TRÁI NGƯỢC CỦA ViỆC GIÁO DỤC XÃ HỘI: ĐỨA TRẺ TỰ DO HAY CHỈ LÀ NHỮNG CON RỐI?

Khi thấy một đứa trẻ hành xử khác thường, nhiều người thường ngay lập tức liên hệ với phụ huynh. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, chính sự nuôi dưỡng và giáo dục của cha mẹ lại là nguyên nhân dẫn đến những hành vi đó. Những câu chuyện gần đây đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về cách dạy con trên mạng xã hội và trong đời sống thực.

MỘT VỤ VIỆC GÂY BÃO TRÊN MẠNG Ở TRUNG QUỐC

Gần đây, đoạn video ghi lại cảnh một bé trai 2–3 tuổi đòi xin bánh sinh nhật của người lạ tại một nhà hàng Haidilao đã thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Trong video, đứa trẻ, dưới sự giám sát không rõ ràng của mẹ, vui vẻ tiếp cận và xin đồ của người khác một cách tự nhiên, như thể đó là điều bình thường. Người mẹ còn tự hào chia sẻ rằng đây là thành quả của “sự dũng cảm, tự tin” của con.

Tuy nhiên, những hình ảnh này khiến nhiều người cảm thấy không thoải mái. Trong bữa tiệc sinh nhật đó, cậu bé chỉ chăm chú vào miếng bánh socola, còn lời chúc “chúc mừng sinh nhật” thành ra chỉ là một thủ tục để “mở khoá” phần bánh. Thực tế, hành động của bé không phản ánh sự tự tin hay kỹ năng xã hội, mà chỉ đơn thuần là phản xạ theo kịch bản do mẹ soạn sẵn.

Hình ảnh biểu diễn thả rông trẻ múa trong không gian chật hẹp, chen chân vào đám đông chúc mừng người lạ hay nhảy múa như thể đó là sở thích cá nhân đều gây khó chịu và phiền nhiễu cho mọi người xung quanh. Những hành vi này mang lại cảm giác khó chấp nhận về cách nuôi dạy và giáo dục trẻ nhỏ trong xã hội hiện đại.

XÃ HỘI DÙNG CHIẾC MẶT “TỰ TIN”, THẬT RA CHỈ LÀ NHỮNG CON RỐI?

Nhiều ý kiến cho rằng, những đứa trẻ này liệu có thật sự tự tin hay chỉ đang diễn quá đà? Thực tế, đa phần chúng chỉ đang thực hiện những hành động theo kịch bản do cha mẹ soạn sẵn, như trong cảnh ở Haidilao, khi mẹ liên tục nhắc bé chúc mừng sinh nhật, còn bé, theo phản xạ, lặp lại một cách máy móc. Điều này không phản ánh khả năng giao tiếp tự nhiên, mà chỉ thể hiện sự bị điều khiển và thiếu tự chủ.

Chẳng hạn, khi cô gái sinh nhật muốn xoa đầu bé trai, cậu lập tức phản ứng né tránh, thể hiện rõ rệt sự chống đối nội tại, khác với diện mạo “tự tin xã hội” ban đầu. Điều này chứng tỏ hành vi của đám trẻ không phản ánh khả năng giao tiếp tự nhiên mà chỉ là phần thể hiện mang tính chương trình, giáo dục kiểu đối phó.

HẬU QUẢ CỦA CÁCH NUÔI DẠY “ÔNG VUA CON”

Phải thừa nhận rằng, lối giáo dục coi con là trung tâm, đòi hỏi và mong muốn mọi thứ đều phải thuộc về mình, đã tạo ra những đứa trẻ không biết phân biệt giữa nhu cầu thiết thực và đòi hỏi vô lý. Chẳng hạn, có vụ việc em bé khoảng 10 tuổi ngang nhiên ra lệnh trong cửa hàng: “Cho tôi hai túi nilon”. Khi chủ quán cố gắng hướng dẫn cách yêu cầu lịch sự, em liền phản ứng la hét và đổ lỗi cho người khác.

Trong mắt những đứa trẻ này, lỗi không bao giờ thuộc về chúng, mà luôn do người lớn không chiều theo ý mình. Hành xử này gây ra không chỉ sự khó xử cho người xung quanh mà còn phản ánh sự lệ thuộc quá mức vào quyền lợi cá nhân và thiếu khả năng kiểm soát cảm xúc. Có không ít ý kiến gọi hành vi này là “ăn xin trá hình”, và đề xuất các nhà hàng nên treo biển cấm trẻ xin đồ hoặc đòi hỏi thái quá.

TRẢ LẠI Ý NGHĨA THẬT CHO VIỆC GIAO TIẾP VÀ SỰ TÔN TRỌNG

Thay vì huấn luyện trẻ làm “con rối” để thể hiện “tự tin”, cha mẹ nên dạy con cách thực sự giao tiếp, trao đổi, thể hiện sự tôn trọng người khác. Một người cha từng chọn cách mua riêng cho con một chiếc bánh nhỏ khi nhìn thấy con thèm thuồng ngắm bánh của người khác. Một bà mẹ khác đổi một miếng bánh cho con bằng một đĩa thịt bò, dạy con về nguyên tắc “có đi có lại” và sự lịch sự trong giao tiếp.

Đó mới là những hành động thể hiện sự tôn trọng nhân cách và giáo dục đúng đắn, chứ không phải biến thế giới thành sân khấu xin xỏ hay diễn kịch cho phù hợp với ý thích cá nhân. Để con lớn lên trưởng thành, cần dạy con biết trân trọng những giá trị chân thực, chứ không phải những hành vi bộc phát mang tính “diễu võ dương oai”.