QUỐC HỘI THÔNG QUA 4 DỰ ÁN LUẬT MỚI, ĐẢM BẢO HỢP TÁC TƯ PHÁP QUỐC TẾ TRONG CÁC VỤ ÁN

Trong sáng 26.11, tại kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV, với sự đồng thuận cao và phần lớn đại biểu tham gia biểu quyết, các dự án luật quan trọng đã chính thức được thông qua, tạo bước tiến mới trong công tác dẫn độ và tư pháp quốc tế của Việt Nam. Trong đó, có 4 luật được ban hành gồm luật Dẫn độ, luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, luật Tương trợ tư pháp về dân sự, và luật Tương trợ tư pháp về hình sự.

QUỐC HỘI ĐẶC BIỆT CHUẨN NGƯỠNG HÌNH PHẠT ĐỂ DẪN ĐỘ

Một trong những nội dung trọng tâm của luật Dẫn độ là quy định Bộ Công an là cơ quan trung ương chịu trách nhiệm xử lý các vụ việc liên quan đến dẫn độ người phạm tội. Người bị đề nghị dẫn độ phải có hành vi phạm tội phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế, với hình phạt tù từ 1 năm trở lên, kể cả chung thân hoặc tử hình. Đặc biệt, người đó phải còn lại ít nhất 6 tháng trong thời gian thi hành án, nếu đã bị tuyên phạt.

Trong quá trình xây dựng luật, đã có đề xuất nâng mức ngưỡng hình phạt tối thiểu lên 2 năm để phù hợp hơn với thực tiễn hợp tác quốc tế, nhằm hạn chế lãng phí nguồn lực và chỉ dẫn độ các hành vi thực sự nghiêm trọng. Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất giữ mức ngưỡng 1 năm, dựa trên kế thừa từ luật Tương trợ tư pháp hiện hành, phù hợp với tập quán quốc tế và các hiệp định đã ký kết.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, quy định này nhằm giữ vững khả năng hợp tác linh hoạt, không giới hạn chỉ ở các vụ án lớn hay hành vi đặc biệt nghiêm trọng. Ông nhấn mạnh rằng, cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể xem xét các vụ việc theo từng trường hợp cụ thể, kể cả khi mức hình phạt dưới 2 năm, nhất là với những vai trò quan trọng trong quá trình điều tra, xét xử.

QUỐC HỘI NHẤN MẠNH NGƯỠNG HÌNH PHẠT 1 NĂM ĐỂ ĐẢM BẢO HIỆU QUẢ HỢP TÁC TƯ PHÁP

Việc duy trì ngưỡng 1 năm còn nhằm đáp ứng yêu cầu của các hiệp định quốc tế, giúp Việt Nam đảm bảo khả năng hợp tác linh hoạt trong nhiều vụ án, đồng thời giữ vững chính sách nhân đạo. Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, việc nâng mức ngưỡng lên 2 năm có thể khiến một số hành vi vẫn còn ảnh hưởng quốc tế nhưng không thể dẫn độ, dẫn đến giảm hiệu quả hợp tác và tiềm ẩn nguy cơ vi phạm quyền con người trong từng vụ việc cụ thể.

Chủ nhiệm Hoàng Thanh Tùng khẳng định chính sách này phản ánh cam kết của Việt Nam trong việc cân đối giữa hợp tác quốc tế và đảm bảo quyền con người, đồng thời thể hiện sự linh hoạt trong xử lý các vụ việc dẫn độ.

THÔNG TƯỐC VỀ HÌNH PHẠT TỬ HÌNH VÀ CÁC QUY ĐỊNH LIÊN QUAN

Một điểm đáng chú ý trong luật Dẫn độ là quy định về thông báo liên quan đến việc không áp dụng hoặc không thi hành hình phạt tử hình. Khi có yêu cầu từ nước ngoài về việc không thi hành hình phạt tử hình đối với người bị dẫn độ, Bộ Công an sẽ phối hợp các bộ ngành thực hiện thông báo bằng văn bản, trong đó xác định rõ trường hợp không áp dụng hoặc không thi hành hình phạt tử hình theo quy định của luật hình sự hoặc sau ý kiến của Chủ tịch nước.

Ngoài ra, nếu Việt Nam yêu cầu các nước không thi hành hình phạt tử hình cho người bị dẫn độ, các quốc gia này cũng phải cam kết bằng văn bản về nội dung này. Bộ trưởng Bộ Công an sẽ phối hợp cùng các lãnh đạo liên quan quy định chi tiết các quy trình thực hiện nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người bị dẫn độ.

Các nội dung này thể hiện sự cam kết của Việt Nam trong việc điều chỉnh các quy định dẫn độ phù hợp với xu thế nhân đạo quốc tế, đồng thời thúc đẩy thực hiện các tiêu chuẩn nhân đạo đối với các vụ án hình sự quốc tế.