NGHỊ ĐỊNH MỚI VỀ NGƯỠNG XÁC ĐỊNH NGƯỜI PHỤ THUỘC: CẦN XEM XÉT ĐẨY MẠNH ĐẦU TƯ CHO GIẢM TRỪ GIA CẢNH

Theo quy định hiện hành, người ngoài độ tuổi lao động, người trong độ tuổi lao động nhưng không có khả năng lao động hoặc bị khuyết tật đều được xem là người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân, điều kiện là không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 1 triệu đồng. Tuy nhiên, mức ngưỡng này đã tồn tại hơn một thập kỷ và ngày càng trở nên lạc hậu trong bối cảnh nền kinh tế phát triển.

Trong dự thảo nghị định mới của Bộ Tài chính, lấy ý kiến gần đây, đề xuất nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên mức 3 đến 4,5 triệu đồng mỗi tháng, nhằm phù hợp hơn với thực tế kinh tế hiện nay. Điều kiện để xác định người phụ thuộc cũng được làm rõ hơn, trong đó có quy định áp dụng cho cả người ngoài độ tuổi lao động và người trong độ tuổi nhưng không có khả năng lao động, không có thu nhập hoặc có thu nhập thấp hơn mức quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính (hiện chưa xác định rõ mức cụ thể).

Nhiều chuyên gia cho rằng, Bộ Tài chính cần sớm hoàn thiện và ban hành hướng dẫn chi tiết để lấy ý kiến cộng đồng, đồng thời cần xem xét nâng cao ngưỡng này để phù hợp với mức sống thực tế. Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính – Ngân hàng Trường đại học Nguyễn Trãi, nhận định: mức 1 triệu đồng/tháng không phản ánh đầy đủ khả năng tự chủ về tài chính của cá nhân, gây ra tình trạng nhiều người đang hỗ trợ người thân với chi phí đáng kể nhưng chưa được ghi nhận trong chính sách giảm trừ.

Các ý kiến đề xuất đều hướng đến việc căn cứ vào các chuẩn nghèo, cận nghèo, mức chi tiêu tối thiểu hoặc lương cơ sở để xác định ngưỡng. Ông Được, luật sư và Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, đề xuất nâng mức này lên 2,34 triệu hoặc 2,8 triệu đồng mỗi tháng, dựa trên mức lương cơ sở và tiêu chuẩn nghèo khu vực thành thị, đồng thời xem xét áp dụng thả nổi để tự điều chỉnh theo từng giai đoạn.

Về điều kiện xác định “cá nhân khác” là người phụ thuộc, dự thảo mới đề ra 4 điều kiện khá chặt chẽ, bao gồm: thu nhập không vượt quá mức quy định của Bộ trưởng, thuộc danh sách hộ nghèo hoặc cận nghèo, được người nộp thuế trực tiếp chăm sóc và nuôi dưỡng theo mức giảm trừ gia cảnh, cùng với xác nhận hợp lệ. Tuy nhiên, ông Được nhận định rằng các điều kiện này có thể quá cứng nhắc, đặc biệt trong bối cảnh nhiều địa phương đang hướng tới mục tiêu xóa nghèo, cận nghèo. Công tác chứng minh chi phí nuôi dưỡng quá chi tiết, như yêu cầu phải có chứng từ giao dịch hàng tháng, có thể gây thêm thủ tục, gây khó khăn cho người nộp thuế cũng như cơ quan quản lý.

Ông đề xuất thay vì quá cứng nhắc trong kiểm chứng, có thể linh hoạt hơn bằng cơ chế xác nhận của chính quyền địa phương hoặc các hình thức cam kết phù hợp, giúp nâng cao hiệu quả công tác thực thi, giảm thiểu thủ tục mà vẫn đảm bảo công bằng trong chính sách giảm trừ gia cảnh.