Pháp luật mới giúp ngăn chặn hành vi ép con học quá mức nhưng làm thế nào để cha mẹ đồng hành đúng cách và hiệu quả?

QUY ĐỊNH XỬ PHẠT VỚI HÀNH VI ÉP CON HỌC QUÁ SỨC TRONG NGHỊ ĐỊNH SỐ 282

Từ ngày 15 tháng 12 năm 2025, nghị định số 282 chính thức có hiệu lực, đưa ra quy định về chế tài xử lý các hành vi thúc ép, bạo lực trong dạy và học tại gia đình. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn cho các phụ huynh: đâu là cách giúp con tiến bộ hiệu quả, hợp pháp mà không đẩy con vào tình trạng căng thẳng quá mức do áp lực từ chính người thân?

Chúng ta cần tỉnh táo trong việc phân định giữa sự hỗ trợ tích cực và thái độ ép buộc. Một môi trường an toàn, tôn trọng sẽ giúp trẻ phát triển bền vững về tinh thần và nhân cách hơn là môi trường đầy sợ hãi và áp lực. Mặc dù thành tích học tập có thể tăng trong ngắn hạn nhờ sợ hãi, nhưng sự sáng tạo, khả năng tự kiểm soát cảm xúc và sức đề kháng tâm lý lại bị ảnh hưởng nghiêm trọng về lâu dài. Pháp luật can thiệp bằng chế tài hành chính nhằm ngăn chặn hành vi bạo hành, chứ không phủ nhận trách nhiệm của cha mẹ trong việc nuôi dạy con một cách tử tế và nhân văn.

Ở nhiều trường tiểu học, phụ huynh cũng đã có những hành động để đồng hành cùng con, như vào lớp ngày đầu tiên để giúp con dễ dàng thích nghi hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải bắt đầu từ chính câu hỏi: “Con đang mạnh ở đâu?”, “Con đang gặp khó khăn ở chỗ nào?”. Mục tiêu không chỉ là lớp học thắng điểm hay đạt thành tích, mà là sự tiến bộ bền vững, cảm giác tự tin và vui vẻ trong quá trình học tập.

KỶ LUẬT KHÔNG BẠO LỰC, HỌC HỎI NHÂN VĂN

Thay vì sử dụng đòn roi hay la mắng, các cha mẹ nên xây dựng kỷ luật dựa trên nguyên tắc nhân văn. Hãy đặt câu hỏi để hiểu trẻ, như “Con thấy khó nhất chỗ nào?”, rồi cùng con tháo gỡ những vấn đề đó. Phương pháp này không chỉ giúp trẻ nhận thức rõ hơn về bản thân mà còn xây dựng được ý thức tự giác, trách nhiệm. Kỷ luật cần phù hợp về thời lượng, xen kẽ vận động, nghỉ ngơi, nhằm phát triển toàn diện cho trẻ, chứ không biến trẻ thành máy luyện đề.

Chia sẻ từ các phụ huynh, nhiều người lo ngại rằng không thúc ép sẽ khiến con trôi dạt, nhưng thực chất, kỷ luật rõ ràng, công bằng, nhất quán mới giúp trẻ hiểu và có trách nhiệm mà không cần đòn roi. Khi cha mẹ tôn trọng thời gian, giữ lời hứa, dành thời gian đọc sách cùng con và quan tâm bài vở một cách đúng mức, trẻ sẽ tự học được cách quản lý thời gian, đặt mục tiêu và nhìn nhận thành công qua nỗ lực của chính mình.

TẠO MÔI TRƯỜNG GỒM TAY VÀ TÔN VINH HÀNH TRÌNH TIẾN BỘ

Trong cộng đồng, nhà trường và xã hội cần chung tay hỗ trợ gia đình. Các cơ sở giáo dục nên có dịch vụ tham vấn tâm lý, giáo viên được tập huấn để nhận biết dấu hiệu căng thẳng, stress và phối hợp với phụ huynh để hỗ trợ kịp thời, ngăn chặn các hành vi bạo lực, ép học quá mức.

Về phương diện truyền thông, cần giảm thiểu các tôn vinh dựa trên thành tích quá cao, mà hướng tới việc ghi nhận hành trình tiến bộ, sự tử tế của trẻ. Đồng thời, phổ biến các kỹ năng làm cha mẹ dựa trên bằng chứng khoa học, giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về cách nuôi dạy con không bạo lực, tổ chức các buổi chuyên đề về giáo dục tích cực, sức khỏe tâm thần vị thành niên cũng mang lại lợi ích lớn, không tốn kém.

LỢI ÍCH CỦA TRẺ VƯỢT TRỘI TỪ SỰ TỪ TẾ

Lấy cảm hứng từ các quốc gia phát triển, nơi đặt lợi ích tốt nhất của trẻ lên hàng đầu dựa trên Công ước quyền trẻ em, trẻ em được bảo vệ khỏi mọi hình thức bạo lực, có quyền tự do bày tỏ ý kiến, chơi đùa và phát triển toàn diện. Trong thực tế, hành vi ép học quá mức khiến sức khỏe thể chất, tinh thần của trẻ bị tổn thương, xâm phạm quyền bình đẳng của trẻ trong cuộc sống.

Khi cha mẹ đồng hành trong sự thấu hiểu, trẻ sẽ cảm thấy an tâm, tự tin hơn trong việc học, vui chơi và phát triển nhân cách. Những quốc gia như Phần Lan đã thiết kế chương trình giáo dục hướng tới năng lực tự chủ, không chạy theo số giờ học hay bài tập quá tải. Thậm chí nhiều nước đã có quy định hạn chế các hình thức bạo lực tinh thần trong dạy con, như Vương quốc Anh, nơi kỳ vọng không phù hợp và tước đi quyền nghỉ ngơi của trẻ đều bị xem là hành vi gây tổn hại về tinh thần.

Dựa trên khung pháp luật hiện hành của Việt Nam, quyền của trẻ được bảo vệ rõ ràng với các điều khoản cấm bạo lực trong gia đình. Nghị định số 282 còn có chế tài xử phạt hành chính nhằm răn đe, nhưng quan trọng hơn là thay đổi tư duy và hành vi hàng ngày của cha mẹ, thầy cô và cộng đồng. Tuyên truyền, hỗ trợ và nâng cao nhận thức sẽ giúp các gia đình bớt gánh nặng, giảm áp lực thành tích, tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh, nhân văn.

Nghị định số 282 không phải để bắt lỗi, mà để nhắc nhở các cha mẹ rằng trong quá trình nuôi dạy con, sự an toàn và nhân phẩm của trẻ luôn phải đặt lên hàng đầu. Phạt chỉ là biện pháp cuối cùng, còn việc xây dựng một môi trường giáo dục thân thiện, yêu thương mới là trách nhiệm của mỗi gia đình. Trong từng ngày, hành động nhỏ, tâm huyết của cha mẹ chính là yếu tố quyết định sự thành công của con trẻ và sự phát triển bền vững của xã hội.