TP.HCM GẶP KHÓ KHĂN VỀ VIỆC CỔ PHẦN HÓA DO DẪN ĐẾN VẤN ĐỀ ĐẤT CÔNG

Trong những ngày gần đây, báo Thanh niên online ngày 2.11.2025 đã đưa tin về tình trạng hơn 1.000 doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa tại TP.HCM đang gặp phải bí bách lớn liên quan đến đất đai. Các doanh nghiệp này bị “tắc” trong quá trình cổ phần hóa do liên quan đến nguồn gốc đất do Nhà nước quản lý trước đó, đặc biệt là các thủ tục liên quan đến quyền sử dụng đất, chuyển đổi mục đích sử dụng, gia hạn quyền sử dụng đất vẫn chưa rõ ràng, gây cản trở đáng kể trong việc khai thác hiệu quả quỹ đất.

Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo vấn đề này trước ngày 9.11.2025, nhằm có hướng xử lý phù hợp. Văn phòng Chính phủ đã có thông báo gửi Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường để thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng.

Theo Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), nguyên nhân chính của tình trạng này bắt nguồn từ những vướng mắc trong các thủ tục về đất đai của các doanh nghiệp cổ phần hóa chưa có quy định rõ ràng, thống nhất trong pháp luật. Nhiều quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn dẫn đến khó khăn trong việc gia hạn sử dụng đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất của các doanh nghiệp này.

Phần lớn các khu đất liên quan hiện vẫn chưa được khai thác hiệu quả, chủ yếu do không phù hợp với quy hoạch hoặc quyền sử dụng đất chưa rõ ràng. Thực tế này dẫn đến tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai, nhất là trong bối cảnh luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn vẫn chưa có quy định cụ thể, gây bối rối cho địa phương trong quá trình giải quyết.

Nhiều khu đất của doanh nghiệp cổ phần hóa gặp khó khăn trong việc chuyển đổi mục đích hoặc điều chỉnh quy hoạch do mục đích sử dụng không còn phù hợp, dẫn đến không thể khai thác theo phương án ban đầu. Một số ý kiến đề xuất việc đất công phải được thu hồi để bán đấu giá, đồng thời mọi hoạt động liên quan đến sử dụng đất của doanh nghiệp cổ phần hóa đều phải dựa trên quy hoạch, có nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất nhằm đảm bảo nguồn thu ngân sách và tránh thất thoát tài sản công.

Việc đề xuất thêm quy định này trong dự thảo Nghị quyết nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho cán bộ, công chức, viên chức trong giải quyết các thủ tục đất đai. Điều này không chỉ khơi thông nguồn lực đất đai để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội mà còn giúp giải quyết dứt điểm các tồn đọng về sử dụng đất, chuyển mục đích đất của các doanh nghiệp cổ phần hóa trong giai đoạn 2007-2021. Đồng thời, cơ chế này còn góp phần thúc đẩy truy thu các nghĩa vụ tài chính hợp lý, hạn chế việc xí phần đất công không qua đấu giá, đấu thầu, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các doanh nghiệp đã và đang sử dụng đất đúng quy hoạch.

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xử lý những vướng mắc này nhằm thúc đẩy mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời bảo đảm nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế, xã hội của TP.HCM và cả nước.