GIÁ VÀNG TRONG NƯỚC ĐẮT ĐỎ KỶ LỤC, KHI NGUỒN CUNG HẸP HÒI VÀ KHÔNG CÓ ĐÁP ỨNG CẦU

Những ngày gần đây, giá vàng trong nước tiếp tục duy trì mức đắt đỏ chưa từng có, nổi bật so với giá thế giới. Thị trường vàng trong nước phản ánh rõ ràng sự lệch pha ngày càng nặng nề, khiến vàng trong nước cao hơn thế giới tới hơn 28 triệu đồng mỗi lượng, mức chênh lệch cao nhất trong hơn một thập kỷ. Dù giá vàng liên tục tăng cao, tình trạng mua bán vẫn rất chật vật, người dân phải chờ đợi dài hạn mới có cơ hội sở hữu vàng.

GIÁ VÀNG TRONG NƯỚC VÀ THẾ GIỚI: ĐỘNG THÁI KHÁC BIỆT

Ngày 21.3, các công ty kinh doanh vàng lớn như SJC, Bảo Tín Minh Châu, Doji đã giảm giá vàng miếng. SJC niêm yết 4,9 triệu đồng mỗi lượng, mua vào còn 168 triệu đồng, bán ra 171 triệu đồng. Tính từ mức giá đỉnh cuối tháng 1, giá vàng trong nước đã giảm hơn 20 triệu đồng/lượng, trong khi đó giá vàng thế giới cuối tuần này chỉ giảm 1.100 USD/ounce, tương ứng độ giảm 19,6%. Điều này khiến tốc độ giảm của vàng trong nước thấp hơn nhiều so với thế giới, đồng thời làm mức chênh lệch tăng vọt.

Một thực tế đáng chú ý là vàng trong nước đang đắt hơn thế giới tới mức chưa từng có, tạo ra lệch pha nghiêm trọng. Chính vì điều này, nhiều lần Ngân hàng Nhà nước phải can thiệp bằng các biện pháp bán vàng ra thị trường, nhằm kéo giảm mức chênh lệch. Trong quá khứ, khoảng 70 tấn vàng đã được bán ra qua đấu thầu trong giai đoạn 2013-2014 để điều chỉnh thị trường. Đến năm 2024, NHNN đã tái khởi động chiến dịch này khi giá trong nước cao hơn thế giới 20 triệu đồng/lượng, bán 13 tấn, giúp giảm chênh lệch còn 5 triệu đồng. Tuy nhiên, các biện pháp can thiệp này chưa duy trì lâu dài, vấn đề lệch pha vẫn tiếp diễn.

MỐI QUAN HỆ GIỮA GIÁ VÀNG TRONG NƯỚC VÀ NGUỒN CUNG

Trong giai đoạn 2016-2019, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới khá thấp, chỉ khoảng 1-3 triệu đồng/lượng, phản ánh thị trường ổn định, giá trong nước bám sát biến động quốc tế. Tuy nhiên, từ 2020 trở đi, sau tác động của đại dịch Covid-19 và xu hướng trú ẩn an toàn, khoảng cách này mở rộng từ 3 đến 12 triệu đồng, đặc biệt trong năm 2024-2025 có thời điểm lên đến 23 triệu đồng. Tình trạng “vàng 2 giá” ngày càng rõ nét rõ ràng khi giá trong nước không còn biến động đồng pha với thế giới.

Nguồn cung vàng trong dân đang bị đối diện với thực tế khan hiếm khi nhu cầu mua vào cao, trong khi các chính sách nhập khẩu vàng của Nhà nước vẫn còn nhiều hạn chế. Chính sách độc quyền trong suốt nhiều năm khiến nguồn vàng trong dân tích trữ ngày càng bị thu hẹp trong khi giá vẫn liên tục tăng.

CẦN PHÁT TRIỂN SÀN GIAO DỊCH VÀNG ĐỂ KHƠI THÔNG NGUỒN CẦU

Chính phủ, qua các cuộc họp và chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính, đã khẳng định tầm quan trọng của việc thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia nhằm tạo ra thị trường minh bạch, có cơ chế niêm yết giá tập trung, kiểm soát tốt hơn hoạt động đầu cơ, thao túng. Trong tháng 3, đề xuất thành lập sàn đã được thúc đẩy nhằm khai thác nguồn vốn trong dân, giúp giảm lệch pha giá và tăng nguồn cung trong nước.

Theo các chuyên gia, việc này không chỉ giúp huy động lượng vàng trong dân, vốn hiện tồn kho lớn nhưng đang bị hạn chế trong giao dịch, mà còn tạo cơ hội cho phát triển thị trường vàng bền vững, gắn kết thị trường trong nước và quốc tế.

Đề xuất về sàn vàng Việt Nam dựa trên các mô hình quốc tế nổi bật như Trung Quốc, nơi Sàn Giao dịch vàng Thượng Hải (SGE) hoạt động hiệu quả, vừa kiểm soát nguồn cung, thiết lập giá chuẩn, vừa quản lý nhập khẩu và phân phối vàng vật chất. Các sàn này còn đóng vai trò như trung gian trung tâm hoạt động theo nguyên tắc đấu giá tập trung, giảm các hoạt động đầu cơ ngầm, nâng cao tính minh bạch của thị trường.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ SÀN GIAO DỊCH VÀNG TRONG NƯỚC ĐI VÀO HOẠT ĐỘNG?

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, việc thành lập sàn vàng là giải pháp dài hạn khả thi để khai thác tối đa nguồn lực trong dân. Khi giá vàng trong nước cao hơn thế giới, phần lớn do cung cầu mất cân đối, nguồn cung hạn chế, cộng thêm dự trữ ngoại hối mỏng. Mở ra thị trường giao dịch rõ ràng, minh bạch, người dân dễ dàng đổi vàng vật chất lấy chứng chỉ vàng sẽ giúp cải thiện tình hình cung cầu và thị trường sẽ có thêm nguồn lực hỗ trợ phát triển kinh tế.

Nhiều ý kiến chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, các mô hình quốc tế như Trung Quốc đã chứng minh hiệu quả của sàn vàng có vai trò như một công cụ điều tiết, giúp điều chỉnh giá, hạn chế đầu cơ, đồng thời kích thích nguồn cung mới từ dân cư. Đặc biệt, sàn giao dịch vàng còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, nhà sản xuất vàng khai thác, xuất khẩu, dự trữ ngoại tệ, góp phần phát triển ngành vàng Việt Nam theo hướng bền vững.

NHỮNG THÁCH THỨC VÀ CƠ HỘI CỦA THỊ TRƯỜNG VÀNG VIỆT NAM

Mặc dù các kế hoạch xây dựng sàn vàng có khả năng thúc đẩy thị trường, dự báo rằng diễn biến giá dầu, lạm phát tăng và các yếu tố kinh tế thế giới sẽ còn nhiều thách thức. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc mở rộng nhập khẩu vàng, giảm lệch pha giá, phải cân nhắc kỹ để không ảnh hưởng tiêu cực tới dự trữ ngoại hối. Thực tế, nhu cầu vàng nội địa luôn cao nhưng nguồn cung hạn chế, cộng thêm các giới hạn pháp lý, khiến giá vàng trong nước luôn cao hơn thế giới.

Thành lập sàn vàng không chỉ đơn thuần nhằm mục đích thúc đẩy kinh doanh mà còn là cách để khai thác triệt để lượng vàng khổng lồ trong dân, chuyển đổi sang nguồn lực phát triển kinh tế. Điều kiện tiên quyết cho sự thành công của mô hình này chính là xây dựng chính sách rõ ràng, kiểm soát chặt chẽ thị trường, đồng thời đảm bảo nguồn cung phù hợp, minh bạch.

KHI NÀO SÀN GIAO DỊCH VÀNG TRONG NƯỚC SẼ ĐI VÀO HOẠT ĐỘNG?

Dưới sự chỉ đạo của chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, dự kiến cuối năm 2024 hoặc đầu năm 2025 sẽ là thời điểm sàn giao dịch vàng chính thức đi vào hoạt động. Việc này được kỳ vọng sẽ tạo bước tiến quan trọng, thúc đẩy thị trường vàng phát triển bền vững, giảm chênh lệch giá, đồng thời khai thác triệt để năng lực của lượng vàng trong dân.

Kết quả của quá trình này không chỉ là sự minh bạch của thị trường vàng, mà còn là bước đệm cho các hoạt động đầu tư, sản xuất và xuất khẩu vàng, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của ngành vàng Việt Nam trên trường quốc tế.