Chất lượng giáo dục Việt Nam: Đang đứng trước những thách thức và cơ hội cải tổ toàn diện

Sáng 25.11, tại kỳ họp của Quốc hội, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi về chủ trương đầu tư cho hai chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có các nội dung quan trọng về hiện đại hóa và nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo giai đoạn 2026-2035.

ĐẠI BIỂU VỀ VẤN ĐỀ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

Đại biểu Nguyễn Quốc Hận (Cà Mau) tỏ rõ trăn trở về chất lượng giáo dục đại học hiện nay. Ông nhấn mạnh thời gian qua, mặc dù có nhiều điểm tích cực, song nhiều vấn đề vẫn tồn tại, đặc biệt là chất lượng đầu ra không đồng bộ.

Ông phản ánh: khi chủ trương mở các trường đại học tư thục nở rộ, chỉ tiêu tuyển sinh liên tục giảm, dẫn đến đầu vào sinh viên chưa đảm bảo yêu cầu. Thực tế, không ít sinh viên tốt nghiệp chỉ có bằng cấp, không thể xin được việc phù hợp, thậm chí phải đi làm những công việc như chạy xe ôm, giao hàng hoặc phục vụ.

Vị đại biểu đề xuất, trong chương trình mục tiêu quốc gia mới, cần tính toán lại về số lượng và chất lượng đào tạo, tránh tình trạng tràn lan, thiếu chuẩn mực. Đồng thời, ông cũng lưu ý đến việc phát triển sau đại học khi số lượng tiến sĩ đã vượt quá yêu cầu, trong khi chất lượng nghiên cứu khoa học vẫn còn nhiều bất cập.

Ông còn đặt câu hỏi về thực trạng đào tạo tiến sĩ trong các ngành, lĩnh vực mà theo ông, hiện tượng này gây ra một số phản ánh không phù hợp với chuẩn quốc tế, đòi hỏi phải có chính sách điều chỉnh phù hợp.

ĐẠI BIỂU ĐINH NGỌC MINH VỀ VẤN ĐỀ ĐÀO TẠO THỰC NGHIỆM

Chủ đề thực tế trong đào tạo đại học cũng nhận được sự quan tâm của đại biểu Đinh Ngọc Minh (Cà Mau). Ông bày tỏ lo ngại về tình trạng dạy lý thuyết suông, lý thuyết rập khuôn thiếu gắn kết thực tiễn.

Ông Minh dẫn chứng, có những giảng viên giảng dạy suốt đời chỉ dựa trên một số tài liệu cố định, thiếu sự đổi mới và thực hành. Ông nhấn mạnh mô hình giảng dạy của các quốc gia như Mỹ, nơi sinh viên được thực tập, làm việc tại doanh nghiệp ít nhất một năm trước khi trở lại giảng đường, góp phần nâng cao kỹ năng thực tiễn.

Vị đại biểu đề nghị nên quy hoạch lại các trường đại học, theo hướng giữ lại các cơ sở lớn từ trước 1975 và phân bố đều trên toàn quốc để giảm tải cho các trung tâm lớn như Hà Nội hay TP.HCM. Điều này giúp sinh viên có điều kiện học tập tốt hơn, đời sống thuận tiện hơn.

XÂY DỰNG TIÊU CHUẨN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ

Phó thủ tướng thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, từ khi đổi mới đến nay, nền giáo dục Việt Nam đã có bước tiến rõ rệt, nhưng còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ như thiếu thực tiễn, chất lượng yếu, thiếu liên kết với nhu cầu xã hội.

Trong chỉ đạo mới, Bộ Chính trị đã ban hành nghị quyết phát triển giáo dục hướng tới các trường đại học đứng trong top đầu thế giới, chú trọng tiếng Anh và kỹ năng mềm, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn, tiêu chí của các trường đại học, dựa trên các chuẩn quốc tế.

Phó thủ tướng cũng nhấn mạnh việc xây dựng lại hệ thống tiêu chuẩn cho các trường, bao gồm số lượng giáo sư, tiến sĩ, nội dung đào tạo nhằm đảm bảo đạt chuẩn quốc tế. Các trường không đạt tiêu chuẩn sẽ tự sáp nhập hoặc giải thể nhằm nâng cao chất lượng tổng thể. Những trường không chuyên nghiệp trong đào tạo các lĩnh vực cụ thể, như luật hay y dược, sẽ bị hạn chế việc cấp bằng hoặc đào tạo mới.

Về đào tạo sau đại học, ông chỉ rõ tình trạng một số giáo sư ghi danh nhiều trường nhưng không tham gia giảng dạy, gây lãng phí nguồn lực và thiếu thực chất. Chính sách sẽ hướng đến sắp xếp lại tiêu chuẩn, hạn chế tình trạng “đánh trống ghi tên” để đảm bảo chất lượng.

Chung quy, các chủ trương này đều hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh của giáo dục Việt Nam, tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của thị trường trong và ngoài nước và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.