ĐÁNH VẦO LÒNG THAM: CẨN TRỌNG VỚI NHỮNG MIẾNG MỒI VỀ ĐẦU TƯ TIỀN ẢO

Tiếp xúc với chúng tôi, chị N.T.L, 43 tuổi, ngụ quận Cát Lái, TP.HCM, vẫn chưa nguôi ngoai nụ cười mếu máo, tự trách bản thân vì đã mù quáng tin vào các sàn giao dịch tiền ảo và mất đi hàng tỷ đồng. Chị L kể lại: “Tôi quen một người qua mạng xã hội, ban đầu chỉ hỏi han về các dự án đầu tư, rồi dần dần giới thiệu tôi tham gia đầu tư vào tiền kỹ thuật số MPX. Họ nói đây là tiền ảo quốc tế, có thể sinh lời. Ban đầu tôi chỉ thử, nhưng rồi lại thấy lời thật, có dịp đi Dubai dự hội thảo, hưởng thụ cuộc sống đẳng cấp khiến tôi tin tưởng hoàn toàn.”

Chị L đã bỏ nhiều tiền hơn, số tiền đầu tư ban đầu biến thành khoản lỗ lớn, phải bù vào vài tỷ đồng. Chị kể, chỉ vài tháng sau, nghe tin đường dây bị triệt phá, chị mới tỉnh ngộ.

Các hình thức lừa đảo dưới dạng đa cấp trái phép, dựng website chuyên nghiệp, tổ chức hội thảo, treo thưởng, vinh danh nhà đầu tư lớn là chiêu thức phổ biến. Nhiều doanh nghiệp còn núp bóng từ thiện, xây dựng hình ảnh tập đoàn nhân đạo, mời gọi góp tiền mua đồng tiền QFS – loại tiền do các cá nhân tự phát hành, không niêm yết trên sàn nào. Các hoạt động livestream, họp online để dụ dỗ các nhà hảo tâm, quảng cáo về đạo lý, nhân văn, nhằm lôi kéo góp vốn lớn.

Phạm Lê Duy, một kỹ sư công nghệ phần mềm từng theo dõi các hoạt động lừa đảo tiền ảo tại Việt Nam, nhận xét: “Lợi dụng sự thiếu hiểu biết về công nghệ, các đối tượng xây dựng các website giả mạo, giống hệt các sàn quốc tế, lừa đảo qua thuật ngữ blockchain, AI, 5G… Chúng thiết lập các trò chơi cho phép thắng thua, làm người chơi tham lam đầu tư nhiều hơn. Hội thảo online hay offline đều sử dụng chiến thuật kích thích làm giàu, hứa hẹn lợi nhuận khủng nhưng thực chất chỉ là chiêu trò dẫn dụ, nhằm thu hút vốn để trả cho các nhà đầu tư trước, rồi phá sản.”

Các mô hình đa cấp, lừa đảo qua mạng ngày càng tinh vi. Các bậc cầm đầu thường tổ chức các nhóm từ F1 đến F7, theo dạng đa cấp, chia theo hoa hồng giảm dần, mô phỏng mô hình kim tự tháp. Họ khuyến khích các nhà đầu tư mang danh nghĩa “mời gọi bạn bè, người thân” để cùng tham gia, biến những người tham gia thành những tay sai trung gian, góp phần lừa đảo nhiều người khác.

Ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm tư vấn và đào tạo an ninh mạng Athena, phân tích rõ hơn về tình hình này: “Lợi dụng các dòng tiền tiền số từ thị trường Mỹ, các đối tượng đã tạo ra sàn ảo, huy động vốn, tổ chức các chiến dịch truyền thông, quảng cáo về đồng coin mang tên giả mạo. Công nghệ ngày nay dễ dàng xây dựng đồng tiền ảo trong vòng nửa giờ rồi tung ra quảng bá sai lệch, làm cho nhiều người mất cảnh giác.” Ông cũng nhấn mạnh việc phá bỏ các sàn ảo này vô cùng khó khăn do chúng thường di chuyển, thay đổi tên, địa chỉ nhanh chóng, đồng thời các luật pháp hiện tại còn thiếu chế tài xử lý hiệu quả đối với hoạt động này.

Luật sư Đặng Văn Cường, trưởng văn phòng luật Chính Pháp, chia sẻ: “Nhiều vụ đã bị triệt phá, nhưng kịch bản chung là các đối tượng dẫn dụ đầu tư qua hình thức lợi nhuận hấp dẫn ban đầu, rồi rút tiền hoặc chiếm đoạt khi người chơi còn hăng say. Không ít nạn nhân còn e ngại tố cáo vì cho rằng đây là hoạt động đánh bạc, không có pháp lý rõ ràng bảo vệ. Thực tế, các hoạt động huy động vốn trái phép qua các sàn giao dịch tự phát, đa cấp trá hình chỉ khiến người tham gia mất tiền, trong khi các đối tượng tiếp tục lẩn tránh pháp luật.”

Anh Đặng Anh Minh, một chuyên gia an ninh mạng, nhận định: “Nhiều người đã biết rõ chơi tiền ảo là lừa đảo, nhưng lòng tham và hy vọng làm giàu nhanh khiến họ vẫn lao vào, tạo ra lỗ hổng để các tổ chức lừa đảo hưởng lợi lâu dài.” Minh cho biết, bất chấp việc cảnh báo, các hoạt động này vẫn tiếp tục biến tướng, gây tổn thất lớn cho nhiều người và xã hội.

Các cơ quan chức năng cũng cảnh báo rằng, bản chất của mô hình đa cấp thường dựa trên việc chia sẻ cơ hội, nhưng ở Việt Nam, phần lớn các vụ lừa đảo đều dùng phương thức này để câu kéo vốn từ người dân, rồi biến lợi nhuận thành của riêng. Nhiều người dù bị lừa, còn tiếp tục lừa những người thân quen để gỡ vốn, tạo thành vòng xoáy lừa đảo không dễ kiểm soát.

Thấu hiểu các thủ đoạn tinh vi và lòng tham của người chơi, các chuyên gia cảnh báo cần tỉnh táo trước các lời hứa hẹn làm giàu nhanh, khi mà đa phần các hoạt động này chỉ là những chiếc bẫy “lùa gà,” mang lại lợi ích cho nhóm lừa đảo, bỏ rơi người tham gia trong cảnh trắng tay.