NHÀ ĐINH Ở TRUNG QUỐC: CUỘC CHIẾN GIỮ CHẬM CHẬP VÀ GIÁ TRỊ GẨY XỐC CỦA ĐẤT Đai

Trong lòng các thành phố lớn của Trung Quốc, hình ảnh những “ngôi nhà đinh” – những căn nhà kiên quyết không chịu di dời khỏi khu đất giải tỏa – đã trở thành biểu tượng của cuộc chiến giữa quyền lợi cá nhân và quy hoạch đô thị. Dù được đề nghị đền bù hậu hĩnh, nhiều hộ dân vẫn chọn bám trụ, bất chấp tiến độ thi công và các áp lực khác.

Một ví dụ điển hình là ngôi nhà số 28 phố Vĩnh Hưng, Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông. Năm 2008, chính quyền bắt đầu dự án đường hầm vượt sông Zhoutouzui nhằm kết nối hai quận Hải Châu và Lệ Loan. Tuyến đường dài hơn 3 km này đi qua khu vực có căn chung cư 8 tầng nơi gia đình ông Quách sinh sống. Trong khi phần lớn cư dân đã chấp nhận di dời theo phương án đền bù hai mặt gồm nhà tái định cư hoặc tiền mặt, gia đình ông Quách lại từ chối tất cả.

Nguyên nhân chính là do điều kiện sống trong căn hộ 30m² của gia đình ông Quách quá chật hẹp để họ có thể chuyển sang nhà mới hoặc nhận khoản đền bù nhỏ giọt 1 triệu NDT (khoảng 3,6 tỷ đồng). Với 7 người cùng chung sống, ông Quách cho rằng không thể chấp nhận sống trong không gian nhỏ hẹp hoặc dùng số tiền đó để mua một căn nhà mới phù hợp. Ông đề xuất đền bù bằng 3 căn hộ hoặc 10 triệu NDT, nhưng đều bị bác bỏ.

Không chấp nhận thỏa thuận, ông Quách đề xuất một khoản đền bù lớn hơn nhiều để đổi lấy diện tích nhà phù hợp. Tuy nhiên, phía chủ đầu tư coi yêu cầu này là không hợp lý và quyết định thay đổi thiết kế dự án. Khi đó, họ đã xây dựng một cầu vượt vòng tròn 360 độ xung quanh căn nhà của ông, tiêu tốn hơn 364 tỷ đồng, nhằm giữ nguyên vị trí.

Trong suốt quá trình thi công, chính quyền và chủ đầu tư đã tạo điều kiện tối đa để gia đình ông Quách sinh sống yên ổn. Họ không cắt điện, nước hay internet, thậm chí lắp đặt hệ thống cách âm, nhưng tiếng ồn, bụi bặm, rung lắc vẫn ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của 7 người trong gia đình. Khi công trình sắp hoàn thành, mức đền bù cuối cùng chỉ còn 2 triệu NDT (hơn 7 tỷ đồng), rồi nâng lên 100 triệu NDT – bằng đúng chi phí xây dựng cầu – nhưng gia đình ông Quách vẫn không chấp nhận.

Dù đã hạ yêu cầu xuống còn hai căn hộ, do dự án đã hoàn tất, họ không còn cơ hội thúc ép đòi hỏi mức bồi thường cao hơn. Gia đình ông Quách cuối cùng phải sống trong căn nhà tối tăm, ẩm thấp, ô nhiễm tiếng ồn và mùi hôi từ cống rãnh. Trong mùa mưa, nước ngập khiến căn nhà như một ao tù. Năm 2018, cơn bão số 22 đã khiến họ phải chạy lên tầng cao để tránh lũ lụt.

Hơn 10 năm cố thủ tại căn nhà cũ, gia đình ông Quách mong muốn chuyển đi để có cuộc sống tốt hơn, nhưng giá nhà tại Quảng Châu tăng vọt, khiến khả năng tài chính của họ gần như bất khả thi. Trong khi đó, cây cầu vượt vòng tròn – giải pháp bắt buộc nhằm tránh “ngôi nhà đinh” – đã trở thành biểu tượng kiến trúc của thành phố, đặc biệt về đêm, khi đèn sáng rực rỡ tạo nên một cảnh quan đặc sắc, thu hút du khách. Sự hiện đại và sầm uất của quận trung tâm khiến căn chung cư cũ kỹ của gia đình ông Quách nổi bật như một khoảng tối giản giữa ánh sáng đô thị rực rỡ.