Chính phủ đề xuất các chính sách đột phá nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong quản lý đất đai

Trong chiều ngày 18.11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Trần Đức Thắng đã thay mặt Thủ tướng Chính phủ trình dự thảo nghị quyết nhằm điều chỉnh một số cơ chế, chính sách liên quan đến việc thi hành luật Đất đai 2024. Đây là bước đi nhằm giải quyết những khó khăn, vướng mắc tồn đọng kéo dài trong quá trình thực thi luật, đặc biệt sau hơn một năm triển khai.

Bản dự thảo đề xuất bổ sung ba trường hợp Nhà nước có thể thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Cụ thể, gồm các dự án thuộc khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế; dự án sử dụng đất dựa trên thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hết thời hạn hoặc đã hết thời gian gia hạn nhưng vẫn còn diện tích đất chưa được thu hồi; cùng trường hợp tạo quỹ đất để thanh toán các dự án theo hợp đồng xây dựng – chuyển giao (hợp đồng BT), nhằm giữ đất để cho thuê và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngoài ra, chính sách về bảng giá đất cũng được chỉnh sửa nhằm xây dựng theo loại đất, khu vực và vị trí. Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh sẽ có quyền quyết định, công bố và áp dụng bảng giá đất bắt đầu từ ngày 1.1.2026. Đồng thời, các cơ quan có thẩm quyền cần ban hành đầy đủ căn cứ để xác định các khoản phí liên quan đến đất đai chậm nhất đến đầu tháng 7.2026. Trong khi đó, việc xác định giá đất cụ thể theo quy định của luật Đất đai sẽ phù hợp phần lớn các trường hợp khi chưa có sẵn bảng giá.

Cơ chế điều chỉnh giá đất hàng năm cũng đã được đề xuất, trong đó Ủy ban Nhân dân các tỉnh quyết định hệ số điều chỉnh bắt đầu từ ngày 1.1 hàng năm, và có thể sửa đổi trong năm hoặc theo từng khu vực cụ thể nếu cần thiết.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cùng nhiều ý kiến đánh giá đề xuất này là cần thiết để tháo gỡ “điểm nghẽn” trong thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội dựa trên thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất. Việc này giúp nhà đầu tư dễ dàng đàm phán và thực hiện dự án đúng tiến độ, nhất là khi gặp khó khăn trong quá trình giải phóng mặt bằng.

Tuy nhiên, các ý kiến cũng nhấn mạnh cần làm rõ hơn về tỷ lệ diện tích và sự đồng thuận của người dân trước khi thực hiện thu hồi đất. Cũng cần có quy định hài hòa lợi ích giữa các bên, đặc biệt trong xác định giá bồi thường để tránh phát sinh khiếu nại, kiện cáo. Bảng giá đất hiện nay thường thấp hơn giá thị trường, do đó cần quy định rõ ràng về nguyên tắc tính bồi thường dựa trên giá thị trường để đảm bảo công bằng.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị rà soát các quy định chuyển tiếp để tránh vướng mắc trong quá trình áp dụng bảng giá đất và giá đất cụ thể theo quy định hiện hành, nhằm hướng tới thị trường bất động sản minh bạch, công bằng và phát triển bền vững trong thời gian tới.