NHIỀU TRƯỜNG CÓ THỂ PHẢI HẠ QUY MÔ CHỈ TIÊU TUYỂN SINH VÌ ĐIỀU CHƯA NGHIỄM

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo thông tư mới về việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học, gây nhiều chú ý và lo lắng về khả năng giảm quy mô tuyển sinh trong tương lai gần. Điểm đáng chú ý nhất là quy định sử dụng giảng viên trình độ tiến sĩ làm chuẩn để tính hệ số quy đổi, có thể khiến nhiều trường phải sửa đổi kế hoạch tuyển sinh từ năm 2026.

Nguyên tắc xác định chỉ tiêu tuyển sinh trong dự thảo yêu cầu: các ngành đào tạo giáo viên, sức khỏe, pháp luật và các ngành mới mở phải dựa theo ngành đào tạo, trong khi các ngành còn lại quy về lĩnh vực. Hệ số quy đổi cho giảng viên cũng thay đổi mạnh mẽ: giảng viên có trình độ tiến sĩ giữ hệ số 1, còn thạc sĩ giảm từ 1,0 xuống 0,5; ĐH giảm từ 0,3 xuống 0,2. Các trường muốn duy trì hoặc mở rộng quy mô tuyển sinh sẽ phải tăng số lượng giảng viên tiến sĩ, gây áp lực lớn về đội ngũ nhân lực chất lượng cao.

Sinh viên trong lớp học sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt khi quy định mới liên quan đến diện tích sàn đào tạo. Dự thảo yêu cầu tính trên tổng số người học, kể cả học viên sau đại học, với hệ số cao hơn: thạc sĩ hệ số 1,5; tiến sĩ hệ số 2. Điều này bắt buộc các trường phải mở rộng diện tích đất đai nhiều hơn để đáp ứng yêu cầu mới, đặc biệt là các trường có dự kiến giữ hoặc nâng quy mô tuyển sinh.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định rõ hơn về các điều kiện để được tăng chỉ tiêu tuyển sinh. Không được tăng nếu tỷ lệ bỏ học năm đầu hơn 15% hoặc tỷ lệ sinh viên có việc làm dưới 70%, trái ngược với quy định hiện tại là tỷ lệ việc làm chung đạt 80%. Bộ hy vọng các tiêu chuẩn này sẽ nâng cao chất lượng đào tạo và bảo đảm đội ngũ giảng viên phù hợp với lĩnh vực chuyên môn.

Trong các ý kiến phản hồi, PGS Đặng Hồng Sơn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội, cho biết ủng hộ việc dùng giảng viên tiến sĩ làm chuẩn để xác định chỉ tiêu, vì trường ông hiện có tỷ lệ giảng viên tiến sĩ lên tới hơn 80%. Ông cũng nhấn mạnh việc này phù hợp với mục tiêu sắp xếp lại hệ thống giáo dục đại học, nâng cao chất lượng chứ không phải mở rộng quy mô bừa bãi.

Trong khi đó, TS Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng Trường ĐH FPT, nhận xét dự thảo vừa có lợi, vừa có thể tạo ra rủi ro. Ông đồng tình việc đặt tiêu chuẩn giảng viên tiến sĩ nhằm thúc đẩy trình độ đồng đều, nhưng cảnh báo nguy cơ các trường có thể chạy đua để tuyển bằng tiến sĩ “nội bộ”, dẫn đến giảm đi chất lượng thực sự của giảng viên. Về quy định về tuyển vượt chỉ tiêu, ông đề cập việc Nghị định của Chính phủ quy định xử phạt nếu vượt quá giới hạn từ 3%, còn thông tư lại cho phép vượt tối đa 5% hay 20%, gây khó thống nhất và hiệu lực thực thi.

Một điểm gây tranh cãi khác là quy định tính chỉ tiêu dựa trên giảng viên đồng cơ hữu, nhưng theo luật mới, chỉ viên chức nhà nước mới được tính, còn các giảng viên hợp đồng hoặc hệ hệ tư thục lại bị loại. Điều này có thể tạo nên sự bất công rõ rệt giữa các loại hình hệ thống đào tạo đại học.

Chuyên gia giáo dục đồng tình rằng, dự thảo mới phản ánh xu hướng siết chặt để nâng cao chất lượng, nhưng cũng thúc đẩy những thay đổi cần thiết trong quản lý và tuyển sinh đại học. Tuy nhiên, nhiều ý kiến vẫn còn lo ngại về tính thực tiễn và những điều khoản có thể gây ảnh hưởng xấu đến các trường tư thục cũng như quá trình đổi mới trong đào tạo đại học của Việt Nam.