WEF CẢNH BÁO VỀ BỨC TRANH TỐI V scHƠN TRONG THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG ĐẾN NĂM 2030

Thị trường lao động toàn cầu đứng trước những biến đổi chưa từng có, theo Báo cáo Tương lai Việc làm 2025 của World Economic Forum (WEF). Dự báo đến năm 2030, khoảng 22% số việc làm hiện nay sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ các cuộc cách mạng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), dẫn đến việc tạo ra khoảng 170 triệu công việc mới song đồng thời mất đi 92 triệu vị trí cũ. Kết quả chung là mức tăng ròng 78 triệu việc làm, nhưng đi kèm là những thách thức về kỹ năng và chuyển đổi nghề nghiệp toàn diện.

Các yếu tố thúc đẩy thay đổi thị trường lao động

WEF nhấn mạnh rằng tiến bộ công nghệ, trong đó AI đóng vai trò trung tâm, cùng với sự dịch chuyển nhân khẩu học, căng thẳng kinh tế và áp lực dài hạn của các cuộc khủng hoảng kinh tế là những động lực chính thúc đẩy xu hướng này. Những biến chuyển này đang tái cấu trúc các ngành nghề trên toàn cầu, buộc doanh nghiệp và người lao động phải thích ứng nhanh hơn bao giờ hết.

Dữ liệu từ khảo sát trên hơn 1.000 doanh nghiệp thuộc 22 ngành và 55 nền kinh tế cho thấy khoảng cách kỹ năng vẫn là rào cản lớn nhất trong quá trình chuyển đổi. Gần 40% kỹ năng cần thiết cho công việc dự kiến sẽ thay đổi trong vòng vài năm tới, trong khi 63% nhà tuyển dụng xem đây là thách thức nghiêm trọng nhất.

AI THÁCH THỨC VÀ CƠ HỘI TRONG THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG

Theo dự báo, AI sẽ xóa sổ khoảng 92 triệu việc làm, đồng thời tạo ra 170 triệu vị trí mới. Đến năm 2030, các ngành nghề như lao động nông nghiệp, tài xế giao hàng và công nhân xây dựng sẽ chứng kiến sự gia tăng rõ rệt về số lượng. Những lĩnh vực thiết yếu như chăm sóc sức khỏe và giáo dục cũng ghi nhận nhu cầu nhân lực tăng, đặc biệt là trong các vị trí điều dưỡng và giáo viên trung học, nhờ tác động của xu hướng già hóa dân số và việc mở rộng lực lượng lao động trẻ tại các khu vực phát triển.

Tuy nhiên, sự tiến bộ nhanh của AI, robot và tự động hóa đang dẫn đến sự suy giảm của nhiều nghề truyền thống. Các công việc như thu ngân, trợ lý hành chính cũng như các lĩnh vực sáng tạo như thiết kế đồ họa đang chịu ảnh hưởng rõ rệt. Khoảng một nửa số doanh nghiệp toàn cầu dự tính sẽ điều chỉnh mô hình hoạt động để tận dụng AI, trong đó phần lớn dự kiến sẽ đầu tư vào đào tạo lại kỹ năng cho lực lượng lao động.

Thách thức về chuyển đổi kỹ năng và tác động của tự động hóa

Với khoảng 59% lao động toàn cầu cần được đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng trước 2030, có tới hơn 120 triệu người có thể đối mặt với nguy cơ mất việc do tự động hóa. Trong đó, 11 triệu người có khả năng tiếp cận các chương trình đào tạo này nhưng gặp khó khăn. Điều này đặt ra câu hỏi về khả năng thích ứng của lực lượng lao động toàn cầu trong thời kỳ số hóa mạnh mẽ.

Vai trò của kỹ năng con người

Dù nhu cầu về các kỹ năng công nghệ như AI, dữ liệu lớn và an ninh mạng gia tăng nhanh chóng, WEF nhấn mạnh rằng các kỹ năng thuộc về con người vẫn giữ vai trò cốt lõi. Tư duy phân tích, khả năng sáng tạo, thích ứng nhanh, lãnh đạo và hợp tác được xem như những “lá chắn” giúp người lao động tồn tại trong thị trường biến động không ngừng.

Chính phủ, doanh nghiệp và hệ thống giáo dục cần hợp tác chặt chẽ

Chủ tịch WEF, ông Till Leopold, nhấn mạnh rằng việc đối phó với các biến đổi lớn của thị trường lao động đòi hỏi sự phối hợp giữa các chính phủ, doanh nghiệp và hệ thống giáo dục. Các chính sách cần tập trung vào việc thu hẹp khoảng cách kỹ năng, mở rộng các chương trình đào tạo lại và tạo điều kiện để người lao động dễ dàng tiếp cận các ngành nghề đang tăng trưởng.

Cảnh báo về nguy cơ nghịch lý “thừa việc làm, thiếu người phù hợp”

Nếu không hành động kịp thời, thế giới có thể đối mặt với nghịch lý thiếu hụt nhân lực phù hợp dù số lượng việc làm còn nhiều. Điều này có thể dẫn tới hàng triệu lao động bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên mới của thị trường việc làm, đòi hỏi sự chuẩn bị và thích nghi toàn diện trong các chiến lược phát triển nguồn nhân lực của các quốc gia.