PHA THÁCH ĐỘI NGŨ PHÁP LÝ VỀ CHUYỂN GIÁ VÀ SỰ THẦN THÁNH CỦA BÁO CHÍ TRONG CUỘC CHIẾN MINH BẠCH VÀ CÔNG BẰNG

Trong bối cảnh các hoạt động của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam thường bị che giấu, báo Thanh Niên đã nổi bật như một người tiên phong trong việc khai phá các chiêu trò chuyển giá tinh vi của các tập đoàn FDI, góp phần xây dựng khung pháp lý mạnh mẽ hơn và tạo tiền đề cho sự phát triển của một môi trường kinh doanh minh bạch.

THEO DẤU VỤ METRO: MỘT GIAN LẬN BÁN ĐẤT VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRÊN MỘT TẬP ĐOÀN LỚN NHẤT VIỆT NAM

Hơn hai thập kỷ trước, tập đoàn bán buôn METRO của Đức đã mở rộng mạnh mẽ tại Việt Nam. Với mô hình bán sỉ, giá cả cạnh tranh và thẻ mua hàng đặc thù, METRO đã nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường và trở thành tập đoàn FDI lớn nhất trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, đằng sau câu chuyện thành công đó là những khoản lỗ triền miên, báo lỗ đến 11 năm trong tổng số 12 năm hoạt động, gây nhiều nghi vấn về chiến lược kinh doanh và chuyển giá của tập đoàn này.

Tháng 9/2014, tin tức về việc METRO bán toàn bộ công ty cho một tập đoàn bán lẻ của Thái Lan với giá trị khủng bắt đầu xuất hiện trên các tờ báo quốc tế. Tập đoàn này đã rút khỏi thị trường VN một cách âm thầm, gây ra hàng loạt câu hỏi về lý do và quy trình chuyển nhượng.

BÁO CHÍ DÁM ĐIỀU TRA, HIỆP ĐỊNH KHÓ XÓA TAN

Loạt bài của Thanh Niên đã lần theo dấu vết của phi vụ này, thu thập chứng cứ và phân tích kỹ lưỡng các điểm bất thường như việc METRO tận dụng chính sách ưu đãi giảm thuế, mở rộng hệ thống siêu thị ở các vị trí đắc địa, đồng thời bán với giá gấp gần 12 lần vốn đầu tư ban đầu dù liên tục báo lỗ. Các kết quả khảo sát cho thấy đa số các cơ quan quản lý đều không biết về thương vụ này, chỉ có duy nhất một doanh nghiệp có thông tin nhưng đã bị gạt ra khỏi quá trình mua bán.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhận định: “METRO bán với giá cao nhưng họ có quá trình không nộp thuế, vậy có thể nào họ đơn giản bán đi mà không bị xem xét? Các quy định về chuyển nhượng của DN FDI cần phải được xem lại để tránh gây tác động tiêu cực cho nền kinh tế”.

NGÀNH THUẾ VAI TRÒ BẮT ĐẦU ĐIỀU TRA VỤ VIỆC CHUYỂN GIÁ

Chính loạt bài của báo đã thúc đẩy ngành thuế vào cuộc, tiến hành thanh kiểm tra toàn diện METRO VN. Tháng 4 năm 2015, kết quả kiểm tra đã làm rõ nhiều hành vi chuyển giá tinh vi, yêu cầu công ty điều chỉnh giảm lỗ và truy thu hơn 500 tỷ đồng. Đặc biệt, các khoản chi phí liên quan đến nhượng quyền, dự phòng giảm giá hàng tồn kho đều bị xác định là hành vi chuyển giá nhằm hợp thức hóa các khoản lợi nhuận ảo.

Theo lời của TS Vũ Quang Việt, nguyên Vụ trưởng Vụ Tài khoản quốc gia của Liên Hợp Quốc, việc kiểm tra các hoạt động chuyển giá là cực kỳ cần thiết để bảo vệ nền kinh tế và tránh các hình thức gian lận trốn thuế tinh vi. Những nỗ lực này đã tạo tiền đề cho các tập đoàn trong và ngoài nước phải tuân thủ đúng quy định, giảm thiểu các hoạt động bất hợp pháp trong dài hạn.

HÀNH TRÌNH ĐIỀU TRA VÀ CHIẾN DỊCH PHẢN ÁNH GẦN NHẤT

Chuyên gia Lê Đăng Doanh khẳng định rằng những phản ánh của báo chí, đặc biệt là loạt bài về METRO, đã góp phần giúp các cơ quan chức năng thu thập chứng cứ, từ đó đề ra các biện pháp xử lý phù hợp, tăng cường quản lý và kiểm soát hoạt động của các doanh nghiệp FDI. Ông cũng nhấn mạnh rằng, sau vụ án này, chính sách của Việt Nam đã ngày càng hoàn thiện hơn, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, đồng thời nâng cao hiệu quả chống chuyển giá.

Lời khuyên của ông dành cho báo chí và cộng đồng doanh nghiệp là hãy tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, thúc đẩy xã hội số và tạo ra một môi trường kinh doanh công khai, minh bạch hơn nữa — yếu tố cốt lõi để xây dựng đất nước tiến tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao trong tương lai.