UỐNG ĐỒ NÓNG, NGUY CƠ VÀNG TRONG TỪNG NGỤM CỦA BẠN?

Thói quen thưởng thức trà, cà phê hay các loại nước thảo mộc nóng từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhịp sống của nhiều người. Một tách đồ uống bốc khói không chỉ giúp đánh thức vị giác mà còn mang đến cảm giác ấm cúng, thư giãn giữa nhịp sống hối hả. Tuy nhiên, đằng sau những khoảnh khắc dễ chịu ấy đang dấy lên những câu hỏi về an toàn sức khỏe: uống đồ quá nóng có thể gây hại cho thực quản và sức khỏe tổng thể?

Chưa có bằng chứng rõ ràng về mối liên hệ giữa đồ uống nóng và ung thư vòm họng, nhưng các nghiên cứu đều chỉ ra rằng nhiệt độ là yếu tố gây rủi ro chính. Đặc biệt, đối với ung thư thực quản – cơ quan dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày – nguy cơ ngày càng rõ ràng khi đồ uống ở nhiệt độ cao.

Năm 2016, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới đã phân loại việc tiêu thụ đồ uống trên 65°C vào nhóm 2A, nghĩa là “có thể gây ung thư cho con người”. Phân loại này không nhằm vào bất kỳ loại đồ uống cụ thể nào, mà nhấn mạnh yếu tố nhiệt độ như một rủi ro chính.

Phần lớn dữ liệu dựa trên các nghiên cứu tại Nam Mỹ, nơi người dân thường uống maté – loại nước thảo mộc truyền thống – ở mức nhiệt tầm 70°C. Những người tiêu thụ maté nóng liên tục, với tần suất cao, được ghi nhận có nguy cơ ung thư thực quản đáng kể. Các nghiên cứu tại Trung Đông, châu Phi và một số quốc gia châu Á cũng đồng tình với xu hướng này.

Trong giới hạn các nghiên cứu tại châu Âu, dữ liệu còn hạn chế, khiến giới khoa học thận trọng khi đưa ra kết luận cho các quần thể phương Tây. Tuy nhiên, một nghiên cứu quy mô lớn vào năm 2025 tại Anh đã làm rõ mối liên hệ rõ ràng hơn. Nghiên cứu cho thấy, những người uống trung bình 8 cốc trà hoặc cà phê rất nóng mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao gần gấp 6 lần so với nhóm không uống đồ nóng. Dù vậy, các chuyên gia đều nhất trí rằng nguy cơ tăng lên chủ yếu xảy ra khi uống nhiều, duy trì thói quen này trong thời gian dài và lặp đi lặp lại.

NHIỆT ĐỘ CAO GÂY TỔN THƯƠNG NHƯ THẾ NÀO?

Chấn thương nhiệt là lý do phổ biến nhất gây ra tác hại từ việc uống đồ nóng. Khi thức uống quá nóng đi qua, lớp niêm mạc mỏng manh của thực quản có thể bị tổn thương. Tình trạng này, về lâu dài, làm tăng khả năng các tế bào bị kích thích, biến đổi bất thường và dẫn đến nguy cơ ung thư.

Các nghiên cứu hiện đại trên động vật cũng ủng hộ giả thuyết này. Trong một thí nghiệm, chuột uống nước ở nhiệt độ 70°C xuất hiện tổn thương tiền ung thư nhiều hơn so với nhóm uống nước ở nhiệt độ thấp hơn. Một giả thuyết khác cho rằng nhiệt độ cao có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ của thực quản, khiến cơ quan này dễ bị tổn thương bởi axit dạ dày trào ngược, từ đó hình thành “vòng xoắn” tổn thương kéo dài theo năm tháng.

KHÔNG CHỈ NHIỆT ĐỘ, MÀ CÁC CÁCH UỐNG CŨNG ẢNH HƯỞNG

Thói quen uống đồ nóng còn phụ thuộc nhiều vào cách thức thưởng thức. Một nghiên cứu trực tiếp đo nhiệt độ trong thực quản khi người tham gia uống cà phê cho thấy, kích cỡ ngụm uống đóng vai trò quan trọng. Như vậy, một ngụm lớn khoảng 20 ml tại 65°C có thể làm nhiệt độ trong thực quản tăng tới 12°C—đủ để gây “sốc nhiệt” cục bộ. Trong khi đó, uống chậm, nhỏ thôi, và thậm chí thổi nhẹ hay pha thêm sữa, nước mát để giảm nhiệt độ sẽ giảm thiểu rủi ro này.

Nhiều quán cà phê, đặc biệt những nơi phục vụ đồ mang đi, thường pha chế trong khoảng 85–90°C để giữ đồ uống luôn nóng khi đến tay khách. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng mức nhiệt tối ưu để đảm bảo an toàn mà vẫn giữ được hương vị là khoảng 57,8°C. Mức này vừa đủ để thưởng thức hương vị trọn vẹn, vừa giảm đáng kể nguy cơ tổn thương thực quản.

KHUYẾN NGHỊ TỪ CHUYÊN GIA

Các bác sĩ tiêu hóa khuyên người dùng cần điều chỉnh thói quen để đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Một số biện pháp đơn giản có thể kể đến như chờ khoảng 5 phút sau khi pha để nhiệt độ giảm 10–15°C, mở nắp cốc để tăng tốc độ tản nhiệt, khuấy hoặc thổi nhẹ, thêm sữa hay nước mát để làm mát đồ uống trước khi uống.

Quan trọng nhất là không nên uống quá nhanh, quá nhiều trong một lần, đặc biệt khi đồ uống còn đang bốc khói. Thay vì bỏ hẳn thói quen thưởng thức đồ nóng, hãy chủ động điều chỉnh cách uống, kiên nhẫn chờ đồ nguội bớt, để vừa giữ trọn hương vị, vừa bảo vệ thực quản khỏi những tổn thương lâu dài.