GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP TRONG THỜI ĐẠI AI: BỨC TRANH NGHỀ NGHIỆP KHI THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG ĐÁNG NHIỀU THÁCH THỨC

Trong Ngày hội kỹ năng nghề cho học sinh, sinh viên TP.HCM năm 2025 diễn ra tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng ngày 8.11, nhiều bạn trẻ đã bày tỏ mối lo ngại về khả năng thất nghiệp trong tương lai khi AI và công nghệ tiến bộ nhanh chóng. Các câu hỏi về ngành nghề phù hợp để tránh bị máy móc thay thế liên tục đặt ra, thể hiện rõ tâm lý e ngại của thế hệ trẻ trước sự chuyển dịch mạnh mẽ của thị trường lao động.

Sinh viên đặc biệt quan tâm đến việc chọn ngành đào tạo sao cho có thể trụ vững trước sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt, với câu hỏi phổ biến như: “Nên học ngành gì để không bị AI cướp mất việc?”, “Học ngành du lịch, 5 năm nữa còn có công việc không?”, hay “Học công nghệ thông tin có thể bị ChatGPT thay thế?”.

Trần Tiến Đạt, sinh viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, chia sẻ: “Mình thấy nhiều ngành nghề học xong là thất nghiệp. Vậy giới trẻ phải làm sao, chọn nghề thế nào để tồn tại được trong thị trường lao động hiện nay?”.

Chuyên gia dự báo nhân lực, ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, cho biết thị trường lao động Việt Nam đang chuyển mình theo xu hướng kinh tế số, tự động hóa, chuyển dịch sang các lĩnh vực xanh, năng lượng sạch và logistics. Những lĩnh vực này tạo ra nhiều công việc mới đòi hỏi nhân lực có kỹ năng vận hành số, hiểu biết về công nghệ và trình độ cao. Các ngành nghề mới nổi như trí tuệ nhân tạo, an toàn dữ liệu, bảo mật AI, quản lý vận hành logistics số, kỹ thuật robot hay kỹ thuật thiết bị y tế đang phát triển nhanh và có nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh vẫn còn nhiều ngành nghề giữ vai trò cốt lõi và ít dễ bị thay thế bởi AI, gồm điện, cơ khí chính xác, sửa chữa hệ thống công nghiệp, y tế, giáo dục, sáng tạo nghệ thuật kết hợp công nghệ. Đặc biệt, để cạnh tranh trong thời đại mới, người lao động cần có tay nghề cao và kỹ năng đa dạng.

Ông Trần Anh Tuấn khuyên các bạn trẻ cần tập trung phát triển ba nhóm năng lực quan trọng. Thứ nhất, khả năng học tập và thích ứng liên tục để cập nhật kỹ năng mới, chuyển đổi nghề nghiệp linh hoạt. Thứ hai, kỹ năng mềm và tư duy nhân văn để giữ vững giá trị cá nhân trong môi trường số. Thứ ba, năng lực công nghệ số và tư duy số để bắt kịp các xu hướng công nghệ mới.

Chuyên gia dự báo cũng giới thiệu 10 nhóm ngành nghề dự kiến phát triển bền vững và ít rủi ro bị thay thế bởi AI: từ công nghệ kỹ thuật cơ điện, tự động hóa, robot, đến công nghệ thông tin, quản trị kinh doanh, kiến trúc, xây dựng, luật, y dược, du lịch và dịch vụ, công nghệ sinh học, nghệ thuật số, thể thao và marketing. Những ngành này đòi hỏi sự hiểu biết chuyên môn cao, tay nghề vững vàng cùng khả năng thích ứng với xu hướng số.

Anh Trần Ngọc Thâm Em, Phó giám đốc Công ty TNHH MK Technos từng là sinh viên Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, chia sẻ: “Lúc mới bắt đầu, tôi cũng từng hoang mang về hướng đi của mình. Nhưng sau nhiều năm nỗ lực và chủ động trong công việc, tôi đã đạt được mục tiêu. Tôi khuyên các sinh viên hãy chủ động hơn trong thực tập và học hỏi. Khi làm việc, hãy hỏi sếp xem còn việc gì có thể tham gia, đó là cách thể hiện sự sẵn sàng, chủ động, giúp bạn nổi bật và dễ định vị trong ngành nghề”.

Chuyên gia này nhấn mạnh việc liên tục trau dồi kỹ năng là chìa khóa giúp các bạn trẻ duy trì và phát triển sự nghiệp bền vững trong thế giới số ngày nay.