Anh em cùng cha khác mẹ tranh chấp gần 5.000 m2 đất đai trong phiên tòa phúc thẩm tại Phú Thọ

TAND tỉnh Phú Thọ vừa mở phiên tòa phúc thẩm xét xử vụ tranh chấp chia thừa kế liên quan đến gần 5.000 m2 đất đai giữa ông Tôn (71 tuổi) và hai bị đơn là bà Tứ (67 tuổi) cùng bà Tâm (65 tuổi). Vụ án này thu hút sự chú ý bởi sự mâu thuẫn kéo dài và diễn biến phức tạp, khi các người trong cuộc đều là anh em cùng cha khác mẹ.

Nguồn gốc đất đai và quá trình tranh chấp

Theo hồ sơ, cha ông Tôn có hai đời vợ. Với vợ cả, cụ có ba con chung, trong đó ông Tôn là út. Năm 1955, sau khi vợ cả mất, cụ ông tái hôn với vợ thứ hai, sinh thêm hai người con là bà Tứ và ông Thanh (chồng của bà Tâm). Năm 1991, cụ ông qua đời, con cái chia tài sản trong đó có hai mảnh đất rộng lần lượt 1.100 m2 và 3.600 m2, không để lại di chúc.

Ông Tôn cho biết, sau khi cha mẹ qua đời, bà Tứ và ông Thanh đã tự ý chia tài sản mà không có sự đồng ý của các anh em trong gia đình. Ông khăng khăng yêu cầu hủy các sổ đỏ đã cấp cho các thửa đất để phân chia lại di sản thừa kế. Trong khi đó, phía bị đơn phản bác, khẳng định đất đã được cha mẹ cấp cho và chia theo lời miệng trong gia đình, cộng thêm việc các thủ tục cấp sổ đỏ đều minh bạch và không ai phản đối trước đó.

Các chứng cứ và ý kiến của các bên

Bà Tứ trình bày rằng từ lâu, cha mẹ đã nói miệng cho con đất đai, và sau này khi cha mất, bà được cấp sổ đỏ cho phần đất nhỏ, còn phần đất lớn được cấp cho ông Thanh, rồi sau đó sang tên cho bà Tâm. Bà còn cho biết, năm 2014, ông Tôn đề nghị bà Tứ cắt cho con mình 177 m2, và con trai ông xây nhà trên phần đất này. Phía bà Tâm khẳng định việc tách sổ đỏ và cấp quyền sở hữu cho bà đều hợp pháp, không có sự gian dối nào trong quá trình này. Bà còn nhấn mạnh, họ đã sống, xây dựng nhà và quản lý đất đai ổn định từ lâu, và việc chia thừa kế không còn phù hợp khi tài sản đã rõ ràng.

Tòa sơ thẩm và các kháng cáo

Trong bản án sơ thẩm, TAND khu vực 11 xét xử dựa trên các chứng cứ và nguồn gốc đất đai, xác định phần đất nhỏ của bà Tứ có nguồn gốc rõ ràng từ cha mẹ, đã được chia và cấp sổ đỏ hợp lệ. Đối với phần đất lớn, tòa cho rằng đó là tài sản chung của cụ ông và vợ hai, đã được chia theo nguyên tắc thừa kế. Tuy nhiên, vì hết thời hiệu yêu cầu chia thừa kế đối với phần đất của vợ cả, phần còn lại của cụ ông và vợ hai được chia thành sáu phần công bằng, trong đó bà Tâm và các con là người hưởng phần lớn.

Bà Tứ và bà Tâm đều kháng cáo, cho rằng tòa sơ thẩm bỏ qua các thủ tục hành chính trong cấp giấy chứng nhận đất đai, đồng thời chưa xác minh đúng quyền sở hữu, dẫn đến quyết định không hợp lý. Viện kiểm sát cũng kháng nghị, đề xuất xem xét lại tỷ lệ phân chia dựa trên phát hiện rằng vợ cả của cụ ông mới là người để lại di sản thừa kế chính xác.

HỦY ÁN VÌ VI PHẠM TỐ TỤNG NGHIÊM TRỌNG

Trong phiên tòa phúc thẩm, cả nguyên đơn và bị đơn đều giữ nguyên quan điểm về nội dung tranh chấp. Tuy nhiên, tòa nhận định sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng khi không mời Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Thọ tham gia tố tụng để làm rõ quá trình cấp sổ đỏ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi của các bên, đồng thời quá trình chuyển nhượng đất cũng chưa được xác minh chính xác.

Sau khi xem xét, tòa phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, giao hồ sơ cho TAND khu vực 11 để xử lý lại theo đúng quy trình thủ tục tố tụng và làm rõ hơn về quyền sở hữu đất đai, tránh xảy ra các tranh chấp không đáng có trong tương lai.