GÓP Ý VỀ DỰ ÁN LUẬT THUẾ TNCN SỬA ĐỔI: CƠ HỘI HAY NGUY CƠ MẤT CÂN BẰNG?

Bộ Tài chính đang soạn thảo dự thảo luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi, nhận được nhiều ý kiến phản hồi từ các chuyên gia, trong đó Bộ Công an đề xuất xem xét miễn thuế cho khoản lương, tiền công từ nguồn ngân sách nhà nước. Đề xuất này đặt ra câu hỏi lớn về tính hợp lý và nguyên tắc công bằng trong hệ thống thuế của Việt Nam.

MIỄN THUẾ CHO NGƯỜI LƯƠNG TỪ NGÂN SÁCH: GIẢM BƯỚC CHO THỦ TỤC HÀNH CHÁNH

Theo Bộ Công an, việc ngân sách nhà nước trả lương cho cán bộ công chức rồi sau đó thu thuế TNCN từ chính họ gây ra các thủ tục, quy trình phức tạp và tiêu tốn nhân lực. Chính vì thế, đề xuất miễn thuế đối với khoản lương, tiền công từ ngân sách nhằm giảm thiểu các gánh nặng này. Trong khi đó, nhiều ý kiến cảm nhận đây là giải pháp hợp lý để đảm bảo đời sống của người lao động trong khu vực công, đặc biệt khi lương tối thiểu tăng liên tục.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều nhấn mạnh tính nguyên tắc công bằng của hệ thống thuế. TS Nguyễn Ngọc Tú cho rằng, việc miễn thuế này sẽ gây ra bất bình đẳng trong áp dụng chính sách thuế chung của quốc gia. Thậm chí, theo luật quốc tế, các nước thường áp dụng chính sách thuế như nhau bất kể nguồn thu từ đâu, nhằm giữ vững nguyên tắc công bằng. Trong khi đó, việc phân biệt này của Bộ Tài chính có thể làm méo mó tiêu chuẩn xử lý thuế hiện hành.

NGUYÊN TẮC CÔNG BẰNG VÀ NHU CẦU ĐẢM BẢO NGUỒN THU

Luật sư Châu Huy Quang khẳng định, đánh thuế theo nguyên tắc thống nhất và công bằng là nền tảng của hệ thống thuế. Việc miễn thuế cho khoản lương từ ngân sách sẽ tạo ra chính sách không nhất quán, dẫn đến phân biệt đối xử rõ rệt giữa các đối tượng hưởng lương, làm mất đi mục tiêu điều chỉnh phân bổ nguồn lực hợp lý của thuế TNCN. Hơn nữa, điều này dễ dẫn đến tình trạng dịch chuyển lao động hay thu nhập sang khu vực nhà nước để tránh thuế, gây thiếu hụt nguồn lực trong khối tư nhân.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng, miễn thuế cho khoản lương ngân sách không phù hợp vì sẽ khiến chính sách trở nên không minh bạch, đồng thời có thể gây cách biệt quá lớn về mức thu thuế giữa các nhóm nhân viên. Nguy cơ thất thoát ngân sách hay mất cân đối trong lực lượng lao động cũng là những vấn đề cần cân nhắc.

NÂNG MỨC GIẢM TRỪ GIA CẢNH VÀ KẾT CỤC CHO NGƯỜI DÂN

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia tập trung vào việc đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh (GTGC). TS Nguyễn Ngọc Tú nhấn mạnh rằng, mức GTGC hiện tại quá thấp so với mức sống thực của người dân, đặc biệt đối với cán bộ, công nhân hưởng lương từ ngân sách. Việc nâng GTGC từ 11 triệu đồng/tháng lên khoảng 18 triệu đồng trở lên sẽ giúp người có thu nhập trung bình không còn rơi vào diện chịu thuế. Chính sách này không chỉ phù hợp với thực tế mà còn giúp giảm bớt gánh nặng thuế, từ đó kích thích tiêu dùng nội địa, tạo động lực cho phát triển kinh tế.

Các chuyên gia cũng đề nghị, để đạt hiệu quả, chính sách cần được áp dụng ngay lập tức trong năm 2025, thay vì chờ đến năm 2026 theo lộ trình cũ. Điều này sẽ giúp giải quyết những bất cập cấp bách hiện nay, nhất là trong bối cảnh giá cả hàng hóa thiết yếu leo thang, đời sống gặp nhiều khó khăn.

NGUY CƠ MẤT CÂN BẰNG VỀ NGUỒN LỰC VÀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN

Ông Nguyễn Thái Sơn, Giám đốc Công ty thuế Sài Gòn, đề xuất rằng, thay vì miễn thuế trực tiếp, Chính phủ nên tập trung điều chỉnh mức GTGC cao hơn, phù hợp với thực tế cuộc sống và có thể nâng lên mức 18-20 triệu đồng/tháng. Điều này vừa phòng tránh tình trạng tạo kẽ hở về pháp luật, vừa đảm bảo tính công bằng trong hệ thống thuế, thúc đẩy tiêu dùng nội địa tích cực hơn.

PGS-TS Phạm Thế Anh nhận định rằng, thiết kế hệ thống thuế theo nguyên tắc phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế là cần thiết. Tuy nhiên, việc sử dụng USD để đo lường mức thu nhập và chỉ dựa trên dữ liệu từ năm 2020 là chưa sát thực tế vì nền kinh tế sử dụng VND trong hoạt động hàng ngày. Theo đó, mức GTGC cần điều chỉnh phù hợp với tốc độ tăng trưởng thu nhập của người dân, dự đoán mức 25 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế là hợp lý.

Cùng đó, các mức thuế suất cao nhất cũng cần xem xét điều chỉnh giảm để khuyến khích nhân lực chất lượng cao, giữ chân trí thức, và thúc đẩy các doanh nghiệp tuyển dụng nguồn nhân lực tốt nhất. Singapore là ví dụ điển hình với thuế suất cao nhất chỉ 24%, nhằm tạo điều kiện thu hút nhân tài mà không gây quá tải cho người nộp thuế.

TRIỂN KHAI NGAY MỨC GIẢM TRƯỚC THỜI HẠN ĐĂNG KÝ

Không chỉ vậy, nhiều ý kiến đề xuất, mức GTGC mới cần sớm có hiệu lực từ năm 2025 để phản ánh đúng nhịp sống hiện tại. Các đại biểu quốc hội và chuyên gia đều chung quan điểm rằng, trì hoãn chỉ làm trễ mất các lợi ích cải thiện đời sống, hạn chế khả năng tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn. Đặc biệt, trong bối cảnh giá hàng hóa thiết yếu liên tục tăng, việc nâng mức GTGC là biện pháp cấp bách để hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn.

Chuyên gia luật Châu Huy Quang nêu rõ, áp dụng sớm mức mới sẽ giúp tránh những thiệt thòi không đáng có cho các nhóm trung bình, thấp, đồng thời thể hiện quyết tâm chính trị trong việc điều chỉnh chính sách kịp thời phù hợp với diễn biến thực tế của nền kinh tế và xã hội.