TẾT CÀNG GẦN, ÁP LỰC CÀNG DẦN NẶNG NỀ

Khi ngày Tết đang cận kề, nhiều người trẻ cảm thấy những nỗi lo về tài chính ngày càng gia tăng, khiến tâm trạng bất an, mất ngủ kéo dài. Không chỉ là chuyện mua sắm, chi tiêu, đó còn là bài toán tâm lý, về sự so sánh và kỳ vọng xã hội. Những mối bận tâm ấy hiện rõ qua chia sẻ của nhiều người đang đứng trước áp lực phải có tiền để đón Tết trọn vẹn.

Nguyễn Hữu Việt, 34 tuổi, sống ở Hà Nội, thừa nhận càng gần Tết, anh càng cảm thấy căng thẳng, lo lắng về chi phí đi lại, lì xì, quà cáp. “Lương không cao, chi phí sinh hoạt cả năm tăng quá nhanh, cuối năm nhìn lại, tiền tiết kiệm chẳng được bao nhiêu. Nghĩ đến tiền vé xe về quê, lì xì, quà tặng là thấy áp lực,” anh nói.

Không riêng anh Việt, nhiều người trẻ khác chia sẻ về cảm giác bị so sánh, tự ti khi thấy bạn bè khoe về các khoản thưởng Tết, xe mới hay chuyến du lịch đắt tiền trên mạng xã hội. Lê Phương Thảo, 28 tuổi từ TP.HCM, cho biết: “Cuối năm, mạng xã hội khiến tôi cảm thấy mình thua kém, dù biết mọi người có hoàn cảnh khác nhau. Cảm giác đó khiến tôi càng thêm phân vân, tự ti.”

Huỳnh Phan Bảo, 27 tuổi, cũng chia sẻ: “Không phải vì công việc quá bận rộn, mà vì mở điện thoại ra là thấy người khác đang khoe cảnh sống sung túc. Trong khi tôi thu nhập hơn 10 triệu đồng mỗi tháng, vẫn phải trọ, hầu như không còn tiết kiệm gì, cảm giác như bị so sánh thất bại.”

Áp lực này còn âm ỉ, dai dẳng trong từng cuộc trò chuyện, từng câu hỏi cuối năm của người thân, bạn bè: “Năm nay làm ăn sao rồi?”, “Có dư dả hơn năm ngoái không?” Những câu hỏi tưởng chừng dễ thương đó lại dễ khiến người trẻ cảm thấy bị ép buộc phải chứng minh thành công của bản thân.

Chuyên gia tâm lý cho rằng, so sánh xã hội là phản xạ tự nhiên, nhưng vào dịp cuối năm, cảm xúc này dễ trở thành gánh nặng tâm lý. Đặc biệt, theo Chuyên gia Đỗ Thị Minh Hằng, “người trẻ có thể mắc hội chứng tự ti theo chu kỳ”, khi mức thu nhập và khả năng tài chính bị đem ra so sánh. “Chìa khóa để vượt qua chính là chấp nhận giai đoạn ‘chưa đủ’, và không để kỳ vọng xã hội hay tự đặt ra những tiêu chuẩn không thực tế,” bà chia sẻ.

Áp lực còn đến từ những kỳ vọng của chính bản thân. Trần Thị Như, Trung tâm bồi dưỡng kỹ năng Việt Skills, lưu ý rằng, việc quan tâm quá nhiều đến số tiền tiêu cuối năm dễ dẫn đến lo âu, mất ngủ, cáu gắt, thậm chí là vay mượn quá mức để giữ hình ảnh hoặc đáp ứng kỳ vọng. Bà gợi ý: “Thay vì hỏi mình có nhiều tiền chưa, hãy hỏi mình có đủ cho nhu cầu thiết yếu hay không. Chấm điểm dựa trên khả năng đáp ứng các nhu cầu đó sẽ giúp giảm áp lực.”

Các chuyên gia tài chính also nhấn mạnh việc lập kế hoạch chi tiêu phù hợp, ưu tiên các khoản cần thiết như vé xe, quà tặng cha mẹ hay chi phí sinh hoạt cơ bản. Lại Thị Hà, từ Công ty kế toán Thuận Việt, cho biết: “Chấp nhận giai đoạn ‘chưa dư dả’ là bình thường, không phải thất bại. Điều quan trọng là tiếp tục tiến lên chứ không phải đứng yên.”

Còn doanh nhân Bùi Đức Thặng, Giám đốc Công ty CP Văn hóa và truyền thông Linh Lan, nhấn mạnh: “Tiền bạc đến sau khi xây dựng nền tảng vững chắc về giá trị, kỹ năng, và thái độ sống. Mạng xã hội thường phóng đại thành công, nhưng mỗi người cần có trục giá trị rõ ràng để làm chủ cuộc đời mình.”

Theo nhà nghiên cứu Lê Hoài Việt, áp lực “phải có tiền” cuối năm phần lớn đến từ tâm lý hơn là thực tế tài chính. “Trong thực tế, tài chính cá nhân không vận hành theo năm dương lịch mà theo chu kỳ dài hơn. Việc vội vàng so sánh thành tích cuối năm dễ dẫn đến cảm giác tự ti, trong khi nhiều giá trị quan trọng lại không thể đo đếm bằng tiền như kỹ năng, trải nghiệm, hoặc các mối quan hệ,” ông lý giải.

Thay vì coi cuối năm là thời điểm để đánh giá chính mình dựa trên con số, các chuyên gia khuyên người trẻ nên nhìn nhận tài chính là một hành trình dài, gồm các giai đoạn tích lũy và phát triển bản thân. Khi hiểu rõ về quá trình đó, áp lực phải có tiền vào dịp Tết sẽ bớt căng thẳng hơn nhiều.