QUỐC HỘI XEM XÉT ĐỀ XUẤT BỎ CẦU CẦU CUNG CẤP PHIẾU LÝ LỊCH TƯ PHÁP SỐ 2

Sáng ngày 27.10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã lắng nghe tờ trình cũng như báo cáo thẩm tra về một số dự án luật, nổi bật trong đó là dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp. Một trong những nội dung được dư luận đặc biệt quan tâm là đề xuất không yêu cầu cá nhân cung cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2 trong các thủ tục hành chính.

Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình trình bày tờ trình, nhấn mạnh ý nghĩa của dự thảo luật nhằm mở rộng phạm vi quản lý lý lịch tư pháp và xây dựng một mô hình cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất. Đặc biệt, dự thảo sửa đổi quy định về việc không bắt buộc yêu cầu cá nhân cung cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2, nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng yêu cầu này trong thời gian qua.

Phiếu lý lịch tư pháp số 2 chứa các thông tin về nhân thân, cha mẹ, vợ chồng, tình trạng án tích và các hạn chế như cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc thành lập doanh nghiệp. Thông thường, phiếu này cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng hoặc theo yêu cầu của cá nhân để họ nắm rõ nội dung lý lịch tư pháp của mình. Tuy nhiên, đã xuất hiện tình trạng một số cơ quan, tổ chức lợi dụng để yêu cầu người dân cung cấp phiếu này nhiều lần, gây phiền hà và mất thời gian.

Dự thảo luật đề xuất bỏ quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của UBND cấp tỉnh trong quản lý lý lịch tư pháp cấp địa phương, cùng với việc xóa bỏ quy định về chứng nhận đương nhiên xóa án tích và các thủ tục liên quan. Thay vào đó, trung tâm của quy trình sẽ là việc hợp nhất nhiệm vụ của các cơ quan công an trong quản lý, cung cấp thông tin về án tích, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, nhằm giảm bớt gánh nặng hành chính cho người dân.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng báo cáo, ủy ban tán thành với các nội dung của dự thảo luật, song cũng nhấn mạnh cần đánh giá tác động kỹ lưỡng về việc không yêu cầu cá nhân cung cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2. Ông đề cập, việc này có thể gây khó khăn cho người dân trong các thủ tục quốc tế như xin thị thực hay xuất cảnh mà theo quy định của nước ngoài, yêu cầu các thông tin liên quan đến án tích.

Nhiều ý kiến tại hội thảo thẩm tra cũng nhận định quy định hiện tại có thể vẫn gây ra tình trạng lạm dụng yêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2 của các cơ quan, đặc biệt là các tổ chức nước ngoài. Một số đề nghị nên bỏ hoàn toàn quy định cấp phiếu này, chỉ lưu giữ thông tin trong cơ sở dữ liệu, và trong các trường hợp cần thiết, cá nhân có thể cung cấp phiếu lý lịch tư pháp số 1 — thể hiện tình trạng án tích của họ.

Các ý kiến khác còn cảnh báo, việc lạm dụng đối với phiếu lý lịch tư pháp số 1 cũng tồn tại, gây gánh nặng không cần thiết cho người dân và cơ quan quản lý. Do đó, dự thảo cần điều chỉnh mục đích quản lý lý lịch tư pháp phù hợp với thực tiễn, cắt giảm thủ tục hành chính và có các quy định nguyên tắc rõ ràng về trường hợp các cơ quan, tổ chức được phép yêu cầu cá nhân cung cấp phiếu này.

Quan điểm chung được gửi gắm trong các ý kiến là mong muốn đơn giản hóa quy trình, giảm thiểu yêu cầu không cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người dân, đồng thời đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước.