Chấp Nhận Ly Thân Là Gì Và Vì Sao Luật Chưa Thống Nhất Quan Điểm?

Trong báo cáo tổng kết thi hành luật Hôn nhân và gia đình, Bộ Tư pháp cho biết, hiện tượng ly thân ngày càng phổ biến trong xã hội, nhưng đến nay vẫn chưa được pháp luật chính thức công nhận như một chế định pháp lý độc lập. Ly thân được xem như giai đoạn tạm thời của hôn nhân, giúp các bên cân nhắc khả năng đoàn tụ hoặc tiến tới ly hôn. Thực tế, chính quyền tòa án đã đề xuất nhiều biện pháp nhằm xử lý tình huống này, trong đó có ý tưởng cho phép ly hôn nếu vợ chồng sống ly thân hơn 3 năm mà không thể hòa hợp.

KHI NÀO CÓ THỂ XEM XÉT CHO LY HÔN?

Theo Bộ Tư pháp, tình trạng ly thân kéo dài dẫn đến nhiều hệ lụy pháp lý, như việc duy trì nghĩa vụ và cơ chế về tài sản, quyền nuôi dưỡng con của vợ chồng đều gặp khó khăn. Khi vợ chồng sống ly thân trong thời gian dài, tài sản hình thành trong khoảng thời gian này do từng bên tự tạo lập nhưng vẫn bị coi là tài sản chung trong mắt pháp luật do chưa chấm dứt ly hôn chính thức, khiến cho việc phân chia tài sản trở nên phức tạp và không phản ánh đúng công sức đóng góp của mỗi người.

Trong lĩnh vực nghĩa vụ hỗ trợ, khi vợ hoặc chồng là người trực tiếp nuôi con gặp khó khăn về kinh tế và yêu cầu cấp dưỡng, pháp luật hiện hành chỉ xem xét trong phạm vi vụ án ly hôn chính thức, dẫn đến việc cấp dưỡng không thể thực thi một cách linh hoạt cho những người đang sống ly thân mà chưa ly hôn.

Đề xuất mới của TAND tối cao cho rằng, nếu vợ chồng đã sống ly thân hơn 3 năm mà vẫn không thể đoàn tụ, tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn mà không cần xem xét, đánh giá sâu về tình trạng thực tế của mối quan hệ.

Ý KIẾN ĐA DẠNG VỀ VIỆC ĐỀ XUẤT LUẬT HÓA VIỆC LY THÂN

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, thuộc Đoàn luật sư TP. Hà Nội, ủng hộ đề xuất của TAND tối cao. Ông nhấn mạnh rằng, thực tiễn đã xảy ra hiện tượng nhiều cặp vợ chồng sống ly thân trong thời gian dài rồi mới xin ly hôn. Việc quy định rõ ràng chế định ly thân trong luật sẽ giúp quá trình xử lý hồ sơ dễ dàng hơn và giảm thiểu tranh chấp không cần thiết. Tuy nhiên, ông cũng đề nghị cần có quy định cụ thể về điều kiện, quy trình, người có thẩm quyền quyết định cũng như các hệ quả pháp lý liên quan đến tài sản, con cái nhằm tránh lợi dụng hoặc gây hiểu lầm.

Trong nhiều lần sửa đổi luật Hôn nhân và gia đình, đề xuất quy định ly thân là căn cứ để ly hôn đã từng được bàn luận, nhưng vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều. Một số cho rằng ly thân giúp vợ chồng có thêm thời gian suy nghĩ, giảm xung đột và đơn giản hóa thủ tục ly hôn sau này. Ngược lại, người khác lo ngại rằng quy định này có thể dùng để trốn tránh trách nhiệm hoặc biến ly thân thành một hình thức “hôn nhân treo” mà không thực sự giải quyết vấn đề.

NHỮNG NGHI ÅN VÀ THÁCH THỨC

Việc công nhận chế định ly thân mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra những lo ngại về mặt pháp lý và thực tiễn. Nhiều ý kiến cho rằng, ly thân chỉ nên xem như một trạng thái tạm thời, còn việc chính thức công nhận sẽ cần quy định chặt chẽ để tránh lạm dụng, bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em. Nếu không kiểm soát tốt, khả năng các cặp đôi sống tách rời kéo dài, làm giảm nỗ lực hàn gắn gia đình, và gây ra các tình huống pháp lý phức tạp, kéo dài thủ tục hành chính, làm rõ ràng hơn về quan hệ hôn nhân hay không.

Chuyên gia pháp luật và các nhà hoạt động xã hội đều thống nhất rằng, việc cân nhắc các quy định về ly thân cần phải dựa trên thực tiễn, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan và phù hợp với nguyện vọng của xã hội.