VIRUS NIPAH: ĐỀU KHÔNG PHẢI LÀ MỐI ĐE DỌA MỚI, BỆNH CŨNG CHƯA PHẢI ĐẾN TỪ HÔM NAY

Virus Nipah vốn không còn là điều xa lạ đối với ngành y tế và cộng đồng. Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cho biết đây là loại virus gây bệnh truyền nhiễm lây từ động vật sang người đã xuất hiện từ lâu. Các đợt bùng phát đầu tiên diễn ra tại Malaysia và Singapore vào những năm 1998-1999, liên quan đến heo, rồi lần lượt xuất hiện tại Bangladesh, Tây Bengal (Ấn Độ), Philippines và Kerala (Ấn Độ), đều là những diễn biến đã được ghi nhận qua nhiều năm.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TP.HCM, virus Nipah không phải là mối đe dọa mới. Thực tế, loại virus này đã xuất hiện từ rất lâu và có thể gây ra các đợt viêm não, chưa hề biến mất khỏi thực tế bệnh truyền nhiễm.

TÊN GỌI TRUYỀN THỐNG TỪ ĐƠN VỊ ĐỊA LÝ

Về nguồn gốc tên gọi, bác sĩ Nguyễn Minh Tiến cho biết theo lịch sử dịch tễ, các triệu chứng viêm não ở người nuôi heo tại làng Nipah ở Malaysia đã khiến người ta đặt tên virus theo chính nơi phát hiện ban đầu. Ban đầu, ngành y tế Malaysia nhầm lẫn với viêm não Nhật Bản, nhưng sau đó các nghiên cứu cho thấy không phù hợp với các bệnh nhân đã tiêm phòng vắc xin viêm não Nhật Bản.

Virus Nipah: Lây lan nhanh, thời gian ủ bệnh kéo dài, phòng bệnh nhưng không nên hoang mang

Biểu hiện của người nhiễm virus Nipah thường bắt đầu với sốt đột ngột, đau đầu, nhức cơ, buồn nôn, nôn, cùng các triệu chứng liên quan đến não như cổ cứng, sợ ánh sáng, ho, khó thở, đau ngực, kèm theo tổn thương phổi trên phim X-quang. Virus còn ảnh hưởng đến tim và chức năng cơ tim. Khoảng 60% các ca nhiễm tiến triển nhanh và xấu dần, dẫn đến hôn mê trong vòng 5-7 ngày, xuất hiện co giật toàn thân ở khoảng 20% bệnh nhân.

Thời gian ủ bệnh từ 7 đến 14 ngày khiến việc giám sát gặp nhiều khó khăn, đặc biệt những người ban đầu không rõ triệu chứng hoặc có triệu chứng nhẹ, sau đó phát triển biểu hiện thần kinh muộn như sốt, nhức đầu, co giật, kèm tổn thương não qua cộng hưởng từ MRI. Người bệnh còn có thể gặp tình trạng mệt mỏi kéo dài, rối loạn giấc ngủ. Những dấu hiệu nặng hơn như rung giật cơ, mất điều hòa, các rối loạn phản xạ, tổn thương cuống não (kèm đồng tử co nhỏ không phản ứng ánh sáng) hay nhịp tim nhanh, tăng huyết áp đều được bác sĩ cảnh báo là dấu hiệu của diễn tiến nguy hiểm.

Đảm bảo phòng tránh thông qua các thao tác vệ sinh cơ bản như rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn, hạn chế tiêu thụ trái cây có nguy cơ bị nhiễm dơi hoặc chim cắn, gặm nhấm.

VIỆT NAM ĐANG TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT: CHƯA GHI NHẬN TRƯỜNG HỢP NHIỄM VIRUS NIPAH

Theo Bộ Y tế, tới ngày 26.1.2026, Việt Nam chưa ghi nhận ca nhiễm virus Nipah nào. Các cơ quan chức năng đã rõ ràng chỉ đạo tăng cường giám sát dịch tễ tại cửa khẩu, các cơ sở y tế và cộng đồng. Đồng thời, Bộ phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới và các quốc gia lân cận để chuẩn bị các phương án đáp ứng kịp thời khi cần thiết.

CÁC ĐỀ NGHỊ PHÒNG NGỪA VÀ GIÁM SÁT

Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần:

– Hạn chế đi đến các vùng dịch chưa rõ tình hình, trừ khi thật sự cần thiết.
– Trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng có dịch, nếu xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hay co giật, cần đi khám ngay, hạn chế tiếp xúc với người khác và cung cấp đầy đủ tiền sử dịch tễ.
– Thực hiện ăn chín uống sôi, rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi tiêu thụ và tránh ăn trái cây còn dấu hiệu bị dơi, chim cắn hoặc gặm nhấm.
– Tránh tiếp xúc gần với dơi ăn quả, giữ vệ sinh tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc hoặc giết mổ động vật.
– Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi nhiễm hoặc mắc bệnh, khi chăm sóc cần đeo khẩu trang, găng tay và các phương tiện phòng hộ cá nhân, đồng thời rửa tay sạch sẽ sau mỗi lần tiếp xúc.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, đường lây của virus Nipah không mới, công tác phòng bệnh vẫn là cách tốt nhất để giữ an toàn. Người dân không nên quá lo lắng nhưng cũng cần chủ động đề phòng đúng cách để hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm bệnh.