duy trì chính sách mua lại tốt nhất nhưng vẫn đảm bảo an toàn tài chính.”

LÀN SÓNG TĂM CỬA VÀ BIẾN ĐỘNG TRONG NGÀNH

Chủ tịch Hội Mỹ nghệ kim hoàn đá quý TP.HCM Nguyễn Văn Dưng cho biết tính đến nay đã có khoảng 30 hội viên, chủ yếu kinh doanh kim cương, tạm ngưng hoạt động. Một số tiệm đóng cửa do liên quan đến vụ án, số khác do sợ khách bán giá thấp hoặc thanh khoản khó khăn. Ông Dưng nhận định tâm lý khách hàng đang khá bất ổn, nên dù các tiệm mở cửa trở lại cũng không dễ dàng lấy lại niềm tin để giao dịch.

Chủ một cửa hàng vàng bạc đá quý tại TP.HCM kinh nghiệm hơn 40 năm cho biết, thị trường đang rơi vào tình trạng mất thanh khoản trầm trọng chưa từng có. Động thái tạm ngưng hoặc trì hoãn thanh toán khiến khách hàng lo lắng muốn bán nhanh, trong khi các cửa hàng không đủ tiền mặt để đáp ứng hết lượng hàng bán ra. Hệ quả là toàn bộ thị trường trang sức và đá quý gần như tê liệt, các hoạt động mua bán đối mặt với nguy cơ đóng băng hoàn toàn.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng này kéo dài, ảnh hưởng không chỉ đến ngành kim hoàn, mà còn đe dọa tới thị trường vàng trang sức và tinh thần tiêu dùng chung của toàn ngành công nghiệp thủ công mỹ nghệ. Giới nhận định cho rằng ngành vàng trang sức mỹ nghệ hoàn toàn có khả năng phát triển mạnh mẽ trở lại nếu các chính sách hỗ trợ, quản lý phù hợp được triển khai, đặc biệt là việc loại bỏ các điều kiện kinh doanh hạn chế trong luật Đầu tư 2025.

Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh, để ổn định thị trường, Nhà nước cần rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng, đá quý, đặc biệt là về chất lượng và giấy phép kiểm định. Các nước như Singapore, Hồng Kông hoặc Thái Lan đều quản lý ngành kim hoàn như một ngành công nghiệp chế xuất, xây dựng các chính sách thúc đẩy xuất khẩu bền vững, và Việt Nam cũng cần hướng theo xu hướng này để nâng cao vị thế trong khu vực.

Chuyên gia Trần Thanh Hải đề xuất chuyển từ cấp phép sang hậu kiểm, quản lý như một hàng hóa tiêu dùng cao cấp, kiểm tra định kỳ, xử phạt nghiêm nếu phát hiện sai phạm. Điều này sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển đúng hướng, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời đảm bảo chất lượng và niềm tin của người tiêu dùng.

Trong bối cảnh hiện tại, các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp đều nhận thức rõ rằng thị trường sẽ còn gặp nhiều thử thách, nhưng nếu có các giải pháp phù hợp, ngành kim hoàn và trang sức Việt Nam hoàn toàn có khả năng hồi phục và lớn mạnh hơn trong tương lai gần.