YẾU TỐ THUỐC LỬA CỦA THIÊN TAI BẤT THƯỜNG NĂM 2025: HỒI CHUÔNG CẢNH BÁO VỀ Biến Đổi Khí Hậu

NĂM 2025: MỘT NĂM KHẮC NGHIỆT VỚI NHỮNG CÁI NHÌN PHẢI ĐÁNG LO NGẠI

Năm 2025 đã trở thành một trong những năm ghi nhận nhiều sự kiện thiên tai bất thường và cực đoan nhất trong lịch sử khí tượng thế giới và Việt Nam. Theo đánh giá của Tổ chức Khí tượng Thế giới, các kỷ lục về nhiệt độ, bão lớn và mưa lũ dữ dội đều bị phá vỡ, phản ánh rõ nét xu hướng biến đổi khí hậu toàn cầu.

Nhiệt độ cao kỷ lục trên diện rộng, xuất hiện những ngày liên tiếp có nhiệt độ cực đại trên 48°C tại nhiều nơi, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho sinh hoạt và sản xuất. Năm 2025 còn ghi nhận 10 cơn bão lớn cấp 3 trở lên, vượt xa các con số từng thiết lập trước đó. Đặc biệt, siêu bão Phượng Hoàng ở Tây Bắc Thái Bình Dương từ cấp 1 đã tăng lên cấp 5 chỉ trong vòng 24 giờ, chứng tỏ tốc độ gia tăng cường độ của các cơn bão ngày càng nhanh và dữ dội hơn.

Cảnh báo rõ ràng từ các chuyên gia cho thấy các đợt lũ lụt, sạt lở đất liên tiếp xảy ra, gây thiệt hại nặng nề tại nhiều khu vực trên thế giới và trong đó có Việt Nam. Indonesia, Pakistan và các quốc gia Đông Nam Á đều chứng kiến các trận thiên tai chết chóc, kéo theo hàng trăm người thiệt mạng. Tại Việt Nam, trạm Bạch Mã đã ghi nhận lượng mưa cực đoan lên tới hơn 1.700mm trong 24 giờ, là một trong những trận mưa lớn nhất từng được ghi nhận trên thế giới.

NỔI BẬT VỚI NHỮNG KỶ LỤC VỀ BÃO VÀ MƯA LŨ

Đến hết tháng 11, năm 2025 ghi nhận 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, nhiều hơn mọi năm trong vòng hơn 60 năm quan trắc. Trong đó, cơn bão số 1 (Wutip) xuất hiện lần đầu tiên trong tháng 6 sau hơn 40 năm, còn cơn bão số 9 (Ragasa) đạt sức gió mạnh nhất khu vực từ trước đến nay. Thậm chí, một đợt áp thấp nhiệt đới di chuyển từ Ấn Độ Dương qua thềm lục địa Đông Nam Á, phản ánh những biến đổi chưa từng thấy trong hành trình các cơn bão.

Lũ lụt năm nay cũng nghiêm trọng chưa từng có, nhiều con sông vượt mức lịch sử, trong đó có các sông chủ chốt như sông Cầu, sông Thương, sông Bằng Giang, sông Mã, sông Cả, sông Vu Gia-Thu Bôn… Nghiên cứu chỉ rõ đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy quy luật lũ thường lệ đang thay đổi, phản ánh xu hướng biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan.

Dẫn lời Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn, ông Hoàng Đức Cường, cho biết: “Tình hình bão và lũ lụt năm nay ở Việt Nam và toàn cầu là lời cảnh báo rõ ràng về những thay đổi trong quy luật khí hậu, phản ánh xu hướng thời tiết khó lường, biến đổi ngày càng khắt nghiệt do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.”

DỰ BÁO VÀ XU HƯỚNG TĂNG CƯỜNG THIÊN TAI ĐẾN ĐẦU NĂM 2026

Các chuyên gia dự báo từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, cuối năm 2025 và đầu năm 2026, trạng thái ENSO có khả năng duy trì ở mức La Nina, sau đó sẽ chuyển về trung tính trong khoảng tháng 3-5/2026. Trong tháng 12/2025, dự kiến xuất hiện từ 1 đến 2 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, nhưng từ đầu năm 2026 trở đi, khả năng hoạt động của bão giảm dần.

Hiện tại, áp thấp nhiệt đới đang tồn tại phía đông của miền Trung Philippines, có khả năng mạnh lên thành bão số 16 khi vượt qua khu vực này vào ngày 6-7/12. Đợt gió mạnh này có khả năng gây mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất tại các tỉnh miền Trung và Nam Trung Bộ. Trong tháng 12/2025, nguy cơ xuất hiện các đợt mưa lớn kéo dài tại miền Trung, đặc biệt là từ Quảng Trị đến Khánh Hòa. Không khí lạnh sẽ tiếp tục hoạt động mạnh, gây rét đậm, rét hại trong tháng 12/2025 đến tháng 2/2026.

Các khu vực phía Nam, gồm Đồng Nai, Bình Thuận, Tây Nam Bộ dự kiến sẽ chứng kiến các đợt nắng nóng gay gắt vào khoảng đầu năm 2026, trong khi miền Bắc có thể xuất hiện rét đậm kéo dài. Các nhà khí tượng cảnh báo rõ ràng rằng các hiện tượng cực đoan như nắng nóng, mưa lớn và lũ lụt đều có khả năng xảy ra trong thời gian tới, là hệ quả của những biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét và khó lường.

Hàm ý của những dự báo này chính là lời nhắc nhở cấp bách về cần có các biện pháp ứng phó phù hợp, nâng cao khả năng thích nghi của các cộng đồng trước những diễn biến thời tiết ngày càng dữ dội hơn trong tương lai.