Chính sách mới về công dân số: Định hình lại quyền lợi và nghĩa vụ trong kỷ nguyên số

Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 – Bộ Công an) đã công bố dự thảo Nghị quyết nhằm thúc đẩy phát triển công dân số, tạo ra cơ chế mới để người dân và doanh nghiệp có thể tham gia tích cực vào chuyển đổi số quốc gia. Dự thảo này, do Bộ Công an xây dựng và trình Chính phủ, hướng tới mục tiêu biến công dân trở thành trung tâm của các nền tảng số, góp phần thúc đẩy phát triển chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Dự thảo khẳng định rằng việc phát triển công dân số không làm giảm quyền lợi hợp pháp của người dân. Ngược lại, đây là bước tiến nhằm bảo vệ và cụ thể hóa các quyền con người, phù hợp với Hiến pháp và pháp luật hiện hành. Các công dân số tích cực sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu đãi, như miễn phí các thủ tục hành chính thiết yếu, giảm các loại thuế và phí liên quan.

Chủ trương của C06 nhấn mạnh rằng, trong quá trình xây dựng nghị quyết, họ tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, không hạn chế hay giảm quyền của họ. Thay vào đó, nghị quyết này nhằm tạo ra các hành lang pháp lý phù hợp để người dân có thể sống, làm việc an toàn và hiệu quả trong môi trường số.

Theo dự thảo, “công dân số” là cá nhân có tài khoản định danh điện tử và năng lực số để tham gia các hoạt động xã hội, công việc, học tập trên nền tảng số một cách trách nhiệm và tuân thủ pháp luật. Người dân sẽ được phân loại dựa trên mức độ tích cực tham gia của họ trên môi trường số, qua đó nhận các ưu đãi phù hợp.

Ứng dụng VNeID là phần mặt trận trung tâm của chính sách này, dự kiến tích hợp nhiều tiện ích như ví điện tử, kênh thanh toán, chi trả an sinh xã hội, và cung cấp chữ ký số cá nhân miễn phí để thực hiện các thủ tục dân sự. Dự thảo còn đề xuất cơ chế ghi nhận mức độ tích cực của công dân qua các hoạt động tương tác, góp ý, khảo sát, phản ánh kiến nghị hay sử dụng dịch vụ số, từ đó thưởng điểm thưởng có thể quy đổi thành chính sách miễn giảm thuế và phí.

Việc trở thành công dân số đòi hỏi người dân phải hoàn tất đăng ký tài khoản định danh điện tử trên VNeID, có khả năng sử dụng các dịch vụ công và dịch vụ số an toàn, có trách nhiệm và tuân thủ pháp luật. Khi đạt đủ 350 điểm, người dân sẽ được phân loại là công dân số tích cực; từ 100 đến 349 điểm là công dân số cơ bản; dưới 100 điểm hiện chưa có xếp hạng chính thức.

Dự thảo cũng đề xuất các hoạt động như góp ý dự thảo pháp luật, tương tác với đại biểu Quốc hội hoặc tham gia các khảo sát của cơ quan nhà nước để tích lũy điểm. Chính sách này nhằm khuyến khích người dân chủ động tham gia vào quá trình xây dựng và hoàn thiện môi trường số, đồng thời tạo điều kiện để họ hưởng lợi nhiều hơn từ các dịch vụ số hoá.

Thông qua các nội dung này, dự thảo Nghị quyết về phát triển công dân số thể hiện rõ định hướng gắn kết quyền lợi, nghĩa vụ của người dân trong kỷ nguyên số, đồng thời mở ra một hành lang pháp lý mới phù hợp hơn với xu thế chuyển đổi số quốc gia.