ĐẨY MẠNH MINH BẠCH, HẠN CHẾ ĐẦU CƠ VÀNG TƯƠI NỞ

Chính phủ vừa chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp Ngân hàng Nhà nước rà soát, làm rõ nội dung trong dự thảo luật Thuế thu nhập cá nhân về hoạt động mua bán vàng, đặc biệt xem xét sửa đổi quy định để đưa loại hình này vào phạm vi chịu thuế. Một trong các đề xuất nổi bật là thu thuế trên tổng giá trị giao dịch thay vì chỉ tính dựa theo lợi nhuận, nhằm tạo sự minh bạch và hạn chế thao túng thị trường.

Nhiều chuyên gia cho rằng, cách tính thuế dựa trên tổng giá trị giao dịch là khả thi hơn, bởi thực tế việc xác định lợi nhuận từ vàng rất phức tạp. Ông Nguyễn Văn Được, ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho biết việc đánh thuế dựa trên chênh lệch giá mua bán vàng là khó vì nhiều người đã tích trữ vàng từ lâu, nguồn gốc không rõ ràng, và việc quản lý hóa đơn điện tử còn gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, các hoạt động thừa kế, cho, biếu cũng khiến việc xác định gốc vàng trở nên phức tạp.

Chuyên gia đề xuất ba phương án đánh thuế vàng, trong đó có phương án sửa luật thuế giá trị gia tăng (VAT) và áp mức thuế 10% với doanh nghiệp nhập khẩu hoặc bán vàng miếng. Phương án thứ hai là giữ nguyên thuế VAT như hiện hành, cá nhân bán vàng chỉ nộp thuế thu nhập cá nhân 0,5%. Phương án thứ ba đề xuất áp thuế VAT 10% và thu thuế thu nhập cá nhân 0,5%, trong đó mức thuế có thể cao hơn đối với các giao dịch lớn và lặp lại, còn các giao dịch nhỏ lẻ, dài hạn có thể miễn hoặc giảm thuế.

Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước sẵn sàng can thiệp để bình ổn thị trường vàng, đảm bảo không gây bất ổn suốt quá trình sửa đổi luật lệ. Nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng việc thu thuế cần rõ ràng, phù hợp với thực tế và đặc thù của hoạt động vàng. Ông Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, đề xuất mức thuế phù hợp khoảng 1-1,5%, và có ngưỡng miễn thuế cho các giao dịch nhỏ, giúp tránh gây khó khăn cho người dân.

Nhiều ý kiến còn cho rằng, để thu thuế đúng với bản chất thu nhập cá nhân, cần dựa trên lợi nhuận thực tế. Ông Nguyễn Văn Phụng, chuyên gia thuế, nhấn mạnh rằng, hiện nay với hệ thống ngân hàng và công nghệ, việc truy xuất dòng tiền và xác định lợi nhuận từ vàng hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi phải phân biệt rõ nguồn gốc vàng, như vàng tích trữ lâu năm, thừa kế hay mua bán ngắn hạn, để tránh gây ra bất công và phản ứng tiêu cực từ người dân.

Ông Nguyễn Quang Huy, Giảng viên Trường đại học Nguyễn Trãi, cho rằng, chính sách thuế cần được thiết kế linh hoạt, vừa điều tiết đúng đối tượng đầu cơ, vừa khuyến khích các hình thức đầu tư an toàn hơn như chứng chỉ vàng, tài khoản vàng điện tử hay quỹ ETF vàng. Đồng thời, việc tạo ra các lựa chọn đầu tư thay thế sẽ góp phần hạn chế xu hướng đầu cơ quá mức, giúp thị trường vàng ổn định bền vững hơn trong dài hạn.