ĐĂNG TRƯỜNG ĐÁNG BẬT CÙNG VỤ THỦY ĐIỆN ĐỒNG NAI 5 XẢ TRÀN: TRÁCH NHIỆM AI LÀ CHIẾC ÁO TRONG CƠN LŨ?

Như Báo Thanh Niên đã phản ánh, từ đêm 20.11 đến chiều 22.11, thủy điện Đồng Nai 5 – TKV đã vận hành xả tràn để điều tiết hồ chứa, gây mực nước sông Đồng Nai dâng nhanh, dẫn đến ngập lụt diện rộng tại xã Đak Lua. Ban đầu, thiệt hại ước tính khoảng 40 tỷ đồng thuộc về người dân địa phương.

Chị Nguyễn Thanh Hiền, Chủ tịch UBND xã Đak Lua, cho biết: Không nhận được thông báo chính thức từ thủy điện về việc xả lũ. Tốc độ nước tăng nhanh, đặc biệt sau khi thủy điện tăng lưu lượng xả đột ngột khiến công tác ứng phó của địa phương bị động. Ngày 20.11, khi phát hiện nước lên cao hơn bình thường, một chuyên viên địa phương đã thông báo nhận được thông báo xả tràn lúc 23 giờ tối ngày 19.11, nhưng do ban đêm nên không phát hiện kịp thời.

Trong khi đó, ông Trần Thanh Hải, Phó giám đốc Công ty thủy điện Đồng Nai 5 – TKV, lại khẳng định: Chính quyền địa phương phản ánh không nhận được thông báo chính thức, cần xem xét công tác truyền đạt thông tin nội bộ. Theo ông Hải, đơn vị đã gửi các thông báo tăng, giảm lưu lượng xả từ ngày 17 đến 24.11 đến nhiều cơ quan, gồm Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự các tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai; các cơ quan khí tượng, thủy văn; sở ngành liên quan và chính quyền địa phương vùng hạ du, qua nhiều kênh như văn bản, email, tin nhắn Zalo, và liên tục cập nhật.

PHÁP LUẬT VỀ THÔNG BÁO XẢ TRÀN VÀ XẢ LŨ

Luật sư – TS Nguyễn Thị Kim Vinh, nguyên thẩm phán Tòa án Nhân dân tối cao, cho biết pháp luật hiện tại chưa quy định rõ khái niệm “xả tràn” hay “xả lũ”. Tuy nhiên, có thể hiểu là hành động xả nước qua cửa tràn của hồ chứa nhằm điều chỉnh mực nước, đảm bảo an toàn đập khi lượng nước vượt quá dung tích thiết kế. Theo nghị định 114 của Chính phủ, chủ hồ chứa phải lập quy trình vận hành, gửi phê duyệt cơ quan thẩm quyền, trong đó quy định rõ thời gian thông báo trước, tín hiệu cảnh báo, trách nhiệm truyền lệnh và tiếp nhận thông tin.

Trong quy trình này, tất cả các đập thủy điện đều cần có hướng dẫn cụ thể về mực nước xả lũ, thời hạn thông báo, phương thức liên lạc. Tuy nhiên, thực tế nhiều hồ chứa chưa có quy chuẩn chung thống nhất, dẫn đến sự mập mờ trong việc thông báo với chính quyền và người dân.

THỦY ĐIỆN ĐỒNG NAI 5 CẦN THÔNG BÁO TRƯỚC ÍT NHẤT 4 GIỜ

Luật sư Hoàng Hà, đại diện Công ty luật TNHH MTV Thiên Quý, nhấn mạnh: Vận hành thủy điện Đồng Nai 5 được Quyết định số 1895 của Thủ tướng năm 2019 quy định rõ: Trước khi xả nước ít nhất 4 giờ phải ban hành lệnh vận hành. Ngoại trừ các tình huống khẩn cấp, mọi hoạt động đều phải tuân thủ đúng trình tự, phương thức đã quy định để bảo đảm an toàn và ổn định hệ thống.

Chính quyền các địa phương trong vùng bị ảnh hưởng cần nhận đầy đủ và kịp thời các thông báo này qua mọi hình thức phù hợp như công điện, văn bản, email, hệ thống giám sát, nhằm cảnh báo người dân và chuẩn bị ứng phó.

AI PHẢI CHỊU TRÁCH NHIỆM VỚI THIỆT HẠI?

Các chuyên gia kiến nghị cần điều tra rõ nguyên nhân vụ việc để xác định đúng trách nhiệm thuộc về thủy điện hay chính quyền địa phương thiếu trách nhiệm trong quản lý và phản ứng. Trong đó, luật sư Kim Vinh cho biết, theo Nghị định 134 của Chính phủ, cá nhân không cảnh báo hoặc không phối hợp kịp thời có thể bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng; tổ chức có thể bị phạt gấp đôi.

Trong những trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng hoặc gây thiệt hại tài sản lớn, có thể đối mặt tới 12 hoặc 10 năm tù. Đồng thời, họ còn phải bồi thường thiệt hại về tài sản, tính mạng, sức khỏe theo quy định của luật dân sự.

Tổng thể, vụ việc này đã đặt ra nhiều câu hỏi lớn về trách nhiệm và quy trình vận hành, phát cảnh báo, trong đó có vai trò của chính quyền, của doanh nghiệp vận hành và trách nhiệm của pháp luật trong việc bảo vệ người dân trước các nguy cơ thiên tai do thủy điện gây ra.