QUEERBAITING: HIỆN TƯỢNG TRÁI CHUẨN TRONG NGHỀ NGHIỆP GIẢI TRÍ GÂY BỨC XÚC KHÁN GIẢ

Thời gian gần đây, cộng đồng mạng xôn xao bàn luận về khái niệm queerbaiting, đặc biệt khi thấy các nghệ sĩ hoặc influencer cố tình tạo hình ảnh hoặc hành động nhằm gợi mở về giới tính, xu hướng tình dục để thu hút sự chú ý và lượt xem. Những ví dụ gần đây như một nữ ca sĩ, diễn viên đội tóc giả xưng “anh” rồi thể hiện các cử chỉ mang tính nam giới, hay một TikToker bất ngờ khoe giấy khai sinh xác nhận giới tính nữ trong khi trước đó xuất hiện với hình ảnh nam tính khiến dư luận tranh cãi gay gắt.

Một số trường hợp khiến cộng đồng cảm thấy khó chịu khi các nhân vật nổi tiếng lợi dụng các vấn đề về giới tính và xu hướng tính dục để câu view nhưng lại không thực sự cam kết hay thể hiện chân thành. Đặc biệt, những hành động này không những gây hiểu lầm mà còn góp phần làm lệch lạc nhận thức của công chúng, khiến cho câu chuyện LGBTQ+ dễ bị xem nhẹ hoặc biến thành công cụ câu view.

Trong đó, tiêu biểu là vụ Lê Xuân Lộc – Tớ Là Lộc, bất ngờ tuyên bố chuyển giới thành Lê Vy Thục San và khoe giới tính trong giấy khai sinh khi cộng đồng mạng còn đang tranh luận về tính xác thực của các nội dung liên quan. Các câu chuyện này phản ánh rõ nét hơn về cách các nội dung ngày càng sử dụng chiêu trò định hướng giới tính để thu hút sự chú ý, bất chấp các giá trị chính đáng của cộng đồng LGBTQ+.

QUERBAITING LÀ GÌ? VÀ TẠI SAO NÓ GÂY TRanh Cãi?

Thuật ngữ queerbaiting bắt nguồn từ ngành giải trí, mô tả hành vi của nhà sáng tạo khi cố tình đưa ra những dấu hiệu ám chỉ về mối quan hệ đồng tính hoặc nhân vật LGBTQ+ nhằm kích thích sự tò mò, tăng lượt xem, lượt theo dõi, nhưng lại không phát triển nội dung hoặc công nhận rõ ràng về giới tính hoặc xu hướng tính dục của nhân vật. Mục đích là thu lợi từ sự tò mò của khán giả mà không cần phải có trách nhiệm chính thức với cộng đồng.

Ban đầu, thuật ngữ này phổ biến trong các fandom phim như Sherlock, Supernatural, Teen Wolf, nhưng sau đó lan rộng sang các MV âm nhạc, chiến dịch quảng cáo và cả chính mạng xã hội của nghệ sĩ, influencer. Trong bối cảnh nội dung số ngày nay, việc xuất hiện các dấu hiệu mập mờ để câu kéo lượt tương tác thường đem lại lượng view “khủng”, thậm chí gây tranh cãi, phản ánh rõ chiến lược câu khách của các nhà sáng tạo.

Những người phản đối queerbaiting cho rằng, đây là một chiến thuật marketing tính toán hơn là hành trình khám phá sáng tạo chân thành. Thay vì xây dựng nhân vật hoặc nội dung LGBTQ+ một cách tử tế, nhiều nhà sáng tạo cố tình lồng ghép các dấu hiệu này nhằm xoa dịu thị hiếu của khán giả và kiếm lợi từ sự tò mò của cộng đồng.

Anh hưởng của vấn đề này ngày càng rõ nét khi cộng đồng LGBTQ+ cảm thấy bị lợi dụng và trở thành “con tốt” cho những chiến dịch câu view. Trường hợp của một TikToker từng liên tục thay đổi cách thể hiện giới tính, từ nam sang nữ trong các video đăng tải khiến dư luận bức xúc vì vừa gây hiểu nhầm, vừa làm lệch lạc nhận thức về giới.

SỰ PHẢN ỨNG CỦA XÃ HỘI VÀ NGHỀ GIẢI TRÍ

Trên các nền tảng mạng xã hội như Threads, nhiều người nổi tiếng bị chỉ trích vì bị nghi ngờ sử dụng chiến lược queerbaiting trong các bài đăng hay chiến dịch marketing. Công chúng ngày càng trở nên tỉnh táo hơn, không dễ bị lôi kéo bởi những chiêu trò lấp lửng thiếu trung thực, nhất là khi các nội dung làm mập mờ về giới tính, xu hướng tình dục trở nên dễ bị phát hiện và chỉ trích.

Một số ý kiến cho rằng, queerbaiting không còn chỉ là vấn đề của các fandom hoặc các chiến dịch nghệ thuật thấp cấp, mà còn phản ánh sự thiếu tôn trọng của ngành sáng tạo đối với các nhóm thiểu số. Thay vì phản ánh đúng và góp phần thúc đẩy sự hiểu biết, nhiều nội dung chỉ nhằm mục đích thương mại, lợi dụng hình ảnh LGBTQ+ để câu khách mà không có trách nhiệm đóng góp ý nghĩa.

Trong bối cảnh công chúng ngày càng sáng suốt và đòi hỏi cao hơn, các nhà sáng tạo được khuyên nên dừng lại, lắng nghe các tiếng nói chân thành và kể những câu chuyện đúng cách, mang tính chân thực và tôn trọng hơn với cộng đồng mà họ muốn hướng tới.